KB sözlüğü · madde
çeçek isim
Tanım
- Çiçek: “tü tü çeçek çergeşür” türlü türlü çiçek sıralanır; “teŋridem hua çeçekler yüzken yaġmur osuglug yaġıdtılar” tanrısal çiçekleri yağmur gibi yağdırdılar; “kim çıḳmaz mivedin hem çėçeklerindin” meyvelerden, çiçek kılıflarından çıkan (her şeyi bilir). Tanıklar: MaitKuTDLT
- (KB’de çiçek yazımıyla) bahar ve güzellik imgesi: “tümen tü çiçekler yazıldı küle” binlerce türlü çiçek gülerek açıldı; “çiçek yazdı yüz kör küler ḳatġurar” çiçek yüzünü açtı, güler, kahkaha atar; “ḳalı bolmasa eḍgü yarlıġ tilin / yaşarmış çiçekler ḳurır” (beyin) dilinde iyi buyruk olmazsa yeşermiş çiçekler kurur; “ḳayuḳa bu aḳsa çiçek öndi tüz” (iyi söz) nereye akarsa orada çiçek biter. Tanıklar: KB4
- “lenḫua çeçek” nilüfer, lotus çiçeği: “erdini lénḫua çeçek üze yorıdaçı” mücevherli lotus çiçeği üzerinde yürüyen; “ḳaltı lenḫu-a çeçek öz-in ök açılıp yarılıp” tıpkı lotus çiçeğinin kendiliğinden açılması gibi; “pundarik çeçekdeg” beyaz lotus gibi. Tanıklar: Abh2AOShoR2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
çeçekdeg ve KB’deki çiçek yazımı da bu maddede (biçimler korunur).
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çeçek — yalın hâliyle 32 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (15) →KB Kutadgu Bilig
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 70 | tümen tü | çiçekler | yazıldı küle / yıpar toldı ḳafur ajun yıḍ bile |
| KB 79 | elik külmiz oynar | çiçekler | üze / sıġun muyġaḳ aġnar yorır tip keze |
| KB 80 | ḳalıḳ ḳaşı tügdi közi yaş saçar / | çiçek | yazdı yüz kör küler ḳatġurar |
| KB 96 | bu türlüg | çiçek | yirde munça beḍiz / yazı taġ ḳır oprı yaşıl kök meŋiz |
| KB 118 | yaġa tursu yaġmur yazılsu | çiçek | / ḳurımuş yıġaçtın salınsu küjek |
| KB 120 | yaġız yir baḳır bolmaġınça ḳızıl / ya otta | çiçek | önmeginçe yaşıl |
| KB 452 | negü tir eşit emdi köŋli oḍuġ / sözi kör | çiçek | teg tümen tü boḍuġ |
| KB 829 | üçünçi bu kün toġsa yirke isig / | çiçek | yazlur anda tümen miŋ tüsig |
| KB 1651 | yimiş yigü ni‘met | çiçekinde | kör / ḳamuġ neŋke yaŋzaġ munı bilgü teŋ |
| KB 1808 | ḳayu baġḳa tegse suw eksümedin / | çiçek | yazlur anda tümen tü yıḍın |
| KB 1810 | ḳalı bolmasa eḍgü yarlıġ tilin / yaşarmış | çiçekler | ḳurır terk bilin |
| KB 2573 | asıġ ḳılsa azġan anıŋ men ḳulı / | çiçek | yaslıġ erse biçer men ulı |
| KB 2688 | aḳar suw teg ol bu tilin eḍgü söz / ḳayuḳa bu aḳsa | çiçek | öndi tüz |
| KB 3212 | yaġız yir yaşıl suw yaraştı bile / ara miŋ | çiçekler | yazıldı küle |
| KB 6625 | yadım tü | çiçek | teg yıḍı kin burar / ötündüm men itnü tükettim tura |
Aynı gövdeden maddeler
“çeçek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).