İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

işlet- fiil

Tanım

  1. İşletmek, kullanmak; harcamak: “ḳalı bulsa işlet uçup kökke teŋ” (akıllı kişiyi) bulursan işlet, göğe denk yükselir; “altun kümüş … özüm işleteyin” altını gümüşü kendim harcayayım; “yigürük atlarıġ tapıŋça alıp işletgil” (TT) hızlı atları dilediğince alıp kullan; “olarnı alıp köŋül éyin işletür” (ShoR) onları alıp gönlünce kullanır. Tanıklar: TTShoRKB2
  2. (Bilgiyi) uygulamak: “bilig bildiŋ erse tükel ögrenip / anı işlet emdi” bilgiyi iyice öğrendiysen şimdi onu uygula; “eşit ‘ilmi işlet” ilmi dinle, uygula; “ḳamuġ işke aşnu sen işlet bilig” her işte önce bilgiyi işlet. Tanıklar: KB3
  3. İş gördürmek, yaptırmak: “adın kişi ornınta yulġaḳ iş küç işletdimiz” (Mait) başkasının yerine angarya işi yaptırdık; “addınlarḳa asıġlıġ işig işletiŋiz” (TT) başkalarına yararlı işi yaptırdınız; “süçig tadıġlıġ aşlarıġ işledip” (Abh) tatlı yemekleri hazırlatıp. Tanıklar: MaitAbhTT

Abh’deki işled- yazımı ve Sek’teki işletsaer biçimi de bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): işlet- — yalın hâliyle 6 kez

Çekimli biçimler (16):

KB Kutadgu Bilig

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 215 uḳuşlı biligli iḍi eḍgü neŋ / ḳalı bulsa işlet uçup kökke teŋ
KB 479 siziksiz kerek bolġa altun kümüş / özüm işleteyin tise men üküş
KB 483 taḳı bir saw altun kerek ay tetig / anı işletip itse özke itig
KB 3220 bilig bildiŋ erse tükel ögrenip / anı işlet emdi kör emgek ıḍıp
KB 3544 iḍi ḳız erür bu tiriglik küni / yaya işke işletse bolmaz munı
KB 4136 ḳalı tegse beglik saŋa belgülüg / bilig birle işlet işig ay külüg
KB 4351 eşit ‘ilmi işlet tilin soŋdama / ya ḳılḳın ḳılınçın yawuz tip time
KB 5252 aya baş boluġlı ay üsteŋ elig / ḳamuġ işke aşnu sen işlet bilig
KB 5804 iligke yuluġ ḳılġıl işlet bu neŋ / tilekleri bolsu ḳızıl ḳılsu eŋ