KB sözlüğü · madde
işlet- fiil
Tanım
- İşletmek, kullanmak; harcamak: “ḳalı bulsa işlet uçup kökke teŋ” (akıllı kişiyi) bulursan işlet, göğe denk yükselir; “altun kümüş … özüm işleteyin” altını gümüşü kendim harcayayım; “yigürük atlarıġ tapıŋça alıp işletgil” (TT) hızlı atları dilediğince alıp kullan; “olarnı alıp köŋül éyin işletür” (ShoR) onları alıp gönlünce kullanır. Tanıklar: TTShoRKB2
- (Bilgiyi) uygulamak: “bilig bildiŋ erse tükel ögrenip / anı işlet emdi” bilgiyi iyice öğrendiysen şimdi onu uygula; “eşit ‘ilmi işlet” ilmi dinle, uygula; “ḳamuġ işke aşnu sen işlet bilig” her işte önce bilgiyi işlet. Tanıklar: KB3
- İş gördürmek, yaptırmak: “adın kişi ornınta yulġaḳ iş küç işletdimiz” (Mait) başkasının yerine angarya işi yaptırdık; “addınlarḳa asıġlıġ işig işletiŋiz” (TT) başkalarına yararlı işi yaptırdınız; “süçig tadıġlıġ aşlarıġ işledip” (Abh) tatlı yemekleri hazırlatıp. Tanıklar: MaitAbhTT
Abh’deki işled- yazımı ve Sek’teki işletsaer biçimi de bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): işlet- — yalın hâliyle 6 kez
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →KB Kutadgu Bilig
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 215 | uḳuşlı biligli iḍi eḍgü neŋ / ḳalı bulsa | işlet | uçup kökke teŋ |
| KB 479 | siziksiz kerek bolġa altun kümüş / özüm | işleteyin | tise men üküş |
| KB 483 | taḳı bir saw altun kerek ay tetig / anı | işletip | itse özke itig |
| KB 3220 | bilig bildiŋ erse tükel ögrenip / anı | işlet | emdi kör emgek ıḍıp |
| KB 3544 | iḍi ḳız erür bu tiriglik küni / yaya işke | işletse | bolmaz munı |
| KB 4136 | ḳalı tegse beglik saŋa belgülüg / bilig birle | işlet | işig ay külüg |
| KB 4351 | eşit ‘ilmi | işlet | tilin soŋdama / ya ḳılḳın ḳılınçın yawuz tip time |
| KB 5252 | aya baş boluġlı ay üsteŋ elig / ḳamuġ işke aşnu sen | işlet | bilig |
| KB 5804 | iligke yuluġ ḳılġıl | işlet | bu neŋ / tilekleri bolsu ḳızıl ḳılsu eŋ |