İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tükel

333
geçiş
123,4
milyonda
977.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
11
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek91.952,7
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)863.971,4
Abhidharma (Shogaito)401.006,7
Manichaica I-III31.457,0
Uigurica I-IV4633,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)141.374,6
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası21551,3
Kutadgu Bilig1461.984,6
DLT’deki Türkçe parçalar62.068,3
Atebetü’l-Hakâyık2725,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KİP D 0,33
Sek D 0,58
Mait D 0,72
Abh D 0,77
Man D 0,49
U D 0,33
ShoR D 0,60
KuT D 0,79
KB D 0,89
DLT D 0,63
AH D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimIBKİPSekMaitAbhManUShoRKuTKBDLTAHToplam
tükel·29864034142114662333
tükėl1···········1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tükel) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
maytrı5411611,948,887,33588,4
burkan4314611,528,226,54419,1
bilge7956911,497,148,82638,3
tüzü185310,588,434,23181,4
ötrü203979,815,674,38119,2
arzu11949,726,893,2984,6
erdem10889,606,853,1376,3
burkanka8179,558,902,8287,3
teŋrisi8539,417,262,8165,9
türlüg164469,395,183,8984,5
burkanıg7159,368,882,6476,2
teŋri133619,265,193,5168,7
tamuluglar6159,148,662,4462,9
inçe134269,134,953,4964,5
tilekiŋ6219,128,182,4458,0
buldı6399,057,282,4349,6
tilek71069,036,062,6145,5
körüp71498,895,572,5940,7
bayat72118,725,072,5735,9
tört83048,684,742,7237,3
miŋ61568,655,282,3932,5
bulsa5798,646,002,2032,1
beg72518,624,822,5533,5
yaḳın61738,605,132,3831,3
yıl83448,604,562,7135,4
ög5928,595,782,2030,5
söz105188,594,293,0040,7
burkannıŋ4168,557,981,9937,4
ḳıldım4238,527,461,9934,2
saḳınç51178,515,442,1828,1
basudçısı4308,507,081,9931,9
tilekin4318,497,031,9831,6
munçulayu4328,496,981,9831,3
tudulur4368,476,811,9830,3
ḳut51298,475,292,1827,2
er116978,454,003,1140,5
biligke4448,446,521,9828,6
birsü4498,426,371,9827,8
teŋrim4558,406,201,9726,8
bilse4688,355,901,9725,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tükel” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (333) →
KB 4709 tükel belgülüg bil kişi ḳutsuzı / karıp yügrür erse havası uḍu
KB 1260 tözü arzu ni’met tükel men yidim / sewinçlig men sindin ay eḍgü iḍim
KB 1726 kümüşke ilinmegli yalŋuḳ bütün / tegir çın tükel bu ajunḳa ḳutun
DLT II, 228 Közüm yaşı sawrulup ḳoḍı aḳar / Bilnip ajun emgekin tükel uḳar
Abh 1647–1650 … -nıŋ öŋin々bar erür aŋayu iş-i ne üçün bilge bilig-niŋ seçe tükel bolup üçegü adın köŋül-teki nom-ta ulatı-lar-nıŋ yindem bol …
KB 6413 negü erse arzu tilekiŋ taḳı / tükel birsü teŋri saŋa ay aḳı
ShoR 3.3.1.V/6 anı barça tükel körür :
Sek (Ib) ḳodup trs tetrü yaŋluḳ törüg tutarlar tükel törlüg
KB 225 bu iki birikse bolur er tükel / tükel er ajunuġ temam yir tükel
Mait … üg ... / / ėlig bolġay üçünç edgü kutlug tınlıglar--ın tolu tükel bolmaḳ..