İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

elig isim

Tanım

  1. El: “muŋaḍmış yirimde elig tut maŋa” sıkıştığım yerde elimi tut; “ḳalı bolsa elgiŋ boḍunḳa uzun” elin halka uzun (cömert, güçlü) ise; “ḳamuġ eḍgülükke tegürgil elig” her iyiliğe el uzat; “aḳı erdi elgi yüreki teḍük” eli cömert, yüreği uyanıktı; “tegürdi maŋa elgin elig yaşım” elli yaşım bana elini değdirdi; “sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizke” yüzünüze ve ellerinize sürün; “çintamani erdini tutar élig” dilek taşı tutan el; “elgin taşup birmiş aşıġ” elinden taşıp verilmiş aş. Tanıklar: ShoRKuTKB5DLT
  2. (Kur’an çevirisinde) “eligleriŋiz” ellerinizin sahip olduğu (köleler): “meger ol kim erklendi eligleriŋiz” ellerinizin sahip olduğu (câriyeler) hariç. Tanıklar: KuT

elgi, elgin, elgim, elgiŋ vb. ünlü düşmeli biçimler bu maddede toplandı. Aynı biçimle yazılan “elig” (elli) sayısı ve “ėlig” (hükümdar) ayrı maddelerdedir; yazıtlardaki ėl(i)g (ėl ‘ülke’ + belirtme) biçimi hükümdar maddesine düşmektedir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): elig — yalın hâliyle 213 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • elig 194 (KB, Man, Mait, AH) · élig 19 (ShoR)
  • elgin 31 (KB, Huast, Mait, AH) · ėlgin 4 (Mait, U)
  • eligleri 15 (KuT, KB) · éligleri 1 (ShoR) · ėligleri 1 (Mait)
  • elgiŋ 15 (KB, KuT, DLT) · elġiŋ 1 (KB)
  • ėligin 8 (Abh, U, Mait, IB) · eligin 3 (Sek, Man)
  • elgim 4 (KB) · élgim 1 (ShoR)
  • eligim 1 (DLT) · éligim 1 (ShoR)

Çekimli biçimler (45):

ŞU Şine Usu Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
ŞU K 4 tür[ük ḳaġan] çaḳ elig yıl olurmış türük ėliŋe altı otuz yaşıma ıduḳ . o/u .. g (...) bėrti anta …

Aynı gövdeden maddeler

“elig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).