İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bulıt isim

Tanım

  1. Bulut: “bulıt örüp kök örtüldi” bulut kalkıp gök örtüldü; “ürüŋ bulıtnı indürdimiz” ak bulutu (gölge olarak) indirdik; “bulıt ara kün tugmiş” bulut arasından güneş doğmuş; “anıŋ baḫşişindin bulıt uvtanur” onun cömertliğinden bulut utanır; “boz bulıt yorıdı” boz bulut ilerledi. Tanıklar: IB2KuTDLTAH

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bulıt — yalın hâliyle 25 kez

Çekimli biçimler (6):

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 139 Iḳılaçım erik boldı / Erik bolġu yarar kördi / Bulıt örüp kök örtüldi / Tuman törüp tolı yaġdı
DLT II, 223 Keldi esin esneyü / Ḳaḍḳa tükel osnayu / Kirdi boḍun ḳasnayu / Ḳara bulıt kükreşür
DLT III, 39 Ḳuydı bulıt yaġmurın / Kerip tutar aḳ torın / Ḳırḳa ḳoḍtı ol ḳarın / Aḳın aḳar eŋreşür
DLT I, 186 Ḳar buz ḳamuġ erüşdi / Taġlar suwı aḳışdı / Kökşin bulıt örüşdi / Ḳayġuḳ bolup ügrişür
DLT I, 73 Ay ḳopup ewlenüp / Aḳ bulıt örlenüp / Bir bir üze üglünüp / Saçlıp suwı eŋreşür

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 28/36b2 … çın-oḳ bildi ḳamuġ kişiler içgü yerlerni kölike ḳıldımız olarnıŋ üze ürüŋ bulıtnı indürdimiz olarnıŋ üze yandaḳ şekerini buldurçınnı yeŋler arıġlardın ruzi …
Ku. T. 30/62a1–3 65 taŋrı indürdi bulıt--dın suw tirgüzdi anıŋ birle yerni ölmişinde kiḍin bütünlükin kim anıŋ içinde b …
Ku. T. 33/32b2 … er tilese-miz ıyġay erdimiz olarnı yer ḳoḍı azu tüşürgetimiz olar üze pare bulıt kökdin anıŋ içre nişan bar ḳamuġ taŋrıḳa yanġan ḳulḳa
Ku. T. 31/79a2 24 ḳaçan kördiler erse anı bulutnı utru kelmiş özleri ḳolında aydılar: bu bulıt yaġturur bizke suw kendü ol ė …
Ku. T. 31/79a2 24 ḳaçan kördiler erse anı bulutnı utru kelmiş özleri ḳolında aydılar: bu bulıt yaġturur bizke suw kendü ol ėwe tileyür siz aŋar yel turur anıŋ içinde açı …

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.013.57–60 … on türlüg nayraġın yaratġalıg körtle körkle koluça yaruḳın yaltrayu kaltı bulıtdın
Mai.Tek.068.03–09 anta ötrü kök kalıḳda türlüg tümenlig örtlüg yalınlıg k(ar)a bulıt osu--glug tütünl(üg) ... -ıḳenmiş ulug et-özlüg ul(ıyu) (sı)ktayu korkınçı …
Mai.Tek.070.02–09 … ) (ötürü) adan yük / / - ... üdteki otın yalının (yörgen-) -miş ulug bedük bulıt (osu-) -glug sansız tümen kolti nayut san(ı)n--ça kiçig tamuluglar kelirle …
Mai.Tek.113.08–11 kara bulıt ... tütünüg üre yarlıḳar ... tümen nayut sanınça ... körklüg kiçig ... beg …
Mai.T-11.11a.28 bulı-tdın ünmiş yaşın osuġluġ altunluġ bodıġça yaltrıyu ög ḳarnıntın ünti .. kiser e …

IB Irk Bitig

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
IB 52 <bulıt> ara kün tugmiş. busanç (a)ra m(ė)ŋi k(ė)lmiş tėr.
IB 53 boz bulıt yorıdı, bodun üzė y(a)gdı. k(a)ra bulıt yorıdı, k(a)- / m(a)g üzė y(a)gdı. …
IB 53 boz bulıt yorıdı, bodun üzė y(a)gdı. k(a)ra bulıt yorıdı, k(a)- / m(a)g üzė y(a)gdı. t(a)rıg bişdi, y(a)ş ot ündi, yılkıka k …

AH Atebetü’l-Hakâyık

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 57–58 anıŋ baḫşişindin bulıt uvtanur bu sözni bütün çın tutar duşmanı
AH 65–66 üküş az tip aymaz pėzirler teŋiz bulıt hėdye ḳılsa uşaḳ ḳatreni
AH 221–224 … ḳab kötrür ajun birer yüz açar yazar ḳol ḳuçar teg yana terk ḳaçar yayınḳı bulıt teg ya tüş teg ḫali dirėngsiz keçer baḫt ya ḳuş teg uçar

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 7.2 /111–133 … ne [/// men] tuġurum pançitiş-daḳı bayaġut evinte 悶極 munġul bo[lup /// /// bulıt] örtürüp yaġmur yaġıtıp az ertgülük 可爾不bolġay [bolmaġay ///] erti têp 涼風亹々 …
Sho.Rosia 8.3 /212–215 tüz-ün {艹+廾} -lar-nıŋ 心 -leri kögüz-leri // açılıp yarup onunç nom bulıt atlġ oron-ḳa aġḍınur -lar ötrü anta 一 kan üdte 十 ḳata 不可説 yüz 千万 koldii na …
Sho.Rosia 8.3 /217–219 … töz-ün {艹+廾} yüz miŋ 万 kolḍi nayut sanınça oḳ 世界 -teki tınlġ-larıġ大悲心 -lüg bulıt-ların toyu örḍüp nomluġ yaġmur yaġıḍıp nizvanı-lıġ (tooz topraḳ) -ların ḳatġu-lu …

KB Kutadgu Bilig

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 86 bulut kökredi urdı nevbet tuġı / yaşın yaşnadı tarttı ḫaḳan tuġı
KB 6521 I. YİGİTLİKKE AÇIP AWUÇĠALIḲIN AYUR / / yorıġlı bulıt teg yigitlikni ıḍtım / tüpi yil keçer teg tiriglik tükettim

U Uigurica I-IV

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 207.-82 … ulayu kelmis-lerig ayamıs aġır-lamıs .. tapınmıs udunmıs .. tapıġ uduġ-luġ bulıt üze tapınmıs bolur

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-4 yürüŋ bulıt önüp yaġmur yaġdı .

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 200 tüzü yėrtinçü yėr suvda uluġ yarlıḳançuçı bulıt öritir siz

Aynı gövdeden maddeler

“bulıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).