KuT sözlüğü · madde
iç isim
Tanım
- İç, içeri; karın, gönül: “ay iç taş biligli” ey içi dışı bilen; “taşı teg içi ol içi teg taşı” dışı gibi içi, içi gibi dışıdır; “körü barsa erdi içim taşlarım” içimi dışımı görse; “köŋlüm için örtedi” gönlümü içten yaktı; “için taşın adınçıġ bediz urturtum” içine dışına olağanüstü süsler vurdurdum; “yumşaḳ içi pür aġu” (yılanın) yumuşak, içi zehir dolu. Tanıklar: KB3DLTAH
- (Çekimli biçimlerle edat gibi) içinde, içine, içinden: “köŋül içinte oot kirdi” gönlün içine ateş girdi; “ev barḳ içinte” ev bark içinde; “anıŋ içiŋe” onun içine; “tört tuġum bėş yol içinteki tınlıglar” dört doğum, beş yoldaki canlılar; “içgerü” içeriye doğru. Tanıklar: SekMaitTTKuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): iç — yalın hâliyle 1.590 kez
Çekimli biçimler (22):
Bağlamlar
Bütün geçişler (30) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
30 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/57a1 | … r boḍunlarıda tegme yolı kim yandurulsa bulġaḳḳa sınaġḳa yandurlurlar anıŋ | içiŋe | eger sıŋardın tur[ma]salar sizdin kemişmeseler sizke ėlleşmek yıġmasalar e … |
| Ku. T. 27/33b1 | … ḍnıḳa: ey boḍnum yad ḳılıŋlar taŋrı niʿmetini siziŋ üze ançada ḳıldı siziŋ | içiŋizde | peyġamberler sizke melikler hem bėrdi sizke anı kim bėrmedi kimerseke ʿale … |
| Ku. T. 28/1b1 | … e anlarnı kim bittiler seniŋ birle ėlimizdin azu yaŋa sizler biziŋ dinimiz | içiŋe | . aydı: eger bolsa-miz unamaġlılar |
| Ku. T. 28/28b3 | … ydı: ey iḍim yarlıḳaġıl mėni meniŋ ḳadaşımnı kigürġil bizni seniŋ rahmetiŋ | içiŋe | sen yarlıḳaġanlarda yarlıḳaġanrakı sen |
| Ku. T. 29/11b2 | … zdin tutmadılar taŋrıda aḍın resuli yaʿni yalavaçıda aḍın müʾminlerde aḍın | iç | dost ol taŋrı bilgen ol anı kim ḳılsa sizler |
| Ku. T. 29/25a1 | … ı yolındın anlar kim kömerler altunnı kümişni hezine ėtmezler anı taŋrınıŋ | iç | yolı içinde müjde bėrgil olarḳa açıtġan ḳın birle |
| Ku. T. 29/35b3 | 47 eger çıḳsalar siziŋ | içiŋizde | arturmazlar sizke meger artuḳluḳ ėwitgeyler erdi sizler ara tileyürler siz … |
| Ku. T. 29/35b3 | … ger artuḳluḳ ėwitgeyler erdi sizler ara tileyürler sizke bulġaḳlıḳnı siziŋ | içiŋizde | tıŋlaġlılar ol olarḳa taŋrı bilgen zalimlerni |
| Ku. T. 31/34b1–2 | 93 Yoḳ ol ḳamuġ kim kökler | içindeki | hem yerler içindeki meger kelgü taŋrıḳa ḳul bolup |
| Ku. T. 31/34b1–2 | 93 Yoḳ ol ḳamuġ kim kökler içindeki hem yerler | içindeki | meger kelgü taŋrıḳa ḳul bolup |
| Ku. T. 31/44a3 | 39 kim atġıl anı tabut | içiŋe | taḳı atġıl anı derya içiŋe atsun anı derya ḳıraġıŋa alsun anı meniŋ yaġım … |
