İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

erser

909
geçiş
4.173,2
milyonda
14.
sıklık sırası
33.685 biçim içinde
15
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı63.055,0
Bilge Kagan Yazıtı41.622,1
Tunyukuk Yazıtı86.562,8
Huastuanift4645.409,7
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra1910.674,2
Sekiz Yükmek102.170,1
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)572.632,4
Abhidharma (Shogaito)53813.543,1
Manichaica I-III2971,8
Uigurica I-IV12019.011,4
TT I-X62.353,9
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)747.269,9
Uygurca tövbe duası (Zieme)1756.291,4
Kutadgu Bilig113,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,56
BK D 0,24
T —
Huast D 0,64
KİP D 0,22
Sek D 0,67
Mait D 0,86
Abh D 0,92
Man D 0,33
U D 0,57
TT D 0,56
Sukh —
ShoR D 0,69
Tövbe —
KB D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKTHuastKİPSekKPMaitAbhManUTTSukhShoRTövbeKBToplam
erser648461910·5753821206174171909
ėrser····5·1·········6

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: erser) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tėptėmişi11711711,874,9010,46797,3
pusar326310,083,935,29132,5
ḳurtulġu303110,034,865,29195,3
körkin30749,973,605,03107,2
inçip353289,861,684,0735,2
sav281429,772,564,4057,2
im23649,603,434,3575,6
tėmişi22239,604,844,53141,5
tŋri303689,591,293,2319,1
nom282969,571,503,4223,3
boltum20189,475,064,34136,0
öŋ221159,462,523,8743,7
türlüg294459,450,962,6311,0
azuça221289,442,363,7839,4
aḳıġsız211429,352,153,5532,0
ḳuanşi19549,343,403,9561,6
tınlıġlar19559,343,373,9460,8
aḳıġlıġ211599,331,983,4228,1
körü201419,292,093,4229,1
alḳu285869,260,521,593,3
öçmek201659,251,863,2424,0
bilge275689,230,511,553,1
yörüg191419,212,013,2826,0
amtı202369,161,342,7113,7
sözlemeki16189,144,733,8596,4
yėg171199,082,103,1624,9
bėş182029,051,422,6513,5
yol192869,030,992,177,6
tegimlig171659,021,632,7916,2
yörüg’ol15718,972,663,2632,6
adı204088,960,551,432,7
öŋi182868,950,911,996,2
ėdiglig151048,922,112,9822,2
tınlġlar151098,922,042,9321,1
kök161958,891,302,3710,3
tınlġlarıġ14668,882,673,1530,5
burḫan173048,840,741,664,0
iki205298,830,180,520,3
üdrülmek13268,833,903,3653,3
adın162428,830,991,986,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“erser” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (909) →
Abh 3230–3231 munda-ta ulatı-lar neçe barça erür erser yme öçmek baġ-tın öŋi üdrülmek töz-lüg ermez anın munda <ad …
Abh 3960 言世者öd tėptėmiş-i erser bar iki türlüg yörüg-ler.
Abh 4048 ḳaltı söz-legüçi sav tayaḳ-ı erser.
Abh 1320–1325 … vıġ ḳaltı tek erür til-teki ḳılınç amtı vardi-ta söz-lemeki erser yinçürü töpün yükünüp adaḳ-ın tudmış üçün tėp erür ol et’öz …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … ŋluḳ saḳınç saḳıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartım ḳıltım erser balıġ-tın balıḳ-ḳa ulus-tın ulus-ḳa ėltin ėlke tiŋçi paḫuai …
Abh 1238–1239 … çsar yme açılġalı tegimlig-i erser inçip aşnu-ça açar yarar erser.
Abh 87–88 söz-lemeki erser iki türlüg asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-in uḳıdġalır üçün erür …
Abh 4077–4078 tört-süz tėptėmiş-i erser.
U II, T. II Y 42.-5–17 … . . [ŋülte] ėsig özlerinte adırtım . . . . . . dim ölürdüm erser emti anı barça bilinür-mn ökünür-mn yazuḳumta bilinür-mn
Mait … ig işilerniŋ amraḳ oġul]ḳıasın ėkin ara ḳuçup sewer amrayur erser . . antada taḳı yėgrek ayaġḳa tegimlig maitri bodi-swt nizw …