Derlem sözlüğü · madde
berk sıfat
Tanım
- Sağlam, sıkı, berk: “azıġlıġ eren berk tügünler yazar” güçlü yiğitler sıkı düğümleri çözer; “taŋrı anlarnıŋ berk bıçıġını tuttı” Tanrı onlardan sağlam söz aldı; “berk yarp bolġuluḳ” sağlam, katı olacak; “yanmaḳsız berk qatıġ” dönmez, sağlam, katı; “tutar berk anı” onu sıkı tutar. Tanıklar: AbhShoRKuTKBAH
- Güç, zor; sıkıntı: “tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin” çetin çilehane ormanında güç çileler çektiğini. Tanıklar: Mait
- (KB) bağ, köstek: “ayġıl bu berkiŋ ḳayu” söyle, bu bağın hangisi. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): berk — yalın hâliyle 145 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (55) →KB Kutadgu Bilig
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 283 | iḍi yaḳşı aymış azıġlıġ kür er / azıġlıġ eren | berk | tügünler yazar |
| KB 833 | yana ma bu kün burcı sabit turur / bu sabit tidüküm tüpi | berk | bolur |
| KB 2504 | biri beg sözini katıġ tutsa | berk | / ikinçi havaḳa uḳuş ḳılsa örk |
| KB 3449 | erende eri ol ḳamuġ neŋke erk / bulup ḳılġu yirde özin tutsa | berk | |
| KB 6110 | ḳara tapsa begler beḍüyür ḳopar / üzengü bar erse çigen | berk | ḳapar |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/28a1 | 187 ançada tuttı taŋrı anlarnıŋ | berk | bıçıġını bėrildiler bitig belgürtür ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı attı … |
| Ku. T. 28/70a2 | … ada yarlıġ ıḍtı seniŋ iḍiŋ feriştelerke kim: men siziŋ birle men üstüvar / | berk | ḳılıŋ anlarnı kim bittiler munu kemşür men anlarnıŋ köŋülleriŋe kim tandıl … |
| Ku. T. 33/6a2 | … tur sen anlarḳa kim niʿmet bėrdi taŋrı anıŋ üze niʿmet bėrdiŋ sen anıŋ üze | berk | tutġıl cüftüŋni ḳorḳġıl taŋrıda yaşrur sen özüŋ içinde anı kim taŋrı belgü … |
| Ku. T. 36/79a1–2 | 18 tapşuruŋlar maŋa iḍi ḳullarını kim men sizlerke köni bütün / | berk | imin yalavaç men |
| Ku. T. 37/17a3 | 21 boyun sümek hem eḍgü söz kerek erdi ḳaçan | berk | bolsa iş eger rast tursalar taŋrı fermanıḳa bolġaytı yaḫşıraḳ olar |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.1.2.R/1 | … amadi dyan atlġ tamġa[ġ tükel qıltuqta] ötrü kentü özi qut qolup yanmaqsız | berk | qatı[ġ] /// tek oqımaq atlġ törö qılıp oqısar : qamaġun [barça kelir] -ler |
| Sho.Rosia 7.2 /221 | a[z amranmaḳ bolur | berk] | baġ :: |
| Sho.Rosia 7.2 /233 | biligsiz-lig | berk | yigi a[rıġtın :: |
| Sho.Rosia 7.2 /236 | ///] | berk | yigi örtgün ḳılıp :: |
| Sho.Rosia 7.2 /239 | ünüp] sansar-lıġ | berk | yigi arıġ-tın :: |
Abh Abhidharma (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 757 | inçip bu yörüg-te | berk | yarp bolġuluḳ yme ök bar erür uġur-ı yıḳ-ı. |
| Abh.Sho. 2532 | ne kergek | berk | yarp adḳanıp ödüt eşidmiş sav bolur odġuraḳ ülgü tėp. |
| Abh.Sho. 4551–4552 | … alḳu körüm-ler aḳıġ-lıġ nom-lar -ta alḳu türlüġ-ler üz-e öd üz-e adırt-sız | berk | yarp adḳanıp tepremetin ėyin üklip yadur üçün. |
| Abh.Sho. 4558 | sėzik adırt-sız erser yme inçip | berk | yarp adḳantaçı ermez. |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.25–28 | evde ünüp altı yıl tapavan | berkte | duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün üze olurup tört türlüg şamnu sü … |
| Mai.Tek.001.29–34 | … nça vayanıḳi tınlıglarag kutġaru yarlıḳap kaujnaġar kentke (ya)kın şalavan | berkte | kalı(nçsız) |
| Mai.Tek.026.01–06 | ? = 499 ... kü / ... ... | berkte | / / ... ... / ke keli yarl(ıḳadı) ... ... ėlig kan s / ... ... -p begler b … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 261–264 | baḫıl nakės otun tavar pasbanı yıġar yimez içmez tutar | berk | anı taturmaz eseninde tuz dostıŋa ölür ḳalur aḫır yiyür duşmanı |
| AH 265–268 | … ayayın men anı ḳulaḳ tut manŋa ol ol kim tėkėbbürni yirdin salıp tėvazu‘nı | berk | tut yapuş keḍ aŋa |
Aynı gövdeden maddeler
“berk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).