BK sözlüğü · madde
beg isim
Tanım
- Bey, soylu, yönetici: “türük begler bodun, bunı eşidiŋ” Türk beyleri, halkı, bunu işitin; “begli bodunlıġ yoŋaşurtuḳin üçün” beylerle halkı birbirine düşürdüğün için; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begler begin azıttı” beylerin beyini yanılttı; “tanġut begin yaġıladı” Tangut beyiyle savaştı. Tanıklar: KT2BK2DLT3
- Hükümdar, efendi: “bezendim begim boldı ḫaḳan uluġ” yüce hakan beyim oldu, onurlandım; “özüŋ eḍgü ḳolma, begiŋ eḍgü ḳol” kendi iyiliğini değil, beyinin iyiliğini dile. Tanıklar: KB2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beg — yalın hâliyle 254 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beg 251 (KB, Mait, TT, EÇS) · bėg 2 (IB) · beġ 1 (KB)
Çekimli biçimler (38):
begler 198
begi 91
begke 45
begleri 25
begiŋe 16
begin 13
begim 12
beglerke 10
begig 6
begde 4
beglerde 3
beglerig 3
begdin 3
begiŋke 3
begiŋ 2
begiŋni 2
beginiŋ 2
beginde 2
beglergü 2
begimiz 2
beglerim 2
begini 2
begni 2
beglerin 2
beglerinde 2
begli 2
bege 1
beginge 1
beglari 1
beglerigde 1
beglerimiz 1
beglerimizke 1
begnig 1
begniŋ 1
begtin 1
beġım 1
beġıŋ 1
bėgiŋėrü 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (25) →BK Bilge Kagan Yazıtı
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 8 | türük : | b(e)gl(e)r | : bod(u)n : bunı : (e)şid(i)ŋ: |
| BK K 8 | türük : (a)mtı : bod(u)n : | b(e)gl(e)r | : bödke : kör(ü)gme : [b(e)gl](e)r[g]ü :y(a)ŋ(ı)lt(a)çı: siz |
| BK K 8 | türük : (a)mtı : bod(u)n : b(e)gl(e)r : bödke : kör(ü)gme : | [b(e)gl](e)r[g]ü | :y(a)ŋ(ı)lt(a)çı: siz |
| BK K 13 | üze : t(e)ŋri : (e)rkl(i)g [ ……………….t]ürn(e)n : uġ[……..... / ] (i)n [ | b(e)gl](e)r(i)g | : bod(u)n[(u)g] [y](e)m e : ıġ(i)d(i)ŋ : (e)mg(e)tm(e)ŋ : tolg(a)tm(a)ŋ [ … |
| BK K 13 | … g] [y](e)m e : ıġ(i)d(i)ŋ : (e)mg(e)tm(e)ŋ : tolg(a)tm(a)ŋ [ ] / m türük : | b(e)gl(e)r | : türük: : bod(u)n(u)m [ ] (a)t : bert(i)m: |
| BK K 14 | … ür ⟨…⟩ / ḳ(a)zg(a)n(ı)p: y(a)ŋ [ ]i : bu [ ]a / : bu ḳ(a)g(a)n(ı)ŋda : bu | b(e)gl(e)r(i)g[de | bu y(ė)r(i)ŋde su]b(u)ŋd[a (a)dr(ı)lm(a)s(a)r] : türük [bod(u)n] [ ] : (e) … |
| BK D 1–2 | … …..…………….(a)l]tı / sir : toḳ(u)z oġ(u)z : (e)ki (e)d(i)z k(e)r(e)kül(ü)g : | b(e)gl(e)ri | : bod(u)nı / [……………tü]rük: t[(e)ŋ]ri [………..] üze : ḳ(a)g(a)n : ol(u)rt(u)m … |
| BK D 1–2 | ol(u)rtuḳ(u)ma : ölt(e)çiçe : s(a)ḳ(ı)n(ı)gma: türük : | b(e)gl(e)r | : bod(u)n : [ö]g(i)r(i)p : s(e)b(i)n(i)p : toŋ(ı)tm(ı)ş : |
| BK D 4 | … uyruḳı <y(ė)me > bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : | b(e)gl(e)ri | y(ė)me : bod(u)nı [y(ė)me tüz (e)rm(i)ş |
