Derlem sözlüğü · madde
erkek isim
Tanım
- Erkek: “kim kim ḳılsa eḍgülüklerdin erkekdin ya tişidin” erkek olsun kadın olsun iyi iş yapan; “ayıtmaḳlıḳ erkek turur … cevabı tişi ol” soru erkektir, cevabı dişidir; “teglük kulun ėrkek yuntta ėmig tileyür” kör tay erkek attan meme ister; “erkek tişi uçraşur” erkek ve dişi karşılaşır; “erkekli tişili etözinte” erkek ve dişi bedeninde. Tanıklar: IBManKuTKBDLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erkek — yalın hâliyle 46 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erkek 43 (EÇS, KB, DLT, KuT) · ėrkėk 2 (IB) · ėrkek 1 (U)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/83b3 | 124 kim kim ḳılsa eḍgülüklerdin | erkekdin | ya tişidin ol müʾmin bolsa bu ögür kigrürler uştmahḳa küç ḳılınmazlar ḫurm … |
| Ku. T. 27/15a1 | … iki iki çehar-daŋ andın kim ḳoḍtı. eger bolsalar ḳadaşlar erenler tişiler | erkekke | iki tişi iki meŋizlig. belgürtür taŋrı sizke kim ḳışmaŋ tėp. ol taŋrı ḳamu … |
| Ku. T. 32/4a2 | … nıŋ boḍnını ögür ögür küçsüz tutar erdi bir ögürni olardın boġuzlayur erdi | erkek | oġlanlarını tirig ḳoḍar erdi uraġutlarını ol erdi artaḳ işliglerdin |
| Ku. T. 35/47a3 | … im ḳılsa yawuzluḳ yanut bėrilmez meger anıŋ meŋizlig kim kim ḳılsa eḍgülük | erkekde | azu tişide ol müʾmin bolsa bu ögür kigrülür uştmahḳa ruzi bėrlür anıŋ içre … |
| Ku. T. 36/33b1 | … mke tilese tişiler bėrür kimke tilese erkekler. / 50 azu cüft ḳılur olarḳa | erkekler | hem tişiler ḳılur kimni tilese ḳısır ol bilgen küçlüg uġan turur |
KB Kutadgu Bilig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarIB Irk Bitig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarSek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.321 (Ia) | ḳrarıġ titir bo yirli tŋrili tişili | irkekli | birgerü ḳavışıp |
| Jut.Sek.T-1.328 (Ia) | tişili | irkeli | ḳavışıp kişi oġlı yalŋuḳlar ulatı tuġar blgürer |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 529; III, 178 | Senden ḳaçar sundılaç / Mende tınar ḳarġılaç / Tatlıġ öter sanduwaç / | Erkek | tişi uçraşur |
| DLT III, 5 | Ḳurt ḳuş ḳamuġ tirildi / | Erkek | tişi tirildi / Ögür alıp tarıldı / Yınḳa yana kirgüsüz |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173d-355–357 | ol içreki az birle katalur kim | erkekli | tişili etözinte erür |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II, Y., 48-64–66 | üstün kök-deki altın yaġız-taġı tişi | ėrkek | nom aşlıġ naivaziki tŋri-ler-ke yaġuġta taiḫan ḫan kümse ḫatun tŋrim mışan … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.3/16–17 | ertdeçi monta t[ép] 小留神 /// /// [ö]düg : uġrayu un[a]-qya 但时ΟΟ tek /// /// | [erke]k | erür mn |