| Ku. T. 31/44a3 | 39 kim atġıl anı tabut içiŋe taḳı atġıl anı derya | içiŋe | atsun anı derya ḳıraġıŋa alsun anı meniŋ yaġım hem anıŋ yaġısı kemiştim se … |
| Ku. T. 31/50b1–2 | 55 andın törüttimiz sizni hem anıŋ | içiŋe | ewrer-miz sizni hem andın çıḳarur-miz sizni aḍın yolı |
| Ku. T. 31/69b3 | 102 ol kün kim ürlür borġu | içiŋe | tėrer-miz yazuḳluġlarnı ol kün çaḳır közlügler |
| Ku. T. 32/5b3 | … z musa anasınḳa kim emüzgil tėp anı ḳaçan ḳorḳsaŋ anıŋ üze atġıl anı derya | içiŋe | ḳorḳmaġıl ḳaḍġurmaġıl biz yandruġlı-miz saŋa taḳı ḳılıġlı-miz anı yalawaçl … |
| Ku. T. 32/22a2 | 32 kigürgil eliŋni könçüküŋ | içiŋe | çıḳsun ürüŋ yawuz--suzın tėrgil seniŋ tapa ḳanatıŋnı ḳorḳunçdın ol iki hüc … |
| Ku. T. 32/27a2 | 40 Tuttumız anı hem sülerini attımız olarnı teŋiz | içiŋe | baḳġıl neteg boldı zalimlerniŋ soŋı |
| Ku. T. 33/28b3 | 2 bilür ol kim kirür yer | içiŋe | ol kim çıḳar andın nė kim iner kökdin nė kim aġar anıŋ içiŋe ol yarlıḳaġan … |
| Ku. T. 33/28b3 | … kim kirür yer içiŋe ol kim çıḳar andın nė kim iner kökdin nė kim aġar anıŋ | içiŋe | ol yarlıḳaġan örtgen turur |
| Ku. T. 33/51b2 | 34 Iḍmadımız hiç kend | içiŋe | ḳorḳutġuçıdın meger aydılar niʿmet içre ulġaymışlar: biz ol kim ıḍıldıŋız … |
| Ku. T. 33/73b2–3 | 13 kigrür tünni kündüz | içiŋe | kigrür kündüzni tün içre musaḫḫar ḳıldı kün… |
| Ku. T. 34/27b1 | 88 baḳtı bir baḳmaḳ yulduzlar | içiŋe | |
| Ku. T. 34/29a1–2 | 97 aydılar: bina ḳılıŋ aŋar bina ḳılmaḳ kemişiŋ anı tamuġ | içiŋe | |
| Ku. T. 34/72a3 | 72 ḳaçan törütse men anı ürse men anıŋ | içiŋe | ruhumdın tüşüŋler aŋar secde ḳılıġlılar |
| Ku. T. 36/4a3 | … tı olarnı bir ögür yaʿni yalġuz ançası bar kigrür kimni kim tilese rahmeti | içiŋe | küç ḳılġanlar yoḳ olarḳa hiç dost ap yariçi |
| Ku. T. 36/105a2 | … a anlar kim taptılar hem ḳıldılar eḍgü işler kigrür olarnı iḍileri rahmeti | içiŋe | [ol] ol ḳurtulmaḳ belgülüg |
| Ku. T. 37/43b1 | … olarnı teggey sizke olardın emgek biligsizlikin kigrür üçün taŋrı rahmeti | içiŋe | anı kim tilese eger aḍrılsalar erdi ḳınaġaytımız anlarnı kim tandılar olar … |
| Ku. T. 37/64b1 | … iŋizler ançası bar ayıŋlar: boyun sudumız taḳı kirmedi imanḳa köŋülleriŋiz | içiŋe | eger boyun susa siler taŋrıḳa hem yalavaçıŋa eksütmez sizke ʿamelleriŋizdi … |
| Ku. T. 37/75b2–3 | 26 ol kim ḳıldı taŋrı birle aḍın ilah atıŋlar köni ḳatıġ ḳın | içiŋe | |
| Ku. T. 38/25a1 | … ḍnındın eger çıḳarılsaŋız çıḳġaymiz oḳ siziŋ birle boyun sumaġay-miz siziŋ | içiŋizde | kimerseke hemişe / ulaşu eger toḳuşsaŋız yari bėrgey-miz sizke taŋrı tanuḳ … |