Tanım
- Sağlam, sıkı, berk: “azıġlıġ eren berk tügünler yazar” güçlü yiğitler sıkı düğümleri çözer; “taŋrı anlarnıŋ berk bıçıġını tuttı” Tanrı onlardan sağlam söz aldı; “berk yarp bolġuluḳ” sağlam, katı olacak; “yanmaḳsız berk qatıġ” dönmez, sağlam, katı; “tutar berk anı” onu sıkı tutar. Tanıklar: AbhShoRKuTKBAH
- Güç, zor; sıkıntı: “tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin” çetin çilehane ormanında güç çileler çektiğini. Tanıklar: Mait
- (KB) bağ, köstek: “ayġıl bu berkiŋ ḳayu” söyle, bu bağın hangisi. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): berk — yalın hâliyle 153 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (27) →KB Kutadgu Bilig
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 283 | iḍi yaḳşı aymış azıġlıġ kür er / azıġlıġ eren | berk | tügünler yazar |
| KB 361 | küsüş tut yigitlik keçer sinde terk / ḳaçar bu tiriglik neçe tutsa | berk | |
| KB 701 | İLİG SU'ALİ AY TOLDIḲA / / ilig aydı ayġıl bu | berkiŋ | ḳayu / negü teg kişen ol sini berklegü |
| KB 702 | AY TOLDI CEVABI İLİGKE / / bu ay toldı aydı maŋa | berk | kişen / bu bir ḳaç neŋ ol kör bireyin nişan |
| KB 721 | mini kim bulup | berk | tutayın tise / ayu birdim ol neŋni tutsun usa |
| KB 833 | yana ma bu kün burcı sabit turur / bu sabit tidüküm tüpi | berk | bolur |
| KB 942 | ulutluḳ bile bul üküş ilke erk / bu erk birle beglik ulı bolsu | berk | |
| KB 1301 | sözüg barça tıŋla yime bütme terk / köŋül sırrı açma ḳatıġ kizle | berk | |
| KB 1784 | bilig birdiŋ ilke elig birdiŋ erk / könilik üze tut köŋül bolsu | berk | |
| KB 2347 | tüşürse toyuġ keḍ körüp | berk | yirig / yıraḳ ıḍmasa tıḍsa yıġsa erig |
| KB 2504 | biri beg sözini katıġ tutsa | berk | / ikinçi havaḳa uḳuş ḳılsa örk |
| KB 2511 | biri söz eşitse ḳatıġ tutsa | berk | / biri körse teŋsiz közin yumsa terk |
| KB 2683 | ay begler ınançı sözüŋ kizle | berk | / sözüŋ kizlemese başıŋ barġa terk |
| KB 2691 | köŋül sırrı | berk | tut sen ayma tilin / ḳalı aydıŋ erse ökünçi yılın |
| KB 2799 | kerek elgi | berk | saḳ kereksiz aḳı / saçılmasa ötrü aġı ḳaznaḳı |
| KB 3036 | iki neŋ ḳarıştı yaḳışmaz ḳaçar / saranḳa yaġumaz aḳıġ | berk | ḳuçar |
| KB 3449 | erende eri ol ḳamuġ neŋke erk / bulup ḳılġu yirde özin tutsa | berk | |
| KB 4004 | negüke küçer sen mini | berk | tutup / iligke tapın tip sözümni utup |
| KB 4390 | ayıt söz olarḳa yime bütme terk / biligli bayat ol munı tutġu | berk | |
| KB 5221 | irig sözlemegü özüg tutġu | berk | / irig sözke tumlır kişi köŋli terk |
| KB 5888 | bayattın maŋa çın ‘ata sen bu kün / seniŋdin yazıldı ḳamuġ | berk | tügün |
| KB 6110 | ḳara tapsa begler beḍüyür ḳopar / üzengü bar erse çigen | berk | ḳapar |
| KB 6291 | biziŋe anunmış turur bu ölüm / ölümke itig yoḳ azu | berk | tolum |
| KB 6354 | hava arzularḳa bolur erse erk / buşup öwke kelse özin tutsa | berk | |
| KB 6434 | neçe ḳarşı ordu neçe | berk | tura / ölüm buzdı ḳıldı ḳara yir köre |
| KB 6605 | … ZİŊE PEND BİRÜR / / bilig bil özüŋke orun ḳıl töre / bilig bilse özke iḍi | berk | tura |
| KB 6630 | sen emdi yapuştuŋ bu dünyaḳa | berk | / ḳatıglan köŋül mundın üzgil bura |
Aynı gövdeden maddeler
“berk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).