Tanım
- Cömert, eli açık: “uwutluġ baġırsaḳ aḳı kiŋ elig” hayalı, merhametli, cömert, eli açık; “aḳı bolġıl artuḳ” çok cömert ol; “aḳı tınlıġlar az” cömert canlılar azdır; “aḳı köŋül” cömert gönül. Tanıklar: KB2
- Seslenmede: cömert kişi, dost: “ay aḳım” ey cömert dostum. Tanıklar: KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aḳı — yalın hâliyle 80 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aḳı 67 (KB, AH, Sek) · akı 13 (EÇS, Man, KB)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (63) →KB Kutadgu Bilig
63 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 43 | tüzün erdi alçaḳ ḳılınçı silig / uwutluġ baġırsaḳ | aḳı | kiŋ elig |
| KB 55 | basa ‘usman erdi uwutluġ silig / kişide öḍürmiş | aḳı | kiŋ elig |
| KB 104 | aḳı | suretin kim köreyin tise / kelip körsü ḫaḳan yüzini usa | |
| KB 257 | atı eḍgü bolmış atanmış | aḳı | / aḳı ölse atı tirig tip uḳı |
| KB 948 | tapınma tapınsa | aḳı | tapġı ḳıl / aḳı ewi altun kümüş ḳapġı bil |
| KB 948 | tapınma tapınsa aḳı tapġı ḳıl / | aḳı | ewi altun kümüş ḳapġı bil |
| KB 1191 | negü tir eşitgil közi toḳ kişi / tuz etmek iḍisi | aḳı | er başı |
| KB 1402 | saran bolma ilig | aḳı | bol aḳı / ḳalır meŋü ölmez aḳılıḳ atı |
| KB 1402 | saran bolma ilig aḳı bol | aḳı | / ḳalır meŋü ölmez aḳılıḳ atı |
| KB 1731 | kişide ḳayu ol kişi öggüsi / | aḳı | öggüsi ol saran sökgüsi |
| KB 1964 | biliglig uḳuşluġ boḍunḳa talu / | aḳı | hem közi toḳ ne köŋli tolu |
| KB 2053 | aḳı | bol baġışla içür hem yitür / ḳalı eksüse ur yana al yetür | |
| KB 2073 | köŋül tutsa ḳoḍḳı hem elgi | aḳı | / bularḳa yaraşı baġırsaḳlıḳı |
| KB 2274 | aḳı | alp atım bolsa alçaḳ köŋül / tuzı etmeki kiŋ ne ḳılḳı amul | |
| KB 2321 | kişilik ḳılıġlı ınançlıġ | aḳı | / tuz etmek haḳı tip öter er haḳı |
| KB 2532 | tuzı etmeki kiŋ | aḳı | bolsa keḍ / kümüş birse altun er at tirse keḍ |
| KB 2799 | kerek elgi berk saḳ kereksiz | aḳı | / saçılmasa ötrü aġı ḳaznaḳı |
| KB 2800 | aḳılıḳ iḍi keḍ anı ḳoḍmaġu / kişi neŋi birle | aḳı | bolmaġu |
| KB 3034 | aḳı | bolsa elgi ajun begleri / ikigü ajunnuŋ bu buldı töri | |
| KB 3037 | sarandın ḳaçar barça erdemlig er / | aḳıḳa | yumıtur tilek arzu yir |
| KB 3049 | bu yaŋlıġ turur bu ajun öŋdisi / saranḳa söküşi | aḳı | ögdisi |
| KB 3660 | yime yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ / ajunda çawıḳmış | aḳı | elgi kiŋ |
| KB 3746 | ḳamuġ eḍgü isiz çıġay baylıḳım / bayattın körür men ay ersig | aḳım | |
| KB 3978 | yime yaḳşı aymış | aḳılar | başı / eşitgil munı sen ay eḍgü kişi |
| KB 4138 | apaŋ tegse emdi sü erki saŋa / | aḳı | bol oḍuġ tur ay ersig toŋa |
| KB 4279 | tiriglik uzunın tiler erse sen / | aḳı | bol tuz etmek yitür usa sen |
| KB 4424 | tümen tü aġılar ajun taŋsuḳı / olarda bolur ay biliglig | aḳı | |
| KB 4555 | özüŋ eḍgü atlıḍ bolayın tise / | aḳı | bolġıl artuḳ ḳatıġlan usa |
| KB 4846 | bu erdi saŋa çın baġırsaḳlıḳım / munu sözledim men saŋa ay | aḳım | |
| KB 4924 | küḍelim körelim yime ay | aḳı | / negü ol aḫır hal öd ödlek takı |
| KB 5098 | muŋar meŋzer emdi bu beyt ay | aḳı | / uḳayın tise sen munuḳı oḳı |
| KB 5220 | aḳı | bol boḍunḳa üle neŋ yitür / saran bolsa begler atın artatur | |
| KB 5422 | süzük can kepi bu ḳara yir tuġı / ḳara yir kep örtnür ay ḳılḳı | aḳı | |
| KB 5578 | ötemiş bolur sen ra‘iyyet ḫaḳı / sen ötrü ḫaḳıŋ ḳol ay ilçi | aḳı | |
| KB 5904 | üçünçi elig yazsa bolsa | aḳı | / tegürse boḍunḳa baġırsaḳlıḳı |
| KB 6105 | aḳı | tip ayurlar ḳayu ol aḳı / aḳı can yuluġlap öter er ḫaḳı | |
| KB 6105 | aḳı tip ayurlar ḳayu ol | aḳı | / aḳı can yuluġlap öter er ḫaḳı |
| KB 6106 | aḳılıḳ ol ermez ülese kümüş / | aḳı | canı ḫalḳla ḳılur ol yuluş |
| KB 6107 | aḳıtsa | aḳı | er boḍunḳa tawar / alsa yıġlu tirlür aŋar ḫalḳ awar |
| KB 6488 | iḍi yaḳşı aymış bügü bilgi kiŋ / ajunuġ sınaġlı | aḳı | elgi kiŋ |
Aynı gövdeden maddeler
“akı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).