KB sözlüğü · madde
bay sıfat
Tanım
- Zengin, varlıklı: “çıġań bodunug bay ḳıltım” yoksul halkı zengin kıldım; “bay bar ertim, aġılım on” zengin idim, ağılım (hazinem) çoktu; “bay yeme bar, yoḳ çıġay yeme bar” zengin de var, yoksul da; “bay barımlıġ bulmaḳıġ” zengin, varlıklı olmayı; “tili çın bütün, közi köŋli bay” sözü doğru, gönlü gözü tok; “bay ėr” zengin adam. Tanıklar: KTBKSüIBKPMaitShoRKB
- (Şine Usu yazıtında) “bay balıḳ” Bay Balık kenti. Tanıklar: ŞU
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bay — yalın hâliyle 341 kez
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (43) →KB Kutadgu Bilig
43 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 407 | ḳılınçı köni erdi ḳılḳı oŋay / tili çın bütün hem közi köŋli | bay | |
| KB 1292 | özüŋ | bay | bolayın tise belgülüg / könilikte buldı bu baylar ülüg |
| KB 1292 | özüŋ bay bolayın tise belgülüg / könilikte buldı bu | baylar | ülüg |
| KB 1787 | tirildi bu yaŋlıġ sewinçin kün ay / tözü il ḳarası tükel boldı | bay | |
| KB 1923 | biliglig biligsiz çıġay bar ya | bay | / uḳuşluġ uḳuşsuz otun bar keḍ ay |
| KB 2004 | közi suḳ kişi neŋke bolmaz bu | bay | / ḳamuġ dünya bulsa aḫır suḳ çıġay |
| KB 2058 | bu neŋ alġuḳa bir kerek | bay | boḍun / boḍun baylıḳıŋa törü tüz ḳoḍun |
| KB 2241 | vezir bolsa ilke yaraġsız yawuz / ol il boḍnı buzlur çıġay | bayı | tüz |
| KB 2612 | közi toḳ çıġay erse | bayḳa | sanur / serinse kişi tegme işte unur |
| KB 2614 | negü tir eşitgil közi toḳ kişi / közi toḳ kişi boldı | baylar | başı |
| KB 2618 | tükel | bay | bolayın tise belgülüg / köŋül baylıḳı ḳol ay ersig külüg |
| KB 2620 | ḳayu beg suḳ erse çıġay ol çıġay / ḳayu ḳul közi toḳ beg ol köŋli | bay | |
| KB 2767 | baġırsaḳ tapuġçı kör özkey bolur / bu özkey tapuġçı begin | bay | ḳılur |
| KB 2843 | közi toḳ kerek keḍ yime köŋli | bay | / arıġlıḳ kerek hem yüzi körki ay |
| KB 3098 | negü teg keçer kün ay ögdülmiş ay / çıġaymu telim boldı ilde ya | bay | |
| KB 3613 | negü tir eşitgil saḳınuḳ çıġay / çıġay erse neŋke közi köŋli | bay | |
| KB 3617 | çıġay | bay | ikigün ölümde kiḍin / yana tüz bolurlar ḳara yir ḳatın |
| KB 3677 | tapuġḳa özüŋni çıġay bil çıġay / tapuġḳa çıġay bil yazuḳlarḳa | bay | |
| KB 3717 | yaġız yir yaşıl kök yarattı kün ay / karaŋḳu yaruḳluḳ çıġay tut ya | bay | |
| KB 4282 | tükel | bay | bolayın tise belgülüg / barıŋa tapı bol kötürdüŋ ülüg |
| KB 4409 | çıġay bolmayın | bay | bolayın tise / zina ḳılma hergiz ḳatıġlan usa |
| KB 4487 | biregü | bay | ewlik tiler üstikip / taḳı biri körklüg tiler köz tikip |
| KB 4491 | aya | bay | tilegli sen ewlik talu / bulun bolmaġıl sen ay bilgi tolu |
| KB 4592 | telim | baynı | kördüm boġuz bulnadı / özi boldı müfis çıġaylıḳ yidi |
| KB 4597 | oŋ elgiŋ bile sun bayat atı ay / yigü üḍregey hem özüŋ bolġa | bay | |
| KB 4724 | begin ḳulda aḍra bilümez özüm / çıġayıġ | bayında | seçümez közüm |
| KB 4819 | kerek erse | bay | bol kerek yok çıġay / tiriglikni yir bu keçer yıl kün ay |
| KB 5296 | aya | bay | boluġlı boḍunda talu / ḳoḳuz ḳıl bu baylıḳ muyan al tol |
| KB 5386 | ajun bütrü bulsa közi suḳ tükel / anı | bay | tise bolmaġay bu muḫal |
| KB 5387 | çıġay tip ayurlar ḳayu ol çıġay / közi suḳ çıġay ol neçe erse | bay | |
| KB 5561 | bularda birisi bu | baylar | turur / boḍun küçlügi bu ay ḳılḳı unur |
| KB 5562 | bularda basası kör ortu kişi / bu ortu ḳılumaz bu | baylar | işi |
| KB 5564 | yüḍürmegü | baylar | yükin ortuḳa / bu ortu buzulġa tükel artaġa |
| KB 5567 | çıġay ortu bolsa bu ortu bayur / bayusa bu ortu iliŋ | bay | tolur |
| KB 5756 | çıġay | bay | bolup ol bayusa ḳalı / anıŋdın kiter terk könilik yolı |
| KB 5803 | ajun mali tirdiŋ özüŋ boldı | bay | / kewel mindiŋ arḳun yime tazı tay |
| KB 5950 | bir ança yime keçti öḍlek kün ay / ajun körki keldi boḍun boldı | bay | |
| KB 6370 | meŋilig turur kör meŋi yoḳ çıġay / barın tap ḳılıp ol yorır köŋli | bay | |
| KB 6374 | çıġay ma ölür ök yime | bay | ölür / iki böz iletür ḳara yir bolur |
| KB 6375 | çıġay ölse ḳutlur kiter emgeki / | bay | ölse ḳalur neŋ iletür yüki |
Aynı gövdeden maddeler
“bay” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).