KB sözlüğü · madde
bitig isim
Tanım
- Yazı, yazılı şey; kitap, mektup: “bitip ḳoḍmış atın tirigke bitig” adını dirilere yazılı olarak bırakmış; “nom bitig” dinî kitap, sutra; “ilig me bitisü öz elgin bitig” hükümdar mektubu kendi eliyle yazsın; “bitigmü kerek ya söz” mektup mu gerekir, (sözlü) haber mi. Tanıklar: SekMaitManUKB3
- Yazıt: “bu bitig bitigme atısı yolluġ tėgin” bu yazıtı yazan (kağanın) yeğeni Yolluğ Tegin’dir; “belgümin bitigimin anta yaratıtdım” nişanımı, yazıtımı orada yaptırdım; “ataçımḳa bitig taşıġ toḳıtdım” atam için yazıtlı taş yonttum. Tanıklar: OKTŞU
- (Kuran çevirisinde) kitap; kader, yazgı: “bitig boḍnı” kitap ehli; “meger taŋrı yarlıġı birle, bitig zamanberilmiş” ancak Tanrı’nın izniyle, süresi belirlenmiş bir yazgıyla. Tanıklar: KuT2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bitig — yalın hâliyle 177 kez
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (107) →KB Kutadgu Bilig
107 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 258 | ölürin bilip ḳılmış özke itig / bitip ḳoḍmış atın tirigke | bitig | |
| KB 282 | tejikler bitigde bitimiş munı / | bitigde | yoḳ erse kim uḳġay anı |
| KB 1342 | XXIII. AY TOLDI KÜN TOĠDI İLİGKE ḲUMARU | BİTİG | BİTİMİŞİN AYUR / / bitigü bile ḳoldı ḳaġıd tetig / bayat atı birle bitidi … |
| KB 1496 | tüketti | bitig | türdi badı tutup / alıp oġlıŋa birdi elgin sunup |
| KB 1498 | bitigim | oḳısun sözüm tutsunı / ölümke anunsun işin itsüni | |
| KB 2218 | saḳışçı kerek bolsa bilge tetig / bilig birle bilse bu türlüg | bitig | |
| KB 2224 | tetiglik nişanı turur bu bitig / | bitig | bilgüçi er bolur keḍ tetig |
| KB 2226 | bitip ḳoḍmasa erdi bilge | bitig | / saḳışḳa negü erdi al yaŋ itig |
| KB 2628 | tetiglik bile bilse türlüg bitig / | bitig | bilse ötrü bolur er tetig |
| KB 2696 | negü tir eşitgil ıla sir teŋi / iḍi eḍgü yaŋ bu | bitig | söz yaŋı |
| KB 2698 | bitimedi erse bitigli | bitig | / negü bilgey erdiŋ bu hikmet bilig |
| KB 2702 | iḍi keḍ kereklig turur bu | bitig | / bitig birle begler iter il itig |
| KB 2707 | ḳamuġ il işin barça itgen bitig / | bitigin | tutar il kirişin tetig |
| KB 2730 | bitigçi bor içse biligdin tezer / biligdin tezigli | bitigdin | azar |
| KB 2774 | bitigçi küḍezgü kiriş hem çıḳış / | bitigin | küḍezgü ḳamuġ türlüg iş |
| KB 3156 | bitigmü | kerek ya söz ıḍsa tilin / yaraġı negü teg sen andaġ ḳılın | |
| KB 3180 | neçe me özüm sözlese söz tilin / ilig yarlıġı bu | bitig | söz aḍın |
| KB 3187 | XXXIX. KÜN TOĠDI İLİG OḌĠURMIŞḲA | BİTİG | BİTİP IḌMIŞIN AYUR / / devat ḳoldı kaġıd bitidi bitig / bitig birle itti … |
| KB 3197 | iligdin selam köŋül aytu | bitig | / bitidim esenlik üze ay tetig |
| KB 3275 | bitig | türdi badı üze tamġalap / sunup birdi ögdülmiş aldı ulap | |
| KB 3472 | çıḳardı bitig birdi elgin sunup / | bitig | aldı oḍġurmış açtı tunup |
| KB 3710 | bitig | ıḍtı ilig öz elgin bitip / özüŋ barmasa sen bitig bir itip | |
| KB 3712 | tilin sözlegil hem bitigil | bitig | / iligke yanayın ay bilge tetig |
| KB 3714 | devat ḳoldı kaġaz kötürdi ḳalem / iligke | bitig | başladı söz ulam |
| KB 3732 | ilig yarlıḳamış bitig birle söz / oḳıdım | bitigin | yaruḳ boldı köz |
| KB 3822 | bitidiŋ | bitigke | yanutı bitig / maŋa bir bireyin ay bilge tetig |
| KB 3887 | ilig me yana bir | bitig | birsüni / oḳısun bitig ol maŋa bütsüni |
| KB 3888 | İLİG CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / ilig aydı ıḍtım bitig bir yolı / | bitigke | yanut ḳıldı taş teg tolı |
| KB 3889 | yana oḳ negü teg bitiyin bitig / | bitig | ornıŋa sen bitig sen tetig |
| KB 3891 | yalawaç neçe çın keḍ erse amul / | bitig | bolmasa sözke bütmez köŋgül |
| KB 3894 | bitig | me bitiyin munuḳı sözün / bitigke ışanma ḳatıġlan özün | |
| KB 3896 | XLV. KÜN TOĠDI İLİG OḌĠURMIŞḲA İKİNÇ | BİTİG | IḌMIŞIN AYUR / / devat ḳoldı kaġaz yana oḳ ilig / ḳalem aldı elgin bitidi … |
| KB 3911 | bitigke | yanut söz bitimiş özüŋ / tilin me ḳadaşıŋ tegürdi sözüŋ | |
| KB 3942 | kötürdi | bitig | kör üze tamġalap / sunup birdi ögdülmiş aldı ulap |
| KB 3967 | iligke | bitigin | tegürdüm sözüŋ / tilin me negü aydı erse özüŋ |
| KB 3969 | OḌĠURMIŞ SU'ALİ ÖGDÜLMİŞKE / / | bitig | aldı oḍġurmış açtı turup / oḳıdı bitigin saḳındı körüp |
| KB 4365 | ol aymış otuġ yise igke yarar / bu aymış | bitig | tutsa yekler yırar |
| KB 4945 | İLİG CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / ilig aydı emdi nerek bu | bitig | / bitigde bütünrek bütün sen tetig |
| KB 4948 | yalalwaçḳa bütse | bitig | ne kerek / bütünlük bulunsa itig ne kerek |
| KB 4951 | nerek munça sözke bitig ya itig / bütün sen | bitig | sen maŋa ay tetig |
Aynı gövdeden maddeler
“bitig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).