KB sözlüğü · madde
iç- fiil
Tanım
- İçmek: “bor içme aya borçı boġzı ḳulı” ey şarapçı, boğazının kulu, şarap içme; “bor içse açıldı çıġaylıḳ yolı” şarap içerse yoksulluk yolu açılır; “yėgil hem içgil yaruḳ bolsun közüŋ” ye iç, gözün aydın olsun; “terŋük suwın içelim” Terŋük suyunu içelim; “sub içipen yaş yipen ölümda ozmiş” su içip yaş (ot) yiyip ölümden kurtulmuş; “ḳatıġsız süt siŋgen içiglilerke” içenlere kolayca geçen saf süt; “ḳan içdeçi” kan içen. Tanıklar: TövbeKuT2KBDLT
- (Budist metinlerde) almak, benimsemek: “abidarimḳa tayaḳlıġın içip” Abhidharma’ya dayanarak (onu) alıp. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
KB’deki içme (olumsuz emir) içme maddesinden buraya alındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): iç- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (36):
içerler 47
içer 32
içme 31
içse 31
içmek 25
içe 21
içmez 15
içmiş 13
içti 8
içip 7
içtim 6
içelim 5
içür 5
içteçiler 4
içgüde 3
içigli 2
içser 2
içşe 2
içipėn 1
içgil 1
içmeki 1
içmeserler 1
içerbiz 1
içgüke 1
içmişim 1
içgüte 1
içeyi 1
içtekiler 1
içiglilerke 1
içgenlerke 1
içtiler 1
içdeçi 1
içtiŋ 1
içtüküŋ 1
içgey 1
içmedin 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (80) →KB Kutadgu Bilig
80 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 23 | uçuġlı yorıġlı tınıġlı neçe / tirilgü seniŋdin bulup bir | içe | |
| KB 495 | yatıḳ yarlıḳaġıl | içür | bir yigü / ümeg eḍgü tutġıl ay bilge bügü |
| KB 815 | maŋa kelse tütşü törü birse men / uraġun | içer | teg açır körse men |
| KB 1302 | kişig tepsemegil yime | içme | soŋ / bu iki ḳılınçlıġ bulur tutçı muŋ |
| KB 1337 | bor | içme | zinaḳa ḳatılma hazer / bu iki çıġaylıḳ tonını keḍer |
| KB 1434 | bor | içme | fesaddın yıraḳ tur teze / bu ḳaç neŋ yorır tutçı beglik buza |
| KB 2003 | ḳamuġ aç yise | içse | aḫır toḍur / közi aç kişi ölse açlıḳ ḳoḍur |
| KB 2091 | bor | içmez | kerek beg fesad ḳılmasa / bu iki ḳılıḳtın ḳaçar ḳut basa |
| KB 2096 | bor içme aya borçı boġzi ḳulı / bor | içse | açıldı çıġaylıḳ yolı |
| KB 2102 | neçe teŋsiz işler bor | içse | bolur / neçe eḍgü işler esürse ḳalur |
| KB 2467 | iḍi eḍgü neŋ bu kişi körki yüz / bu yüz körkiŋe suw | içer | iki köz |
| KB 2650 | biliglig bor | içse | biligsiz bolur / bilgsiz esürse aḍın ne ḳalur |
| KB 2655 | bor | içme | bor içse barır er ḳutı / bor içse bolur tilwe munduz atı |
| KB 2655 | bor içme bor içse barır er ḳutı / bor | içse | bolur tilwe munduz atı |
| KB 2659 | biliglig bor | içse | biligsiz bolur / biligsiz bor içse bolur kenç kiçig |
| KB 2729 | bor | içmez | kerek bolsa ḳılḳı arıġ / yaraġsız ḳılınçıġ yıratsa arıġ |
| KB 2764 | bor | içmez | kerek hem özin tutġuçı / özin tutġuçı er ḳutuġ tapġuçı |
| KB 2833 | ḳamuġ yirde begler küḍezgü özin / yigü | içgüde | açġu saḳlıḳ közin |
| KB 2891 | bu aşçı iḍişçi bütün bolmasa / iḍi sarp bolur begke | içşe | yise |
| KB 2920 | iḍişçi arıġ bolsa körklüg yüzi / anıŋdın siŋer | içse | içgü ḳozı |
| KB 3577 | yimek | içmek | ol bir tatıġ ay ḳadaş / yanutı çıḳarda yawuz ay adaş |
| KB 3947 | tegip tüşti oldurdı ewke kirip / yidi | içti | tındı bir ança serip |
| KB 4099 | ḳalı basnu tegse buşar baş keser / tamurın teşer kör sorup ḳan | içer | |
| KB 4118 | içip ḳarşıḳa kirme özni tutun / yaraġsiz bolur ol | içigli | otun |
| KB 4469 | … RLE ḲATILMAḲNI AYUR / / bularda basası çıġaylar turur / neŋin eḍgülük ḳıl | içür | hem yitür |
| KB 4628 | taduŋ tumlıġ erse isigin küçe / isig erse tumlıġ yiyü tur | içe | |
| KB 4664 | biregü barır aḳa ündeseler / aş içgü | içer | yir negü birseler |
| KB 4962 | yėdi | içti | yundı yetürdi namaz / töşek ḳoldı yattı uḍıp bardı az |
| KB 5263 | bor | içme | fesadḳa ḳatılma yıra / bu iki buzar kḳarşı ordu tura |
| KB 5441 | elig sunḍı oḍġurmış alḍı tigü / yidi | içti | azraḳ ol içgü yigü |
| KB 5908 | yorıḳ buzmaġıl sen bu | içe | yorı / bu erdi seniŋde ozaḳı ḳurı |
| KB 6045 | ıḍışlıġ suwuġ sen alıp | içtüküŋ | / tiriglik uzun bolġa yıldız köküŋ |
| KB 6057 | ıḍışlıġ suwuġ men tükel | içmişim | / tiriglikke yördüŋ uzattıŋ yaşım |
| KB 6059 | yarım suw | içip | ḳoḍtum erse yarım / yarım ḳalġay erdi tirigliklerim |
| KB 6062 | ıḍlışlıġ suvuġ tüşte | içse | yarım / tükedi tiriglik yarımı birim |
| KB 6142 | esürse ḳalı borçı bornı | içip | / uḍıp ḳopsa aḍlur usında keçip |
| KB 6210 | yidi | içti | ögdülmiş az inçrünüp / namazın yetürdi aḍaḳın turup |
| KB 6421 | kelip tüşti kirdi ewiŋe yorıp / yidi | içti | yattı bir ança serip |
| KB 6535 | yimek | içmek | erse yidim içtim uḍ teg / tilek sürmek erse tümen toġ tozıttım |
| KB 6540 | içip | yatmış er teg uḍıp oḍlu keldim / özüm yolda azmış bayatḳa uyaḍtım |