İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bay

341
geçiş
126,4
milyonda
950.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
13
eserde
218
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı31.527,5
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Süci Yazıtı114.285,7
Irk Bitig1771,0
Sekiz Yükmek1217,0
Kalyanamkara Papamkara34.739,3
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)13600,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)4392,7
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig34462,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi275112,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,49
BK D 0,49
ŞU —
Sü —
IB D 0,00
Sek D 0,00
KP D 0,29
Mait D 0,56
ShoR D 0,45
KuT D 0,00
KB D 0,85
DLT D 0,00
EÇS D 0,83

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKŞUSüIBSekKPMaitShoRKuTKBDLTEÇSToplam
bay33111131341341275341
bây············7979

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bay) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Mait 13 geçiş  ↔  KB 34 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: bay

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gedâya496311,969,596,99610,1
gedâ325811,369,095,65362,0
aydın218610,657,924,56194,4
teke176310,438,064,11161,2
saltık1912110,407,284,33157,2
elinde2733710,356,315,13185,2
pîr2737510,276,155,12179,3
gedâyı11159,989,503,31134,4
ertuğrul11699,787,303,3091,3
sarhan9369,617,952,9983,7
çıġay9499,567,512,9877,5
ni‘metleri111559,516,133,2772,7
mebzûldür111619,496,083,2771,8
ni‘meti132989,385,433,5273,1
menteşe8659,336,932,8162,0
sunkur7349,267,672,6362,1
bodunug7589,176,902,6254,0
boğa6169,118,532,4461,6
subh7889,066,302,6147,9
keskin6528,976,832,4345,7
sâl6568,956,732,4344,7
hayre6608,946,632,4243,9
gedâları578,889,462,2360,6
tohta578,889,462,2360,6
imâd5118,868,812,2353,8
menteş5158,858,372,2349,9
oğullarından5188,838,102,2347,7
bi’lguduvvi5248,817,692,2344,5
ve’lâsâl5318,787,322,2241,6
mebzûldur5688,656,182,2133,4
buhârî5708,646,142,2033,1
îsâ83348,604,572,7135,5
hemit428,5810,952,0055,2
yalakâbâd’da428,5810,952,0055,2
sudani448,579,952,0055,2
çıġań468,569,372,0047,5
temrik4148,538,141,9938,4
elmalı4208,507,631,9935,2
hamîd4248,497,371,9933,6
oğlu127598,483,973,2443,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bay” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (341) →
EÇS IV 257b–258a … sı vardır. İlm-i nabızda Mes‘ûd Çelebi lâ-nazîrdir ve Şeyhî Bay Çelebi bî-bedel tabîb-i hâzıkdır kim dâr-ı hukemâdandır, ey …
EÇS X Y224b Bu dahi mevlûd-ı azîmdir. İmâretinden ni‘met-i bî-imtinânı bay u gedâya ve zu‘afâ ve fukarâya mebzûldür. Yılda bir kerre a …
EÇS V 89a … btidâ bu zemîni feth eden Sultân Alâ’eddîn'in ümerâlarından Bay Boğa nâm bir be-nâm kimesne Âl-i Osmân'ın cedd-i ızâmı Ertu …
EÇS X Y103b Evsâf-ı câmi‘-i Hân Bay
EÇS IV 241a … Hasan ve Sultân Meymendî ve Sultân Boğa Bay ve Sultân Tohta Bay ve Korkud Hân ve Sultân Alî Hân ve Sultân Kâzım ve Sultân B …
KB 1787 … ildi bu yaŋlıġ sewinçin kün ay / tözü il ḳarası tükel boldı bay
EÇS IX Y103a … solunda leb-i deryâda hîle ile kal‘a binâ etmek içün Menteş Bay oğullarından bir bodurumluk yer isteyüp yapdığı mahzenlerdi …
EÇS V 36b … na "Tevekkülen-alallâh" deyüp Kazak vilâyetine akın edüp ya bay, ya hay veya vay doyum gelüp kılıçlarıyla geçinir gâzîlerdi …
EÇS VIII 217b … m gâyetü'l-gâye mahsûllü kazâdır, zîrâ re‘âyâ vü berâyâları bay olup şer‘-i şerîfe mutî‘ münkâdlardır.
EÇS IX Y69b … ûr-ı Âlî Aydıniyâ[n] Şâh Îsâ ve Şâh Mehemmed Bay ve Şâhbeği Bay ve Şâh Kerrâr Bay ve niçe bin ziyâret-i selef selâtînleri v …