İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

aḳı sıfat

74 geçiş 5 biçim 4 eser KBAHManSek Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Cömert, eli açık: “uwutluġ baġırsaḳ aḳı kiŋ elig” hayalı, merhametli, cömert, eli açık; “aḳı bolġıl artuḳ” çok cömert ol; “aḳı tınlıġlar az” cömert canlılar azdır; “aḳı köŋül” cömert gönül. Tanıklar: KB2
  2. Seslenmede: cömert kişi, dost: “ay aḳım” ey cömert dostum. Tanıklar: KB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): aḳı — yalın hâliyle 80 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • aḳı 67 (KB, AH, Sek) · akı 13 (EÇS, Man, KB)

Çekimli biçimler (3):

KB Kutadgu Bilig

63 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 43 tüzün erdi alçaḳ ḳılınçı silig / uwutluġ baġırsaḳ aḳı kiŋ elig
KB 1402 saran bolma ilig aḳı bol aḳı / ḳalır meŋü ölmez aḳılıḳ atı
KB 2799 kerek elgi berk saḳ kereksiz aḳı / saçılmasa ötrü aġı ḳaznaḳı
KB 4138 apaŋ tegse emdi sü erki saŋa / aḳı bol oḍuġ tur ay ersig toŋa
KB 5422 süzük can kepi bu ḳara yir tuġı / ḳara yir kep örtnür ay ḳılḳı aḳı

AH Atebetü’l-Hakâyık

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 225–228 aya dost biliglig izin izlegil ḳalı sözleseŋ söz bilip sözlegil aḳı erni öggil öger erse sen baḫılḳa ḳatıġ ya oḳun kezlegil
AH 229–232 ḳamuġ til aḳı er sėnasın ayur aḳılıḳ ḳamuġ ‘ayb kirini yuyur aḳı bol saŋa söz sökünç kel …
AH 233–236 egilmez köŋülni aḳı er eger tegilmez muradḳa aḳı er teger baḫıllıḳnı ḳanı öger til ḳayu aḳılıḳ …
AH 237–240 aḳı er biligni yete bildi kör anın sattı malın sėna' aldı kör tirildi ulamsız …
AH 257–260 bu boḍun talusı aḳı er turur aḳılıḳ şėrėf cah cėmal arturur sevilmek tileseŋ kişiler ara aḳı b …

Man Manichaica I-III

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 173b2-389–391 k(e)ntü kizlençüŋün arıg nomka kızganmatın akı köŋülüg ınanu sezinmetin kizleŋ t(a)kı yme inçe y(a)rl(ı)kadı

Sek Sekiz Yükmek

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.4 (IIc) bolmaz tınlġlar üküş tŋrim buşı birgeli aḳı tınlġlar az

Aynı gövdeden maddeler

“akı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).