İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ėtig isim

64 geçiş 15 biçim 7 eser KBMaitKuTSekManUShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Süs, bezek, takı: “tuttı musa ḳavmi … altun birle ėtiglerindin bir buzaġu” Musa’nın kavmi takılarından bir buzağı edindi; “tükel türlüg etigin bitilmiş boltı” her türlü süsle yazılmış oldu; “aşnuça qop étigke … bodistv bezegü” önce her türlü süsle bodisatvayı bezemek; “vayturi erdni üzeki itigi yaratıġı” (Mait) lacivert taşı üzerindeki süsü, bezeği; “ne törlüg itig yaratıġ bar erser” (Sek) ne türlü yapı, düzen varsa. Tanıklar: SekMaitManShoRKuT
  2. Hazırlık, azık, donanım (KB): “saŋa barġu erse itingil itig” gideceksen hazırlığını yap; “ölürin bilip ḳılmış özke itig” öleceğini bilip kendine hazırlık yapmış; “yarın bolġu işke bu kün it itig” yarın olacak iş için bugün hazırlık yap; “eşitti bu çawıġ itindi itig” bu haberi işitince hazırlığını yaptı. Tanıklar: KB4
  3. Düzen, hile: “tėriŋler öz ėtigleriŋizni” düzenlerinizi, hilelerinizi toplayın. Tanıklar: KuT
  4. (KB’de) örtü, kapak (?): “tişi aşlı et ol küḍezgü etig” kadın yemeklik ettir, örtüsünü korumak gerek. Tanıklar: KB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

KB ve Mait’teki itig yazımı da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ėtig — yalın hâliyle 6 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ėtig 4 (KuT) · etig 2 (KB)

Çekimli biçimler (13):

KB Kutadgu Bilig

40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 258 ölürin bilip ḳılmış özke itig / bitip ḳoḍmış atın tirigke bitig
KB 1221 oġulluġ ata bolsa bilge tetig / ḳısa tutġu tutçı emi bu itig
KB 2958 eŋ aşnu yigü içgü birgü kerek / tapınġu itiglerin itgü kerek
KB 4010 bu il kün itigi bu begler işi / törü hem toḳu birle itti kişi
KB 5338 bu dünya itig ig bu tirki sapı / yorıġlı bu yalŋuḳ neçe yir anı

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.012.01–08 … r tadun turpı buzaġular irk erkeç teke oglaḳ tült orun eşük töşek ton etük itig yartag aş içgü ı tarıg ... -dek
Mai.Tek.029.14–19 arka ... -lug kent ... ... itigi yarataġı bolur ... kent tamınıŋ altun--(lu)g itigleri bolur vayturi erdini …
Mai.Tek.029.14–19 … un--(lu)g itigleri bolur vayturi erdinilig kent tamınıŋ saprir erdni üzeki itigi yarataġı bolur..
Mai.Tek.030.14–18 … (meŋi)leyürler törtünç kayda sprir erdnilig (bo)lur.. vayturi erdni üzeki itig yaratagları bolur..
Mai.Tek.037.03–08 amtı siz ol sögüt erdnig adruḳ adruḳ itigin itiŋ yaratıŋ hormuzta teŋri yarlıġıŋa vişvaḳrmi teŋri taḳı adın erüş üküş …

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 28/26a1 148 Tuttı musa ḳavmi anda kiḍin altun birle ėtiglerindin bir buzaġu kewdelig aŋar ünlüg körmezler mü ol sözlemez olarḳa köndürmez o …
Ku. T. 29/35a2 46 eger tileseler çıḳmaḳnı anutġatılar aŋar ėtig ançası bar taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ay …
Ku. T. 31/52a3 60 yüz ewürdi bu kafir tėrdi yawuz ėtigi / hilesi yana keldi
Ku. T. 31/55a3 … lgiŋde turur siŋürsün anı kim ḳıldılar bütünlükin anı kim ḳıldılar cadunıŋ ėtigi / alı ḳurtulmaz cadu ḳayu yerde kim kelse
Ku. T. 34/76a1–2 86 ayġıl: tilemez men sizdin anıŋ üze ter--din ermez men ėtig ėtgenlerdin

Sek Sekiz Yükmek

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.133 (Ib) ne törlüg itig yaratıġ bar erser körümçi yultuzçıḳa ayıtmaz
Jut.Sek.T-1.452–453 (Ia) titir itig yratġ ḳılġalı saḳınsar eŋ’aşnu bo --- bitigig oḳımış krgek

Man Manichaica I-III

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 171-174–225 … [ulu]g ögrünçün yme bitilm[iş] boltı agır s(e)vinçin yme amtı tükel türlüg etigin bitilmiş boltı … … … uyatmakın bu … … … … [t](e)ŋri t(e)ŋri dem u[lug] … … …

U Uigurica I-IV

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II Y. 52,2 - 3–5 … aru körüp büdiyü ḳolın sala . . . . . . . . . ḳa ėt’özi . . [n]d . . [e]ki ėtigleri barça yaŋḳı . . [ra?] turur

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 3.1.3.R /8 bo iki yan[g] /// uġrasar : aşnuça qop étigke /// uduġı birle : bodistv bezegü /// ol :

Aynı gövdeden maddeler

“etig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).