Tanım
- Boğaz, gırtlak: “et öz ülgi barça boġuzdın kirür” bedenin payı hep boğazdan girer; “boġuz aġrıġ igig” boğaz ağrısı hastalığını; “yalıŋ boġuzı todmaz” aç boğazı doymaz; “yürekler boġuz başıŋa kelgüsi” yürekler ağızlara gelecek; “kentü yülügüsi üze bogzın bıçıp” kendi usturasıyla boğazını kesip. Tanıklar: SekMaitUKuTKB
- Yiyecek, karın doyurma; boğaz düşkünlüğü: “bodun boġzı toḳ erti” halkın karnı toktu; “bu emgek neçe boġzı egni üçün” bu emek hep karnı ve sırtı (yemesi giymesi) için; “boġzuŋ küḍez, bolma erniŋ ili” boğazını koru, kimsenin bağımlısı olma; “boġuzḳa bulun bolma” boğazına tutsak olma; “egin bütti boġzum yime boldı toḳ” sırtım örtüldü, boğazım doydu. Tanıklar: KB4
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boġuz — yalın hâliyle 26 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boġzın 2 (KB) · bogzın 1 (Mait)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (69) →KB Kutadgu Bilig
69 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 991 | et öz ülgi barça | boġuzdın | kirür / bu can ülgi çın söz ḳulaḳtın kirür |
| KB 993 | biri til turur kör birisi | boġuz | / bu iki basa tutsa asġı ögüz |
| KB 994 | biliglig boġuz tilke erklig kerek / | boġuz | til küḍezgen biliglig kerek |
| KB 1738 | bu emgek neçe | boġzı | egni üçün / tirer neŋ yimez ölse emger küçün |
| KB 2096 | bor içme aya borçı | boġzi | ḳulı / bor içse açıldı çıġaylıḳ yolı |
| KB 2496 | ḳonuḳları körgü ya | boġzı | yimi / açıġlıġ açıġsızḳa ḳılsa emi |
| KB 2832 | boġuzdın | bolur barça begke ḫatar / işin ḳılsa aşçı anı kim yeter | |
| KB 2889 | ḳuruġ öl yimiş tut ya içgü süçig / anıŋdın bolur bu | boġuzḳa | keçig |
| KB 2890 | boġuzdın | bolur barça begke ḫatar / boġuz tatġı aşçı iḍişçi tutar | |
| KB 2892 | negü tir eşit ay biliglig bügü / | boġuz | keḍ küḍezgü aş aḳru yigü |
| KB 2894 | üküş kördüm erni yawa ḳıldı baş / küḍezmedi | boġzın | ḳowı ḳıldı yaş |
| KB 2895 | boġuzdın | kirür ig kişike kemi / boġuzdın bolur hem aŋar ot emi | |
| KB 2976 | boġuz | toḍrur aşnu kişi yılḳınıŋ / basa asġı kötrür bu yalŋuḳ anıŋ | |
| KB 3603 | kiçig oġlan özlüg et öz meŋzegi / | boġuz | toḍsa yügrür tiler öz teŋi |
| KB 3664 | eginke keḍim ya | boġuzḳa | yimi / kerek ay ḳadaş bu tiriglik emi |
| KB 3667 | kişi aġruḳı bolmasa bu | boġuz | / kişi önmezi ol bu aḳruḳ boġuz |
| KB 3742 | boġuzḳa | eginke barım yetgey ök / nerek anda naru maŋa bolġa yük | |
| KB 3797 | egin bütti | boġzum | yime boldı toḳ / töbün barsu dünya aḍın asġı yoḳ |
| KB 3800 | boġuzḳa | yiyimçe ajunda yidim tap / eginke keḍimçe eginde keḍim tap | |
| KB 4325 | yimekig bilirler ḳarın toḍgusı / | boġuzda | aḍın yoḳ olar ḳaḍġusı |
| KB 4328 | telim ḫalḳlar öldi bu | boġzı | üçün / ḳara yir ḳatında yiyür ot öçün |
| KB 4404 | saŋa ma siziksiz kerek bu kişi / itilse anın ötrü | boġzuŋ | işi |
| KB 4405 | bularnıŋ bile me ḳatıl ay ḳadaş / arıġ bolġa | boġzuŋ | ḫalal bolġa aş |
| KB 4408 | saḳınuḳ bolayın tise belgülüg / | boġuzḳa | eginke ḫalal bir ülüg |
| KB 4588 | negü tir eşitgil boġuz tıḍġuçı / özi | boġzıŋa | erk bolup tutġıçı |
| KB 4589 | boġzuŋ küḍez bolma erniŋ ili / bu | boġzuŋ | üçün bolma yalŋuḳ ḳulı |
| KB 4590 | telim kördüm emdi aġır bolmış er / tıḍumadı | boġzi | üçün boldı yir |
| KB 4592 | telim baynı kördüm | boġuz | bulnadı / özi boldı müfis çıġaylıḳ yidi |
| KB 4593 | boġuzḳa bulun bolma | boġzi | uluġ / boġuzḳa bulun bolsa bolmaz yuluġ |
| KB 4615 | boġuzdın | kirür ig boġuzuġ küḍez / aşıġ teŋleyü yi yigü içgü az | |
| KB 4615 | boġuzdın kirür ig | boġuzuġ | küḍez / aşıġ teŋleyü yi yigü içgü az |
| KB 4671 | kerek aşḳa barġıl kerek barmaġıl / | boġuz | tıḍ aş az yi esenin tiril |
| KB 4675 | boġuzuġ | küḍez tutçı igsiz yorı / ḳılur ig kişiniŋ yüzini yişin | |
| KB 4772 | açıġ süçig aşlar | boġuz | tatġı ol / boġuz tatġı sürgen kişi yılḳı ol |
| KB 4774 | boġuz | bir toḍunsa iki kün barır / egin keḍse bir ton iki yıl ḳalır | |
| KB 5351 | kimiŋ | boġzı | egni bar erse arıġ / arıdı anıŋdın yazuḳı arıġ |
| KB 5352 | arıġlıḳ tilese arıtġıl boġuz / arıtsa | boġuz | boldı asġuġ ögüz |
| KB 5382 | ḳamuḳ bir | boġuzḳa | eginke bolup / ajun barça tirdiŋ ḳoḍur sen ölüp |
| KB 6352 | ⟨…⟩ / / ÖGDÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / ⟨…⟩ / / biri söz | boġuz | köz bu şehvet otı / bular ol kişike bu tat yutı |
| KB 6371 | egin bütse | boġzın | toḍursa aşın / ḳılur teŋri tapġı iter ol işin |
Aynı gövdeden maddeler
“boguz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).