Derlem sözlüğü · madde
bış- fiil
Tanım
- Pişmek, olgunlaşmak: “ḳop törlüg ı tarıġ yimiş bışarlar” her türlü bitki, ekin, meyve olgunlaşır; “iwe bışmış aşnı yise ig bolur” aceleyle pişmiş yemeği yerse hasta olur; “bışmış kerpiç” pişmiş tuğla; “köŋli bışmış kişi” gönlü olgun kişi; “sızılmaq bışmaqlıġ emgekler” erime, pişme acıları. Tanıklar: SekKuTKB
- (Abhidharma çevirisinde) “öŋi bışmaḳ” ayrı olgunlaşma (eylemin karşılığının olgunlaşması): “öŋi bışmaḳ töz-lüg nomlar” olgunlaşmış karşılık niteliğindeki öğeler; “erkligleri bışmaduḳlarḳa” yetileri olgunlaşmamış olanlara. Tanıklar: Abh3
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bış- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →Abh Abhidharma (Shogaito)
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1121–1127 | … lġuluḳ bad -ġuluḳ orun üçün alp üŋülük üçün yme ök bolmaḳ az suv bolup öŋi | bışmaḳ | topraḳ bolup tıldaġ-lı tüş-li bir ikinti-ke ḳadılmaḳ ḳavışmaḳ üz-e tidig b … |
| Abh.Sho. 1244 | 謂解脱分ḳaltı ḳudrulmaḳ ülüş-lüg edgülük yıldız-ı | bışmış-lar-niŋ | adı bolur tegimlig tėp. |
| Abh.Sho. 1264–1266 | … z-ıġ tarımaduḳ-lar erür neçe tarısar yme ḳudrulmaḳ ülüş-lüg edgüg büdmedük | bışmaduḳ -lar | ulatı öŋlüg öŋsüza tuġmış-lar erür. |
| Abh.Sho. 3573 | öŋi | bışmaḳ | tıldaġ erür aḳıġ-lıġ edgü. |
| Abh.Sho. 4358–4362 | ördüglüg öŋi | bışmaḳ | töz-lüg nom-lar-ıġ tudyaḳ-tın tuġar tėp tėser tapladılur andaġ bolz-un ned … |
KB Kutadgu Bilig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarIB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 53 | … bodun üzė y(a)gdı. k(a)ra bulıt yorıdı, k(a)- / m(a)g üzė y(a)gdı. t(a)rıg | bişdi | , y(a)ş ot ündi, yılkıka kişikė / (ė)dgü boltı tėr. |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.327 (Ia) | bolup ötrü ḳop törlüg ı tarıġ yimiş ulatı | bışarlar | itilür |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 30/29b3 | 74 ḳıldımız üstünini altınını yaġdurdumız olar üze taşlar | bışmış | kerpiç bitigdin |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.9.V/2 | … prét yolındaqı ergürmiş qızıl baqırıġ aġızta qart[uru]p iç içegü sızılmaq | bışmaqlıġ | emgeklerke tegmelim : |
Aynı gövdeden maddeler
“bış” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).