igiḍ- fiil

Tanım

1. Beslemek, büyütmek, yetiştirmek: “törütgen igiḍgen keçürgen iḍim” yaratan, besleyen, bağışlayan Rabbim; “yimi birle igḍür sen sansız özüg” sayısız canı yiyecekle beslersin; “sütin emizip igitdi beltürtdi” sütüyle emzirip büyüttü; “OĠUL ḲIZ TOĠSA NETEG İGİḌGÜSİN AYUR” oğul kız doğarsa nasıl yetiştirileceğini söyler; “ewiŋde igiḍgil igiḍme öŋin” onu evinde yetiştir, başka yerde yetiştirme; “kürgeŋin üçün igidmiş bilge ḳaġanıŋın” sizi besleyen Bilge Kağan’ınızı; “artuḳ yılḳıġ igitti” fazla hayvan yetiştirdi. Tanıklar: KÇMaitKB4
2. Doyurmak, geçindirmek, (halkı) kalkındırmak: “bodunuġ igideyin tėyin” halkı besleyeyim diye; “ölteçi bodunuġ tirgürü igittim” ölecek halkı diriltip besledim; “yiçe ėtdi yiçe igitti” yeniden düzenledi, yeniden besledi; “ḳut birmez igidmez” kut vermez, beslemez; “kntü özümin igidtim erser” kendimi (başkasının malıyla) beslediysem. Tanıklar: KT2SekU
3. Mecazen geliştirmek: “bilge biligin igidür” bilgisini geliştirir; “şeker birle igdür birür kin aġu” şekerle besler, sonra zehir verir. Tanıklar: ManKB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

igit- (yazıtlar, TT, Mait), igid-, iġıd- ve igd- (igḍür, igḍip) yazımları ve lemmatizer’ın ayırdığı biçimler bu maddede toplandı; U II’deki igdilen-, igtüle- ve Sek’teki igitüt okuması belirsiz biçimler de şimdilik burada.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): igiḍ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• igidmiş 3 (BK, KB) · igiḍmiş 1 (KB)
• igdür 2 (KB) · igḍür 1 (KB)
• igidtim 1 (U) · igiḍtim 1 (KB)

Çekimli biçimler (37):