Derlem sözlüğü · madde
ėtig isim
Tanım
- Süs, bezek, takı: “tuttı musa ḳavmi … altun birle ėtiglerindin bir buzaġu” Musa’nın kavmi takılarından bir buzağı edindi; “tükel türlüg etigin bitilmiş boltı” her türlü süsle yazılmış oldu; “aşnuça qop étigke … bodistv bezegü” önce her türlü süsle bodisatvayı bezemek; “vayturi erdni üzeki itigi yaratıġı” (Mait) lacivert taşı üzerindeki süsü, bezeği; “ne törlüg itig yaratıġ bar erser” (Sek) ne türlü yapı, düzen varsa. Tanıklar: SekMaitManShoRKuT
- Hazırlık, azık, donanım (KB): “saŋa barġu erse itingil itig” gideceksen hazırlığını yap; “ölürin bilip ḳılmış özke itig” öleceğini bilip kendine hazırlık yapmış; “yarın bolġu işke bu kün it itig” yarın olacak iş için bugün hazırlık yap; “eşitti bu çawıġ itindi itig” bu haberi işitince hazırlığını yaptı. Tanıklar: KB4
- Düzen, hile: “tėriŋler öz ėtigleriŋizni” düzenlerinizi, hilelerinizi toplayın. Tanıklar: KuT
- (KB’de) örtü, kapak (?): “tişi aşlı et ol küḍezgü etig” kadın yemeklik ettir, örtüsünü korumak gerek. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
KB ve Mait’teki itig yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ėtig — yalın hâliyle 6 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ėtig 4 (KuT) · etig 2 (KB)
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (64) →KB Kutadgu Bilig
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 258 | ölürin bilip ḳılmış özke | itig | / bitip ḳoḍmış atın tirigke bitig |
| KB 1221 | oġulluġ ata bolsa bilge tetig / ḳısa tutġu tutçı emi bu | itig | |
| KB 2958 | eŋ aşnu yigü içgü birgü kerek / tapınġu | itiglerin | itgü kerek |
| KB 4010 | bu il kün | itigi | bu begler işi / törü hem toḳu birle itti kişi |
| KB 5338 | bu dünya | itig | ig bu tirki sapı / yorıġlı bu yalŋuḳ neçe yir anı |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.012.01–08 | … r tadun turpı buzaġular irk erkeç teke oglaḳ tült orun eşük töşek ton etük | itig | yartag aş içgü ı tarıg ... -dek |
| Mai.Tek.029.14–19 | arka ... -lug kent ... ... | itigi | yarataġı bolur ... kent tamınıŋ altun--(lu)g itigleri bolur vayturi erdini … |
| Mai.Tek.029.14–19 | … un--(lu)g itigleri bolur vayturi erdinilig kent tamınıŋ saprir erdni üzeki | itigi | yarataġı bolur.. |
| Mai.Tek.030.14–18 | … (meŋi)leyürler törtünç kayda sprir erdnilig (bo)lur.. vayturi erdni üzeki | itig | yaratagları bolur.. |
| Mai.Tek.037.03–08 | amtı siz ol sögüt erdnig adruḳ adruḳ | itigin | itiŋ yaratıŋ hormuzta teŋri yarlıġıŋa vişvaḳrmi teŋri taḳı adın erüş üküş … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/26a1 | 148 Tuttı musa ḳavmi anda kiḍin altun birle | ėtiglerindin | bir buzaġu kewdelig aŋar ünlüg körmezler mü ol sözlemez olarḳa köndürmez o … |
| Ku. T. 29/35a2 | 46 eger tileseler çıḳmaḳnı anutġatılar aŋar | ėtig | ançası bar taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ay … |
| Ku. T. 31/52a3 | 60 yüz ewürdi bu kafir tėrdi yawuz | ėtigi | / hilesi yana keldi |
| Ku. T. 31/55a3 | … lgiŋde turur siŋürsün anı kim ḳıldılar bütünlükin anı kim ḳıldılar cadunıŋ | ėtigi | / alı ḳurtulmaz cadu ḳayu yerde kim kelse |
| Ku. T. 34/76a1–2 | 86 ayġıl: tilemez men sizdin anıŋ üze ter--din ermez men | ėtig | ėtgenlerdin |
Sek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.133 (Ib) | ne törlüg | itig | yaratıġ bar erser körümçi yultuzçıḳa ayıtmaz |
| Jut.Sek.T-1.452–453 (Ia) | titir | itig | yratġ ḳılġalı saḳınsar eŋ’aşnu bo --- bitigig oḳımış krgek |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-174–225 | … [ulu]g ögrünçün yme bitilm[iş] boltı agır s(e)vinçin yme amtı tükel türlüg | etigin | bitilmiş boltı … … … uyatmakın bu … … … … [t](e)ŋri t(e)ŋri dem u[lug] … … … |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,2 - 3–5 | … aru körüp büdiyü ḳolın sala . . . . . . . . . ḳa ėt’özi . . [n]d . . [e]ki | ėtigleri | barça yaŋḳı . . [ra?] turur |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.1.3.R /8 | bo iki yan[g] /// uġrasar : aşnuça qop | étigke | /// uduġı birle : bodistv bezegü /// ol : |
Aynı gövdeden maddeler
“etig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).