KB sözlüğü · madde
ana isim
Tanım
- Ana, anne: “ata ana” ana baba; “atada anada baġırsaḳ bolup” anadan babadan şefkatli olup; “anası ḳarnında” anasının karnında; “ey anam oġlı” ey anamın oğlu (kardeşim); “anadın mu bilge toġar bu kişi” insan anadan mı bilge doğar? Tanıklar: KuT2KB2AH
- Ana olan, dişi: “tapladaçı analar ḳuvraġı” (tanrılara) hizmet eden analar topluluğu.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ana — yalın hâliyle 1.103 kez
Çekimli biçimler (26):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →KB Kutadgu Bilig
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 37 | atasın | anasın | yuluġ ḳıldı ol / tilek ümmet erdi ayu birdi yol |
| KB 41 | atada | anada | baġırsaḳ bolup / tiler erdi tutçı bayattın ḳolup |
| KB 651 | ayu birmedimü ataŋ ya | anaŋ | / ay oġlum begiŋke özüŋ ḳılma teŋ |
| KB 717 | anada | atada baġırsaḳ bolup / ayada tutar sen küler yüz urup | |
| KB 873 | eḍgü bolur kör | anadın | togup / yorır ol köni çın kör eḍgü bolup |
| KB 1219 | ḳısa tutsa oġlın kör eḍgü bolur / atası | anası | yarunġu bolur |
| KB 1387 | ata arḳasındın toġulsa oġul / | ana | ḳarnı menzil ḳaç aylıḳ amul |
| KB 1388 | anasında | toġsa atansa atı / müsafir bolup mindi öḍlek atı | |
| KB 1486 | oġul ḳız sebebi ata ol | ana | / ḳılınç artasa ya itilse yana |
| KB 1513 | anadın | neteg toḳdum erse bu kün / anıŋ teg barır men yalıŋın muŋun | |
| KB 1569 | ataŋnı | anaŋnı | sewindür tapın / yanut birge tapġuŋ tümen miŋ asıġ |
| KB 1678 | anadınmu | bilge toġar bu kişi / azu ögrenürmü yetilse yaşı | |
| KB 1681 | anadın | toġuġlı biligsiz toġar / bilig ögrenür ötrü törke aġar | |
| KB 1932 | anasında | toġsa toġar beglikin / körü ögrenür iş bilür yiglikin | |
| KB 2288 | kişi öḍsüz ölmez | anadın | toġup / nelük ḳorḳar özüŋ yaġını körüp |
| KB 3389 | oġul ḳız isizi atada kiḍin / atamaz atasın | anasın | aḍın |
| KB 3784 | ata bardı iş tuş içi ya ini / | ana | bardı oġlum ḳızıŋ kör ḳana |
| KB 5158 | atanıŋ | ananıŋ | ölümi tükel / oġul ḳızḳa pend ol uḳup özke al |
| KB 5159 | ataŋnı | anaŋnı | ölüm ḳoḍmadı / sinimü ḳoḍur kör yetilse öḍi |
| KB 5768 | ana | oġrılıḳ suw alınsa yaşut / oġul toġsa andan bolur ilke yut |
Aynı gövdeden maddeler
“ana” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).