Derlem sözlüğü · madde
igle- fiil
Tanım
- Hastalanmak: “ölür erdi erse ḳamuġ iglegen” hasta olan herkes ölseydi; “kişi igledimü ölüm ḳoşnısı” insan hastalandı mı ölümün komşusudur; “igledim andın uzaḳ” bundan uzun süre hasta oldum. Tanıklar: KB2DLT
- “iglemek” hastalık (Budist metinlerde dört acının biri): “tuġmaḳ ḳarımaḳ iglemek ölmek” doğmak, yaşlanmak, hastalanmak, ölmek; “ḳarımaḳ iglemekniŋ tıltaġı üçünç toġmaḳ tėtir” yaşlılık ve hastalığın sebebine üçüncü doğum denir. Tanıklar: MaitU
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): igle- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (23) →KB Kutadgu Bilig
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1108 | ölür erdi erse ḳamuġ | iglegen | / kişi ḳalmaġay erdi ruzi yigen |
| KB 2326 | üçünçi yüreklig kerek kögsi kür / yüreksiz yaġı körse | iglep | yatur |
| KB 3330 | apa oġlanı barça yalŋuz umaz / özüŋ munda yalŋuz ḳalı | iglemez | |
| KB 4255 | negü asġı ötrü kişig tepsemek / kişig tepsegüçi soŋı | iglemek | |
| KB 4725 | neçe ḳur küwezler bir ig | iglemez | / ḳara yirke kirdi ḳanı tepremez || / / bu yaŋlıġ kişiler töşendi yirig / … |
U Uigurica I-IV
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y.32-14–16 | … rımaġ ölmek törüyür …………………… saġınip utġuraġ tuidum inçip to[ġmaḳ-da] ………… | iglemek | ölmek törüyür |
| U II, T II Y.21-1 | toġmaġ üçün ḫarımaġ | iglemek | ölmek toġar [. .] |
| U II, T II S.2b-1 | ançulayu yme ḳarımaḳ | iglemek-niŋ | tıltaġı üçünç toġmaḳ tėtir |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.041.02–03 | ançulayu yėme karımaḳ | iglemekniŋ | tıltaġı üçüni tugmaḳ tėtir.. |
| 5a-7–10 | alḳu tŋri ḳuwra- ġı tuġmaḳ ḳarımaḳ | iglemek | ölmek bu tört türlüg nidan adḳanmış tınlġlarnıŋ [emge]kin körü uma- dın yė … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 380 | ikledi | meniŋ adaḳ / Körmedip oġrı tuzaḳ / igledim andın uzaḳ / Emlegil emdi tuzaḳ | |
| DLT I, 380 | ikledi meniŋ adaḳ / Körmedip oġrı tuzaḳ / | igledim | andın uzaḳ / Emlegil emdi tuzaḳ |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.1.2.2/21 | erk türk üz-e /// /// qarı anityat qamaġ | igl(e)mek | emgek turġaq erür |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/23–24 | qarımaq | iglemek-lig | emge[k-lig]// /// özirkenip 决 odġuraqlanmaġuluq ol 當 | | | körüp adı[rtıp] … |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173 a1-311–315 | anta ötrü özüti ozakı özke emgentükin | iglemekin | ölmekin kop yėrde açıg emgek körtükin yme irinç kişi oglı k(e)ntü körmiş ö … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 3885–3892 | ḳarımaḳ | iglemek | ölmek-te ulatı ada tuda-lıġ adruḳ-lar üz-e kizlel -miş yıġılmış ḳurulmış k … |