iş isim

Tanım

1. İş, eylem, uğraş: “bilig bil uḳuş uḳ işiŋ ötrü ḳıl” bilgi edin, akıl edin, işini ondan sonra yap; “vezir işi barça saḳışlar bolur” vezirin işi hep hesaplardır; “işim tip ınanıp sır ayma” (AH) işimdir diye güvenip sır verme; “işiŋ bütmez” (TT, fal) işin bitmez; “ḳop işiŋ yaraġlıġ” bütün işin yolunda; “tilin sözledi … işiŋ itge men tip” işini düzelteyim diye. Tanıklar: TT2KB3AH
2. Durum, hal; mesele: “negü tir ḳaḍaşıŋ ne boldı işiŋ” kardeşin ne der, durumun ne oldu; “muŋı yoḳ iḍi bir aŋar yoḳ işi” ihtiyacı olmayan tek Rab, ona (benzer) eş yoktur (?); “yoḳ saŋa işdin nerse” (KuT) bu işte sana (düşen) bir şey yok. Tanıklar: KuTKB2
3. “iş küç” hizmet, emek; yazıtlarda bağlılık hizmeti: “elig yıl işig küçüg bermiş” elli yıl hizmet etmiş; “yiçe işig küçig bėrgil” yine hizmet et; “işke küçke … ıdtımız” (Mait) angaryaya gönderdik. Tanıklar: KTBKŞUMait2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

KB, Abh, TT, Man’da ayrı madde görünen işim, işin, işiŋ, işiŋiz, işingin, işeŋezen (Man) biçimleri de bu maddede. KB 75’teki “ünder işin” (keklik eşini çağırır) eş sözü olabilir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): iş — yalın hâliyle 586 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• işlerig 7 (KB, TT, AO, ShoR) · işleriġ 1 (TT)

Çekimli biçimler (53):