İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ermiş

127
geçiş
47,1
milyonda
2.595.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
15
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Küli Çor Yazıtı12.941,2
Ongin Yazıtı416.194,3
Kül Tigin Yazıtı3316.802,4
Bilge Kagan Yazıtı228.921,3
Tunyukuk Yazıtı1915.586,5
Tes Yazıtı426.490,1
Şine Usu Yazıtı32.523,1
Huastuanift1987,2
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)4184,7
Abhidharma (Shogaito)250,3
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig17231,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi124,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KÇ —
O —
KT D 0,68
BK D 0,39
T —
Tes —
ŞU —
Huast D 0,00
Mait D 0,59
Abh D 0,00
U D 0,00
ShoR D 0,33
KuT D 0,00
KB D 0,55
EÇS D 0,57

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKÇOKTBKTTesŞUIBHuastKPMaitAbhUShoRKuTKBEÇSToplam
ermiş1433221943·1·422211712127
ėrmiş·······3·1·······4
ermış··1··············1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ermiş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
erinç175211,609,764,12202,7
alp1915311,128,374,35185,3
ḳaġan107010,708,573,15100,4
buyruḳı71210,6910,602,6494,1
ḳagan83910,629,092,8286,7
ayġuçısi6410,5511,962,4594,6
ańıg5610,2711,112,2473,5
yėme1120910,077,133,2987,5
toḳuz5459,908,212,2347,5
berür4119,899,922,0048,7
olurur4129,889,792,0047,8
tileki4159,859,472,0045,7
bodunı4169,849,372,0045,1
yaġı81619,837,042,8162,7
barmış4249,768,792,0041,5
süsi4279,738,621,9940,5
bilge185699,736,394,19124,8
yablak4299,718,521,9939,8
bodun71499,706,962,6254,1
tėyin4349,678,291,9938,5
ḳaġani369,5310,371,7339,0
ėki4569,487,571,9934,3
küçüg3129,479,371,7333,8
ötüken3219,388,571,7330,1
tabġaç3229,378,501,7329,8
ḳoop3299,308,101,7328,0
anta82909,306,202,7953,2
oġuz3309,298,051,7327,8
süçig3429,187,571,7225,7
bodunug3589,057,101,7223,7
ėlig3589,057,101,7223,7
biligsiz41209,056,471,9828,1
bolsar3609,047,051,7223,5
türük3958,796,391,7120,7
yėr31018,756,301,7120,4
kişig31108,706,181,7119,9
aḳıġlıġ31598,435,651,7017,7
edgü42898,305,201,9521,1
amtı32368,085,081,6815,3
tört33047,834,711,6713,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ermiş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (127) →
Abh 2942–2946 … ġ-lar söz-legüçi öŋ birle birikip yumdaru aḳıġ-lıġ aḳıġ-sız ermiş tėp amtı bildürgelir üçün adırtlıġ otġuraḳ aḳıġ-sız ertükin …
KT G 4 ötük(e)n : yışda : yeg : idi yoḳ : (e)rm(i)ş :
T 11 … : türk [bod(u)n ?] / yorıyur (e)rm(i)ş : ḳ(a)ġ(a)ni: (a)lp (e)rm(i)ş : (a)yġuçısi: bilge (e)rm(i)ş / : ol (ė)ki kişi : b(a)r (e) …
KT G 4 ėl tuts(ı)k : yėr : ötük(e)n : yış (e)rm(i)ş :
T 15 … ş(a)ntuŋ b(a)lıḳ(k)a : t(a)loy üg(ü)z- / ke: t(e)gm(i)ş yoḳ (e)rm(i)ş : ḳ(a)ġ(a)n(ı)ma: öt(ü)n(ü)p : sü (ė)l(e)td(i)m
BK K 5 türük : (e)rm(i)ş :
KB 469 uḳuşluġ biliglig beg ermiş amul / tiler ermiş erdem iḍilerin ol
EÇS X Y302a … sitâneye düşüp ağzı köpürüp, allâhümme âfinâ, ağzı kulağına ermiş, iki elleri kurumuş, nutka mecâli olmayup kalmış, lisân-ı h …
Mait … -lag aġar uvaın udımış tınlıglar.. ara yalıŋuz odug saḳ ol ermiş anta ötrü purnabtrı inçe tėp tėdi..
KT D 23 … )güŋ(i)n : üçün : iġ(ı)dm(i)ş : bilge : ḳ(a)ġ(a)n(ı)ŋ(ı)n : (e)rm(i)ş b(a)rm(ı)ş :