KuT sözlüğü · madde
buyruḳ isim
Tanım
- (Köktürk yazıtlarında) buyruk: kağana bağlı yüksek görevli, komutan: “buyruk begler” buyruk beyleri; “iç buyruḳ” iç buyruk; “buyruḳı yeme bilge ermiş” komutanları da bilgeymiş; “vayşarvan maharaçnıŋ üç ulug küçlüg ınanç buyruḳları” Vaiśravaṇa’nın üç büyük, güçlü, güvenilir komutanı; “ėl içinte tewlig kürlüg buryuḳ bar” ülke içinde hileci, düzenbaz bir komutan var. Tanıklar: KT2BK2MaitTT
- Buyruk, emir: “ḳaltı ḫan buyruḳı” hanın buyruğu gibi; “anıŋ buyruḳı birle” onun buyruğuyla; “ḳaçan kelse olarḳa bir buyruḳ” onlara bir haber (buyruk) gelince. Tanıklar: AbhKuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): buyruḳ — yalın hâliyle 17 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- buyruḳ 16 (DK, BK, KuT, KT) · buyruk 1 (KT)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/50a2 | 83 ḳaçan kelse olarḳa bir | buyruḳ | iminlikdin azu ḳorḳınçdın yaḍarlar anı eger yandursalar anı yalavaçḳa ya e … |
| Ku. T. 27/29b2 | … luḳıŋa selametlıḳ yollarıŋa hem çıḳarur olarnı ḳaraŋḳuluḳlardın nurḳa anıŋ | buyruḳı | birle köndrür olarnı köni yol tapa |
| Ku. T. 29/17a3 | … oḳuş ḳılmaḳ anıŋ yolı içinde köz tutuŋlar ançaḳa tegi keldürginçe taŋrı öz | buyruḳını | taŋrı köndürmes fasıḳ ögür / ḳavmlerni |
| Ku. T. 29/42b2 | … ḳılġularḳa boyun içindekilerke borçluġlar[ḳa] taŋrı yolı içinde yol oġlıḳa | buyruḳ | taŋrıdın taŋrı bilgen bütün işlig turur |
| Ku. T. 31/79b3 | 25 helak ḳılur ḳamuġ neŋni iḍi | buyruḳı | birle erte ḳoptılar körünmez meger ėwleri mundaġuḳ yanut bėrür-miz yazuḳlu … |