İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

buz- fiil

Tanım

  1. Bozmak, yıkmak; (düşmanı) bozguna uğratmak: “taŋut bodunug buzdum” Tangut halkını bozguna uğrattım; “altı çub soġdaḳ tapa süledimiz, buzdumız” Altı Çub Soğdakları üzerine sefer ettik, bozguna uğrattık; “yayıġ ol bu devlet, iter hem buzar” bu devlet oynaktır, yapar ve bozar; “ançada olar buzarlar bıçıġnı” o zaman ahdi bozarlar; “alḳu ḳaraŋġu ḳararıġıġ buzup” bütün karanlığı dağıtıp; “bu eḍgü boḍun asġı buzma küçün” bu iyi halkın yararını zorla bozma; “ḳaraŋġusın buzmaḳlıġ yörüg” karanlığını giderme anlamı. Tanıklar: KTBKAbhShoRKuTKB2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): buz- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (17):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 28/16b1–2 … açan ıḍtımız erse olardın ḳınnı zaman--ḳa tegi olar tegigliler ançada olar buzarlar bıçıġnı
Ku. T. 30/80b2 92 bolmaŋlar ol eşler teg kim buzdı egirmiş yipini küçde kiḍin egirik yeşilmeki teg tutar sizler andlarıŋıznı …
Ku. T. 38/17a3 … arḳa iḍi ḳını andın kim saḳınmadılar yime kemişti köŋülleri içre ḳorḳunçnı buzarlar erdi ėwlerini öz eligleri birle müʾminler eligleri birle ʾibret alıŋlar ey …

Aynı gövdeden maddeler

“buz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).