| BK D 7 | b(e)gl(e)ri | : bod(u)nı : tüzs(ü)z üç(ü)n : / t(a)bg(a)ç : bod(u)n : t(e)bl[(i)g(i)n] k … | |
| BK D 7 | … (ü)n (a)rm(a)kçı]sin : / üç(ü)n : in(i)li [(e)çili: kikşürt(ü)kin : üçün : | b(e)gli | : bod(u)nlıġ yoŋ(a)şurtuḳin : üç(ü)n : türük : bod(u)n : ėl(le)dük : ėlin : … |
| BK D 7 | türük : | b(e)gl(e)r | : türük : (a)tin : ıt(t)ı : |
| BK D 7 | t(a)bg[(a)çġı] : | b(e)gl(e)r | : t(a)bg[(a)ç (a)tin : tut(u)p(a)n : t(a)bg(a)ç : ḳ(a)g(a)nḳa : körm(i)ş : |
| BK D 16 | … y(a)ŋ(ı)tuḳin : y(a)z(ı)ntuḳin : üç(ü)n : ḳ(a)g(a)nı : ölti : buy[ruḳ]ı : | b(e)gl(e)ri | : y(ė)me : ölti : onoḳ : bod(u)n : (e)mg(e)k körti : |
| BK D 17 | … m(a)zun : / [tėy](i)n [(a)z bod(u)n(u)g ėt(i)p : y(a)r](a)t(ı)p [ b(a)rs / | b(e)g] | (e)rti : |
| BK D 18 | türük : oġ(u)z : | b(e)gl(e)ri | : bo]d(u)n : (e)ş(i)d: |
| BK D 33 | [türük] | b(e)gl(e)r | [bod(u)n / (a)nç]a : s(a)ḳ(ı)n(ı)ŋ : (a)nça bil(i)ŋ : oġ(u)z : bo[d(u)n / … |
| BK G 13–15 | … ḳ(a)ŋ(ı)m : türük: : belge : ḳ(a)g(a)n : ol(u)rtuḳınta : türük : (a)mtı : | b(e)gl(e)r | : kėsre : t(a)rduş : b(e)gl(e)r : kül çor : b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : ş(a)d( … |
| BK G 13–15 | … a)g(a)n : ol(u)rtuḳınta : türük : (a)mtı : b(e)gl(e)r : kėsre : t(a)rduş : | b(e)gl(e)r | : kül çor : b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : ş(a)d(a)pıt : b(e)gl(e)r : öŋre : töl( … |
| BK G 13–15 | … : t(a)rduş : b(e)gl(e)r : kül çor : b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : ş(a)d(a)pıt : | b(e)gl(e)r | : öŋre : töl(i)s : b(e)gl(e)r : (a)pa t(a)rk[(a)n] b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : … |
| BK G 13–15 | … çor : b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : ş(a)d(a)pıt : b(e)gl(e)r : öŋre : töl(i)s : | b(e)gl(e)r | : (a)pa t(a)rk[(a)n] b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : ş(a)d(a)pıt : b(e)gl(e)r : bu … |
| BK G 13–15 | … )s : b(e)gl(e)r : (a)pa t(a)rk[(a)n] b(a)şl(a)yu : ul(a)yu : ş(a)d(a)pıt : | b(e)gl(e)r | : bu [ ] / t(a)m(a)n t(a)rḳ(a)n : tunyuḳuḳ: buyla b(a)g(a) t(a)rḳ(a)n : ul … |
| BK G 13–15 | … )b(i)g kül (e)rḳ(i)n : b(a)şl(a)yu : / ul(a)yu : buyruḳ : bunça : (a)mtı : | b(e)gl(e)r | : ḳ(a)ŋ(ı)m : ḳ(a)g(a)nḳa : (e)rt(i)ŋü (e)rt(i)ŋü : tim(e)g : kelti |
| BK G 13–15 | ……….. t}ürük : | b(e)gl(e)rin | : bod(u)nin : / (e)rt(i)ŋü : tim(a)g : ėtdi : |
| BK G 13–15 | … . k](a)n(ı)m ḳ(a)g(a)n [üç(ü)n] / (a)g(ı)r t(a)ş(ı)g : yoġ(a)n ıġ : türük: | b(e)gl(e)r | : bod(u)n : [ėt(i)p : y(a)- r(a)t(ı)p k(e)l]ürti : |
Aynı gövdeden maddeler
“beg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).