Derlem sözlüğü · madde
azu bağlaç
Tanım
- Veya, ya da; “azu … azu” ya … ya: “braman oḳusınta erser azu ... ksatirik oġusınta erser” brahman soyundan olsa ya da kşatriya soyundan olsa; “anıŋ oḳşaġı yoḳ azu meŋzegi” onun benzeri ya da eşi yoktur; “tutup ölürgeli azu ḳınaġalı saḳınsar” tutup öldürmeyi ya da cezalandırmayı düşünürse; “azuça yme” ya da, yahut da; “azo muŋ üçün, azo puşi bėrgeli ḳızġanıp” ya ihtiyaç yüzünden ya da sadaka vermeyi kıskanıp. Tanıklar: HuastKİPAbhUShoRKuTKB
- Soru tümcelerinde “yoksa, acaba”: “barmu munuŋ köksinte kutrulmaḳlag urug, azu yoḳ” bunun gönlünde kurtuluş tohumu var mı, yoksa yok mu; “azu bu sabımda igid barġu” yoksa bu sözümde yalan var mı? Tanıklar: BKMait
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): azu — yalın hâliyle 267 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (400) →Abh Abhidharma (Shogaito)
154 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 114–119 | azu-ça | yme az tıldaġ-ında azu-ça yme övke tıldaġ-ında azu-ça yme ḳolḳınç ayınç tı … | |
| Abh.Sho. 786–787 | azu -ça | yme küsemiş üçün bildürgeli tarġarmış-ın alḳu niz-vanı-lar -niŋ töz-in tüp … | |
| Abh.Sho. 1757 | 彼體語或名anda sav töz-lügi | azu-ça | yme ad töz-lügi erser. |
| Abh.Sho. 2241–2243 | azu | yene bu şasdr mu ol所以不應bu tıldaġ-ın tegimlig ermez bir yindem adḳanıp söz- … | |
| Abh.Sho. 3812 | bu üsdünki-ler erür başdınḳı padak或諸法 | azu-ça | yme alḳu nom-lar-ta yindem bululur bilmetin öçmek. |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
150 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/3b1–3 | 127 kesmek üçün bir buçġaḳnı anlardın kim tandılar | azu | töpen ḳılur olarnı yansalar nevmid bolup anlar |
| Ku. T. 26/86b3 | 128 eger uraġut ḳorḳsa cüftindin köŋül aġrıġıŋa | azu | yüz ewürmekke yime yazuḳ yoḳ ol iki üze kim yaraştursalar ol iki ara yaraş … |
| Ku. T. 29/38a3 | … i biz köz tutar-miz sizke kim tegse / tegürse sizke taŋrı ʿazabnı üskindin | azu | biziŋ eliglerimiz birle köz tutuŋlar biz siziŋ birle köz tutuġlılar-miz |
| Ku. T. 33/18a3 | 54 eger belgürtse siz nerseni | azu | yaşursa siz anı her-ayine taŋrı erür ḳamuġ neŋni bilgen |
| Ku. T. 36/34b1 | 51 bolmaz bir yaŋluḳḳa sözlese aŋar taŋrı meger yarlıġ ıḍmaḳ | azu | perde kiḍinindin azu ıḍur yalavaç yarlıġ ıḍur öz yarlıġı birle nė kim tile … |
U Uigurica I-IV
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-30–37 | … oġus erser .. inçe ḫltı .. uluġ sal sögüt-ke oḳsatı braman oḳus-ınta erser | azu | uluġ sal sögüt-ke oġsatı ksatirik oġus-ınta erser .. azu uluġ sal sögüt-ke … |
| U II, T. III M. 207.-78–80 | azu ėdiz .. taġ-ta erser .. azu ėdiz ev-te erser .. | azu | stup-nuŋ içinte orġuluġ ol… |
| U II, T. III M. 207.-35–48 | … p .. ol tınlġ-lar-nıŋ küidüŋ et’özi üze saçsar .. olar inçip tamu-ta erser | azu | yılġı azun--ınta erser .. azu erklig ḫan--nıŋ yėrtinçü-sinte erser .. azu … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … saŋram sanlıġ ed tvar-ıġ alıp ısletip yanḳısın yantutın birmedim erser .. | azu | satıġ yuluġ oġrınta taŋin trazukin çıġın tsunın siŋin ḳavın kürin kürlügin … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … ḳılınçlar ḫıltım erser vrḫar sanlaġ saŋig tavaran yėdim yuŋaldım erser .. | azu | satıġ yuluġ oġurınta teŋin tarazukin çıġın tsunin sinŋin ḫavın kürin küril … |
KB Kutadgu Bilig
17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 16 | anıŋ oḳşaġı yoḳ | azu | meŋzegi / neteglikke yetmez ḫalayıḳ ögi |
| KB 1018 | tilig şükmü tutḳu | azu | sözlese / sözüg açsamu yig azu kizlese |
| KB 1816 | kişi ögrenipmü bolur ol bügü / | azu | tadu bire toġarmu tigü |
