İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ayıġ sıfat

Tanım

  1. Kötü, fena: “ayıġ ḳılınç” kötü iş, günah; “ayıġ yavız yol” kötü ve aşağı (yeniden doğuş) yolları; “ayıġ saḳınġuçılar” kötülük düşünenler; “ayıg ıraḳ yolta emgenü kelmiş” kötü, uzak yolda zahmet çekerek gelmiş. Tanıklar: SekKPMait2UTT2Tövbe
  2. Kötülük: “edgüke ḳataġlanur tınlıġlar az” iyiliğe çalışan canlılar az (kötülüğe yönelen çok); “ayıġlarınta” kötülüklerinde; “ayıġlarıġ bastılar” kötülükleri bastırdılar. Tanıklar: Sek

KB 125 “künüg hem ayıġ” ay+ıġ (ayı) biçimidir; Maytrısimit’teki “ayġı” yazımı buraya bağlandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ayıġ — yalın hâliyle 121 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ayıġ 77 (U, Sek, ShoR, TT) · ayıg 44 (Mait)

Çekimli biçimler (11):

KB Kutadgu Bilig

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 125 törütti tilek teg tözü ‘alemıġ / yaruttı ajunḳa künüg hem ayıġ
KB 3542 yana ḳılḳı irsel ḳılınçı yayıġ / begi birse turmaz tükel üç ayıġ
KB 5175 bu dünya ḳutıŋa ınanma ayıġ / ınançsız turur kör ḳılınçı yayıġ

Aynı gövdeden maddeler

“ayıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).