İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

irt*

54 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
165
geçiş
61,1
milyonda
54
biçim
11
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Şine Usu Yazıtı32.523,1
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)7323,3
Uigurica I-IV1158,4
TT I-X1392,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig568,0
DLT’deki Türkçe parçalar51.723,5
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi13856,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

T —
ŞU —
Sek D 0,00
Mait D 0,57
U D 0,00
TT D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,55
DLT D 0,46
AH D 0,00
EÇS D 0,85

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: irtihâl) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bâkîye184211,489,774,24217,3
dârı2970910,096,395,32201,2
kadr74810,078,222,6466,9
fânîden62010,059,262,4567,1
rub5509,577,682,2343,8
olmağı4169,509,002,0043,0
kûsi4209,478,682,0041,0
çalınup71719,426,392,6148,5
birt349,1810,581,7341,2
bekâya3169,098,581,7330,3
beyne’lakrân3259,027,941,7227,4
hendese4899,016,521,9828,4
usturlâb3398,917,301,7224,6
nehârı41088,916,241,9726,9
sebeb41098,906,231,9726,8
dâ’ire3428,897,191,7224,2
nefîri41148,886,161,9726,4
tûli3498,846,971,7223,2
zamânda41568,675,711,9623,9
beledi42698,244,931,9319,6
arzı109538,204,423,0142,4
ilmi88288,044,302,6932,7
alup172.4597,733,823,8358,7
iklîmi33167,684,281,6412,1
eyledi44957,634,051,8815,0
târîh47087,233,531,8312,3
kün35317,143,531,589,2
bahri48047,083,351,8011,4
etmeyüp35677,073,441,578,9
bulup48197,063,321,8011,2
yok36096,993,331,568,5
ihsân31.2986,072,241,374,6
sene106.2405,681,712,209,9
iken31.8155,631,761,223,1
içün32.0365,481,591,162,6
edüp2923.9575,301,313,2118,2
târîhinde32.3875,271,361,062,0
yigirmi32.5475,181,271,011,8
nehri54.9854,991,041,152,1
yine77.3724,930,961,282,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (165) →
EÇS II 262b … mühimmât [u] levâzımâtları yerli yerine yerleşdirüp nefîr-i irtihâller çalınup "Emr Hudâ'nındır; takdîr-i İlâh böyle imiş" deyü ta …
Mait kim kayu tınlıg kişi et-özinte erken yoḳ (kurug ir)t birt aşıp üstep üdsüz kolusuz tartıp isip irt birt kolsarla …
EÇS IX Y107b Ve bu cezîre rub‘ dâ’ire-i irtifâ‘ı üzre iklîm-i râbi‘dir. Arz-ı beledi (---) ve tûl-i nehârı ( …
EÇS I 202a–202b … tasaddur etdirmeziz. Cümle mehterhâne ocağı halkı kırılmağı irtikâb ederiz. Irz-ı pâdişâhî yok mıdır kim bir alay haşerât alayı …
EÇS X Y66b–Y67a … âm edince mehterhâne çalınmağa başlar. Cemî‘i zamânda böyle irtibât vermişler kim garîb temâşâdır.
EÇS IV 273a–273b … t-i fâhire ve bir çeleng ile sâ’ir mîr-i livâlar mâbeyninde irtifâ‘-ı kadr içün Hakkarî hâkimi vezîri takaddüm olunup cümleye müm …
EÇS I 11a–11b … ahal üzerine gelüp İslâmbol ile Tuna'nın ilm-i hendese üzre irtifâ‘ın alup Tuna sâhilinde Feth-i İslâm kal‘ası kurbünde Severin v …
EÇS VIII 221b … misâl bir şâhika-i âsifedir kim tâ zirve-i a‘lâya ser çeküp irtifâ‘ında eflâk-i heft âsımân mahâzât eyvân-ı keyvâna müsâvât eder tâ …
EÇS X Y162b … l-hâl cimâ‘ edüp halâs olurlar. Ba‘zısı timsâh cimâ‘ etmeği irtikâb etmeyüp siyâh Habeşe câriye vata’ edüp halâs olur. Habeşeni …
EÇS I 48a Behrâm Paşa-yı Kadîm: Vâlî-i Bağdâd iken irtişâ ile şöhret bulmuşdu.