| KB 4581 | yaḳın ḳoşnı aşnı aş itse saŋa / | azu | teŋrilik iş oḳısa toŋa |
| KB 5763 | unıttıŋmu erki | azu | örtülüp / bu iş ötrü tuttuŋ ne asġı körüp |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/3 | azu-ça | yme öŋ-nüŋ [erte] qavırası üçün nıŋ samaz üz-e oq samaz üz-e birgerü yörse … | |
| Sho.Rosia 6.2.2.3 | … uqmayuqı 既 5) 不ΟΟ keŋ boşġut-luġ bolmayu tü[ke]t[ser yme] /// 5) /// 爲當ΟΟ | az-u | inçip aya- 6) ġuluq aġır-laġuluq ol anası arıġ eri[p] /// 6) /// [而無] ΟΟ i … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … 法 bar bolmış montada ulat[ılarnıŋ nomlarıġ 不] 覺知 tuymadaçı bilmedeçi 為有想不覺 | az-u | saḳınç-lıġ tu[ymaz bilmez 有想] 者亦不覺知 saḳınç-lıġ bolġu çe erser yme ök tuyma … |
| Sho.Rosia 7.2 /222–224 | az-u | ögrünçüg mü yoḳatdurtuŋ :: | |
| Sho.Rosia 8.3 /52 | anta/pratikabt 仏 ḳutı | (azu-ça) | 天 yalŋuḳ-ta ulatı. |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.004.15–19 | barmu munuŋ köksinte kutrulmaḳlag urug tarag | azu | yoḳ bultuḳarmu munuŋ köŋlinte kögüzinte korkınç ayınçlıg edgü töz yıltız a … |
| Mai.Tek.027.06–11 | kim yėme kurtulmaḳ küsüşin burkan nomınta evig barkag kodup toyın bolsar | azu | toyın bolġuçıḳa basutçı bolsar alku tınlıg maytrılag yaŋı kün körünçinte m … |
| Mai.Tek.104.19–25 | azu | ... / / / ... ... - / yaŋı atı v(i)rhar itser örki burkan körkin itser ... … | |
| Mai.T-11.14a.29 | ḳayu ḳayu bitig ujak bo[şġun]ġalı saḳınur sen | azu | puşkaras-[ari a]tlaġ ujakaġ mu boşġunġalı azu urukit ... [azu kant-] ari . … |
| Mai.T-11.14a.29 | … uşkaras-[ari a]tlaġ ujakaġ mu boşġunġalı azu urukit ... [azu kant-] ari .. | azu | karoşti .. azu yoḫin ujik azu brḫmi atlaġ ujak bitigig mü boşġunġalı saḳın … |
Sek Sekiz Yükmek
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.10 (Ia) | azu | ḳarı başları --- erser [ ]ur yinik yazuḳḳa ertiŋü | |
| Jut.Sek.T-1.103 (Ia) | barġalı saḳınç saḳınsar | azu | suü suüleser --- at yol tileyür |
| Jut.Sek.T-1.126 (Ia) | tŋri yirinte barır | azu | burḫanlar yirinte tuġar burḫanlaraġ |
| Jut.Sek.T-1.198 (Ia) | meŋi meŋileyür | azu | ḳodı yvlaḳ yolḳa kirür emgek emgenür |
| Jut.Sek.T-1.292–293 (Ia) | bo --- bitigig üç ḳata | azu | yiti ḳata oḳızun ol ------ özüt yekler yir altınḳı |
Huast Huastuanift
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 a.-24 | … (a)vlaḳ iş tuş adaş ḳudaş savın alıp köŋülün körüp [yılḳıḳa] barımḳa bulup | azo | [mun]gumuz taḳ[ımız] tegip .. on … [ç(a)ḫşap(a)t(ı)ġ sıd(ı)m(ı)z erser .. … |
| T. II Y. 60 b.-41–46 | azo | muŋ üçün .. azo puşi bėrgeli ḳı[zġan]ıp [yėti tür]lüg [pu]şi arıġ nomḳa tü … | |
| T. II Y. 60 b.-41–46 | azo muŋ üçün .. | azo | puşi bėrgeli ḳı[zġan]ıp [yėti tür]lüg [pu]şi arıġ nomḳa tüketi bėrü [umadı … |
| T. M. 183-1–7 | yme ev barḳ tutduḳ üçün [yılḳı] ḳa bar(a)mḳa bulup .. | azo | mu[ŋu]muz ta[ḳımız] tegip .. yme [totunçsuz ovutsuz soḳ yek] üçün .. yme [ … |
| T. II D. 178 VI.-12 | o[n ç(a)ḫşap(a)tḳa] | azo | ev barḳ oġrınta . . . . borluġ küŋ ḳul ḳoin . . . ḳazġunçın altım(ı)z er[s … |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 10 | (a)zu | bu s(a)b(ı)mda : iġ(ı)d b(a)rġu : |
BK Bilge Kagan Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 8 | (a)z[u | bu] s(a)b(ı)mda : ig(i)d b(a)rġu : |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 445–448 | … a bu sahib hünėr negüke bu anı ulaşu ḳınar ḫasislerni kötrüp nėfisni çalıp | azu | ḳutsuz ajun ḳarıpmu munar |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.2 [U 3114]-4–5 | üküş | azu | -–ntaberü munçulayu biliŋümüz uḳunġumuz k(e)rgek tört ptr / erdi: |
Aynı gövdeden maddeler
“azu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).