İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

erdi

362
geçiş
134,2
milyonda
891.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
11
eserde
28
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)843.879,0
Abhidharma (Shogaito)125,2
Uigurica I-IV3475,3
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Uygurca tövbe duası (Zieme)13.311,3
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası611.601,3
Kutadgu Bilig1862.528,3
DLT’deki Türkçe parçalar31.034,1
Atebetü’l-Hakâyık51.812,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi166,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,66
Abh D 0,00
U D 0,00
Sukh —
ShoR D 0,00
Tövbe —
KuT D 0,87
KB D 0,75
DLT D 0,29
AH D 0,46
EÇS D 0,77

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhUSukhShoRTövbeKuTKBDLTAHEÇSToplam
erdi8413111611863516362
ėrdi······3····3

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: erdi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tilekim9239,588,512,9992,3
belgürmiş7139,268,972,6477,8
atlıg8829,216,512,8057,1
yaşta578,799,382,2360,0
eḍgü146878,774,253,5456,2
bügü6898,775,972,4138,3
ḳılġay5238,737,662,2344,3
körklüg61018,735,792,4136,7
bilge125698,724,303,2949,0
maytrı61168,685,592,4035,1
belgülüg72018,675,022,5635,4
yėme72098,654,962,5634,9
talu5468,656,662,2136,8
bayat72118,644,952,5634,7
tilese72128,644,942,5634,7
tolu5528,636,492,2135,6
birdi72268,614,852,5533,8
kişi169928,603,913,7357,2
tiler5688,576,102,2032,8
körmelim438,4910,282,0054,7
boḍum458,489,542,0049,7
ḳılınçı5978,485,592,1929,2
bilmişim468,489,282,0047,1
tirig51008,475,542,1928,9
ḳoḍar488,478,862,0043,6
ma51098,445,422,1828,0
uḳa4168,447,861,9936,7
burḫan73048,434,422,5229,7
yarlıḳar4228,427,401,9933,9
ögür51208,415,282,1827,1
ilig106048,413,952,9636,2
eger73308,374,302,5128,6
sögüt4448,336,401,9828,0
beg62518,334,482,3425,9
köni84588,324,022,6529,8
olarḳa73728,294,132,4927,0
ḳılḳı51708,274,782,1523,6
ölüm51808,244,692,1523,1
antag4728,245,691,9624,0
silig4778,225,601,9623,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“erdi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (362) →
KB 1539 kerek erdi bilge tirilse ḳutun / ḳamug ölsün erdi biligsiz otun
Mait … ıŋa ... yant / / / ... edgü kılınç kılġalı ünt / / r / -ler erdi..
U II, T. II Y. 52,1- III 21-12 … . . . yvlaḳ saḳınç köŋülinte yaşuru kit- . . . . . . turur erdi
KB 1575 ḳapuġ körki erdi maŋa eḍgü iş / boḍun asġı erdi arar tegse iş
KB 465 ḳamuġ türlüg erdem tükel ögrenip / yorır erdi erdem eligke alıp
KuT T. 36/106a1–3 31 emdi anlar kim tandılar azu meniŋ ayetlerim oḳınur erdi siziŋ üze boynaġuluḳ ḳıldıŋız erdiŋiz yazuḳ ḳılġan boḍun
KB 405 beg erdi ajunda bügü bilge baş / bu beglik özele uzun boldı yaş
KB 4787 mini aşnu ol ḳoldı erdi ezel / anın men ḳolur boldum emdi tükel
KB 2174 bu erdi ay ilig meniŋ bilmişim / munuḳı ötündüm saŋa uḳmışım
KuT T. 28/17a3 … ları üze anıŋ birle kim serindiler yoḳattımız anı kim ḳılur erdi firʿavn-ı kafir / kibr anıŋ boḍnı ol kim yoḳlatur erdiler y …