Tanım
- Cömert, eli açık: “uwutluġ baġırsaḳ aḳı kiŋ elig” hayalı, merhametli, cömert, eli açık; “aḳı bolġıl artuḳ” çok cömert ol; “aḳı tınlıġlar az” cömert canlılar azdır; “aḳı köŋül” cömert gönül. Tanıklar: KB2
- Seslenmede: cömert kişi, dost: “ay aḳım” ey cömert dostum. Tanıklar: KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aḳı — yalın hâliyle 80 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aḳı 67 (KB, AH, Sek) · akı 13 (EÇS, Man, KB)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (74) →KB Kutadgu Bilig
63 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 43 | tüzün erdi alçaḳ ḳılınçı silig / uwutluġ baġırsaḳ | aḳı | kiŋ elig |
| KB 1402 | saran bolma ilig aḳı bol | aḳı | / ḳalır meŋü ölmez aḳılıḳ atı |
| KB 2799 | kerek elgi berk saḳ kereksiz | aḳı | / saçılmasa ötrü aġı ḳaznaḳı |
| KB 4138 | apaŋ tegse emdi sü erki saŋa / | aḳı | bol oḍuġ tur ay ersig toŋa |
| KB 5422 | süzük can kepi bu ḳara yir tuġı / ḳara yir kep örtnür ay ḳılḳı | aḳı |
AH Atebetü’l-Hakâyık
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 225–228 | aya dost biliglig izin izlegil ḳalı sözleseŋ söz bilip sözlegil | aḳı | erni öggil öger erse sen baḫılḳa ḳatıġ ya oḳun kezlegil |
| AH 229–232 | ḳamuġ til | aḳı | er sėnasın ayur aḳılıḳ ḳamuġ ‘ayb kirini yuyur aḳı bol saŋa söz sökünç kel … |
| AH 233–236 | egilmez köŋülni | aḳı | er eger tegilmez muradḳa aḳı er teger baḫıllıḳnı ḳanı öger til ḳayu aḳılıḳ … |
| AH 237–240 | aḳı | er biligni yete bildi kör anın sattı malın sėna' aldı kör tirildi ulamsız … | |
| AH 257–260 | bu boḍun talusı | aḳı | er turur aḳılıḳ şėrėf cah cėmal arturur sevilmek tileseŋ kişiler ara aḳı b … |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173b2-389–391 | k(e)ntü kizlençüŋün arıg nomka kızganmatın | akı | köŋülüg ınanu sezinmetin kizleŋ t(a)kı yme inçe y(a)rl(ı)kadı |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.4 (IIc) | bolmaz tınlġlar üküş tŋrim buşı birgeli | aḳı | tınlġlar az |
Aynı gövdeden maddeler
“akı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).