Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 16 madde
ulu 1
- beḍük sıfat OrhonUygurKarahanlıBüyük, ulu, yüce
ulus 1
- boḍun isim OrhonUygurKarahanlıHalk, kavim, ulus
soyun ulu anası 1
- ece isim UygurBüyükana, soyun ulu anası
kurt gibi uluyarak 1
- börleyü KarahanlıKurt gibi uluyarak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ulu” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: saygıya layık saygıdeğer bodisatvalar ve ulu kişiler için unvan çince 尊者 karşılığı saygıdeğer soylu maitreya bodisatva saygı ve hürmete layık canlıl…
- azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlı… gösterir azıcık tat azıcık bir taşı alıp azıcık türk halkı ulug irkin az sayıda eriyle kaçıp gitti azıcık birazcık size kısaca öğreteyim bilge ola…
- azze Karahanlıaziz ve celil yüce ve ulu tanrı adıyla birlikte aziz ve celil tanrı’nın övgüsünü anlatır…
- barnaslıg sıfat Uygurbenaresli benaresli zengin ulu kişilerin oğulları…
- bayırḳuu özel ad Orhon…kuzeyde yer bayırku yurduna dek sefer ettim yer bayırku’nun ulug irkin’i düşman oldu…
- beḍüklük isim Karahanlıbüyüklük yücelik ululuk senindir büyüklük senindir tanrı için beylik ve büyüklük bozulmasın adının büyüklüğüyle başın göğe erişse…
- beglik isim OrhonUygurKarahanlı…eylik eder gevşek bey bütün ülkenin beyliğini sürdüremez bu ululuk bu beylik sana yüz çevirir beyler öfkeli olursa beyliklerini bozar beyliğe yarar…
- buġra isim UygurKarahanlı2. anlam: unvan buğra han dünyayı tavgaç ulug buğra han tuttu…
- bök OrhonKarahanlı…mı kesinleşmeyen söz kuran çevirisinde eyke orman halkı bök ulug kağan…
- emrenç Uygur…n göründüğü biçimler sayılırken yüce varlık adı olarak eğer ulu adlıların görünüşüyle kurtulacak canlılar varsa ulu hükümdar efendi anlamı beklenir…
- eren isim OrhonUygurKarahanlıerler adamlar yiğitler kahramanlar er’in topluluk biçimi dünyada ne türlü yiğitler doğdu bak erler kurt gibi uluşarak dokuz er mızrakladı beş yüz er…
- irkin isim Orhon…a irkin bir boy beyi unvanı ondan sonra yer bayırku boyunun uluğ irkin’i düşman oldu uluğ irkin az sayıda adamıyla kaçıp gitti…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.