Derlem sözlüğü · madde
idiş isim
Tanım
- Kap, kacak; (içki) kabı: “idiş tavaş buşı bėrser” kap kacak sadaka verirse; “uzun tonlug idişin ayakın kodupan barmiş” kadın kabını kaşığını bırakıp gitmiş; “altun küzeç erser ornaġlıġ idiş ol” altın testi yerleşik bir kaptır; “idiş tutar élig” kap tutan el; “nom idişi titir” öğretinin kabı denir; “anın ötrü bolsa iḍiş tutġuçı” ondan sonra kadeh tutucu (sâki) olsa. Tanıklar: IBSekMaitTTShoRKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): idiş — yalın hâliyle 13 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- idiş 10 (TT, ShoR, Abh, Mait) · iḍiş 3 (KB)
- idişin 4 (IB, Mait) · iḍişin 1 (KB)
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (25) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.054.25–28 | idiş | tavaş buşı bėrser kop kamag ajunta bilge biligke tükellig bolur içgü ot bu … | |
| Mai.Tek.069.11–12 | seŋıḳ seŋrem sanlıg | idişin | tavarın aŋanu alıp işletdimiz adnaġuḳa bėrmedimiz |
| Mai.Tek.073.23–29 | seŋıḳ saŋram sanlıg soçusı az erdi m(a)çn(a)ḳ sunçuḳ kidiz töşekde ulatı | idişin | tavarın yalıŋuz erksinip meniŋ ol işletdim andın adın kertiler--ke yėme ök … |
| 3b-2 | anın edgül-üg tataġnıŋ | idişi | bolu umazlar . . |
| 4b-16–23 | … bilge bilig üç türlüg örüg [o]rnanmış ög turuġ uluġ yrlıḳançuçı [köŋülni]ŋ | idişi | bolġuluḳ ėki ḳırḳ irü [b(e)lgün] itiglig sekiz on nayraġın [yarataġla]ġ bu … |
KB Kutadgu Bilig
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 2886 | anın ötrü bolsa | iḍiş | tutġuçı / yaraġay bu işke yetilgey küçi |
| KB 2905 | açınu süçinü baġırsaḳlıḳın / | iḍişin | küḍezse ötese haḳın |
| KB 2918 | iḍişte | tü bolsa yaraġsız bolur / tü aş suwḳa tüşse tatıġsız bolur | |
| KB 2919 | munın aydı bolġay bilig birgüçi / saḳalsız kerek tip | iḍiş | tutġuçı |
| KB 2925 | iḍişçi başı kör uş andaġ kerek / | iḍiş | tutġuçılar bu mundaġ kerek |
IB Irk Bitig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarTT TT I-X
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.7.-187–191 | … -uş ol [.] taḳı ėl-ke ḳan-ḳa ınanç bolġuḳa [.] altun küzeç erser ornaġ-lıġ | i-diş | ol [.] tört uluġ çiu-lar-ta belgülüg i-diş ol . tatıġ-lar bütgü-ke tayaġı … |
| T II Y 36.7.-187–191 | … [.] altun küzeç erser ornaġ-lıġ i-diş ol [.] tört uluġ çiu-lar-ta belgülüg | i-diş | ol . tatıġ-lar bütgü-ke tayaġı tėtir . |
| T II Y 36.7.-195–197 | … anġu ol . ed yol tilemek-te ıçanġu ol . küzeçig küzedip snmasar aş bėrdeçi | i-diş | ol [.] |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.2.2.V/8 | baġır böşük edgü ögliler birle tü[zülgelir üçün] /// | idiş | tutar élig belgürtdüŋüz : |
| Sho.Rosia 7.2 /327 | êter ḳılur ’ertim sası | id[iş | /// :: |
| Sho.Rosia 8.3 /54 | azu-ça erser | idiş | 世成 / başlamış-taḳı 一 éyin ky-e parmanu. |
Sek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.201 (Ib) | nom | idişi | titir kim ḳayu üç aġılḳ --- iki ygrmi bölük nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.214 (Ia) | et’özi burḫanlarnŋ nom | idişi | titir antada öŋiki yalŋuḳlar |
Abh Abhidharma (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 36–39 | … meki üç uġuş-lar-ta beş ajun-lar-ta tört tuġum-lar-ta tınlġ yėr -tinçü-nüŋ | idiş | yėrdinçü-te ulatı-lar-ta anın intrayakoş-ta basa kėn söz-lemiş ol. |
| Abh.Sho. 3082 | azu-ça yme kök ḳalıḳ | idiş | teg erür üçün sıġurdaçı anın aşnu söz-lemiş ol. |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 30/3a1–2 | 79 ... ol kim buldumız | iḍişimizni | anıŋ üskinde biz andaġ erse küç ḳılıġlılar-miz |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 131 | Kügler ḳamuġ tüzüldi / Iwrıḳ | idiş | tizildi / Sensiz özüm özeldi / Kelgil amul oynalım |
Aynı gövdeden maddeler
“idiş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).