Derlem sözlüğü · madde
bulıt isim
Tanım
- Bulut: “bulıt örüp kök örtüldi” bulut kalkıp gök örtüldü; “ürüŋ bulıtnı indürdimiz” ak bulutu (gölge olarak) indirdik; “bulıt ara kün tugmiş” bulut arasından güneş doğmuş; “anıŋ baḫşişindin bulıt uvtanur” onun cömertliğinden bulut utanır; “boz bulıt yorıdı” boz bulut ilerledi. Tanıklar: IB2KuTDLTAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bulıt — yalın hâliyle 25 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (34) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 139 | Iḳılaçım erik boldı / Erik bolġu yarar kördi / | Bulıt | örüp kök örtüldi / Tuman törüp tolı yaġdı |
| DLT II, 223 | Keldi esin esneyü / Ḳaḍḳa tükel osnayu / Kirdi boḍun ḳasnayu / Ḳara | bulıt | kükreşür |
| DLT III, 39 | Ḳuydı | bulıt | yaġmurın / Kerip tutar aḳ torın / Ḳırḳa ḳoḍtı ol ḳarın / Aḳın aḳar eŋreşür |
| DLT I, 186 | Ḳar buz ḳamuġ erüşdi / Taġlar suwı aḳışdı / Kökşin | bulıt | örüşdi / Ḳayġuḳ bolup ügrişür |
| DLT I, 73 | Ay ḳopup ewlenüp / Aḳ | bulıt | örlenüp / Bir bir üze üglünüp / Saçlıp suwı eŋreşür |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/36b2 | … çın-oḳ bildi ḳamuġ kişiler içgü yerlerni kölike ḳıldımız olarnıŋ üze ürüŋ | bulıtnı | indürdimiz olarnıŋ üze yandaḳ şekerini buldurçınnı yeŋler arıġlardın ruzi … |
| Ku. T. 30/62a1–3 | 65 taŋrı indürdi | bulıt--dın | suw tirgüzdi anıŋ birle yerni ölmişinde kiḍin bütünlükin kim anıŋ içinde b … |
| Ku. T. 33/32b2 | … er tilese-miz ıyġay erdimiz olarnı yer ḳoḍı azu tüşürgetimiz olar üze pare | bulıt | kökdin anıŋ içre nişan bar ḳamuġ taŋrıḳa yanġan ḳulḳa |
| Ku. T. 31/79a2 | 24 ḳaçan kördiler erse anı | bulutnı | utru kelmiş özleri ḳolında aydılar: bu bulıt yaġturur bizke suw kendü ol ė … |
| Ku. T. 31/79a2 | 24 ḳaçan kördiler erse anı bulutnı utru kelmiş özleri ḳolında aydılar: bu | bulıt | yaġturur bizke suw kendü ol ėwe tileyür siz aŋar yel turur anıŋ içinde açı … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.013.57–60 | … on türlüg nayraġın yaratġalıg körtle körkle koluça yaruḳın yaltrayu kaltı | bulıtdın | |
| Mai.Tek.068.03–09 | anta ötrü kök kalıḳda türlüg tümenlig örtlüg yalınlıg k(ar)a | bulıt | osu--glug tütünl(üg) ... -ıḳenmiş ulug et-özlüg ul(ıyu) (sı)ktayu korkınçı … |
| Mai.Tek.070.02–09 | … ) (ötürü) adan yük / / - ... üdteki otın yalının (yörgen-) -miş ulug bedük | bulıt | (osu-) -glug sansız tümen kolti nayut san(ı)n--ça kiçig tamuluglar kelirle … |
| Mai.Tek.113.08–11 | kara | bulıt | ... tütünüg üre yarlıḳar ... tümen nayut sanınça ... körklüg kiçig ... beg … |
| Mai.T-11.11a.28 | bulı-tdın | ünmiş yaşın osuġluġ altunluġ bodıġça yaltrıyu ög ḳarnıntın ünti .. kiser e … |
IB Irk Bitig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarAH Atebetü’l-Hakâyık
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 57–58 | anıŋ baḫşişindin | bulıt | uvtanur bu sözni bütün çın tutar duşmanı |
| AH 65–66 | üküş az tip aymaz pėzirler teŋiz | bulıt | hėdye ḳılsa uşaḳ ḳatreni |
| AH 221–224 | … ḳab kötrür ajun birer yüz açar yazar ḳol ḳuçar teg yana terk ḳaçar yayınḳı | bulıt | teg ya tüş teg ḫali dirėngsiz keçer baḫt ya ḳuş teg uçar |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /111–133 | … ne [/// men] tuġurum pançitiş-daḳı bayaġut evinte 悶極 munġul bo[lup /// /// | bulıt] | örtürüp yaġmur yaġıtıp az ertgülük 可爾不bolġay [bolmaġay ///] erti têp 涼風亹々 … |
| Sho.Rosia 8.3 /212–215 | tüz-ün {艹+廾} -lar-nıŋ 心 -leri kögüz-leri // açılıp yarup onunç nom | bulıt | atlġ oron-ḳa aġḍınur -lar ötrü anta 一 kan üdte 十 ḳata 不可説 yüz 千万 koldii na … |
| Sho.Rosia 8.3 /217–219 | … töz-ün {艹+廾} yüz miŋ 万 kolḍi nayut sanınça oḳ 世界 -teki tınlġ-larıġ大悲心 -lüg | bulıt-ların | toyu örḍüp nomluġ yaġmur yaġıḍıp nizvanı-lıġ (tooz topraḳ) -ların ḳatġu-lu … |
KB Kutadgu Bilig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarU Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-82 | … ulayu kelmis-lerig ayamıs aġır-lamıs .. tapınmıs udunmıs .. tapıġ uduġ-luġ | bulıt | üze tapınmıs bolur |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-4 | yürüŋ | bulıt | önüp yaġmur yaġdı . |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 200 | tüzü yėrtinçü yėr suvda uluġ yarlıḳançuçı | bulıt | öritir siz |
Aynı gövdeden maddeler
“bulıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).