ShoR sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (38) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
38 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.5.V /1–6 | kelmiş ayaġqa tegimlig köni tüz tuyuġlı : | bilge | bilig : çḫşaptqa tükellig edgün barmış yértinçüg uqmış üzeliksiz er : tosı … |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/4 | … g köŋül] örgülükin ’z qad/// tuġmış oronda ajunın [-ta öŋreki] ajunuġ ömek | bilge | biliglig bolur : |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/27–32 | … namaq öz ym[e]// //[béş] törlüg küsençig-lerig 言 | | | sav söz söz-ledükde | bil[ge | bilig]// //[köŋül]-inteki saqınçın 有 | | | bar yügerü et’öz-lüg kizle[g]// … |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … kirsiz … kün teŋri é[yin]/// ///burımışı kötimişi teg él-ler-te…… /// /// | [bilge | biliglig] küçin …… uluġ bilge bilig-lig köz/// ///kyn ton-uġ : yivel yme t … |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … //burımışı kötimişi teg él-ler-te…… /// /// [bilge biliglig] küçin …… uluġ | bilge | bilig-lig köz/// ///kyn ton-uġ : yivel yme tér 氣 | | | /// //[kişi]-ler in … |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … /// [yoqs]uz quruġ kentü öz-i /// /// [i]kitin tüp-lerig ……/// //p 以 | | | | bilge | bilig ü[z-e] // ///’ 習 | | | teginmek-de/// /// [evir]mek üklip aşılıp/// … |
| Sho.Rosia 6.2.2.1/9–11 | … ögli-ler birle biligsiz-ler birle yme bi[rgerü]/// [edgü ögli] -ler birle | bilge-ler | inçip qatılġuluq qavışġulu[q ol] /// |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/16 | … [noml]uġ-lar-nıŋ uz-anmaq edre[mlerin]: anı-lı [monı-lı] inçip bulġamaq : | bilge-lerke | yorıġuluq ermez té[p] 9) [然無] ΟΟ inçip neŋ qıl[ġuluq bolmaz] /// |
| Sho.Rosia 6.2.2.3 | … p aya- 6) ġuluq aġır-laġuluq ol anası arıġ eri[p] /// 6) /// [而無] ΟΟ inçip | bilge | biligsiz er[ser] 7) [a]rıtı negü qılġay : |
| Sho.Rosia 6.2.2.3 | eşidmek bolmaq [erser] /// 7) /// 既有ΟΟ | bilge | biliglig bolu 8) tüketmiş erip birle yene yorısa[r on ayıġlıġ qılınçıġ] // … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/20–24 | … -inte : birök /// /// qılmış buyan-lıġ-larıġ tüşürgeli q[amıtġalı] /// /// | [bilge] | biligin inçip alq[ıp] /// sekiz t[ür]l[üg] teg[inçsiz oronlar]-tın tép 壤齋 … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/30–33 | ödçe inçip /// yme ök bar bo | bilge | biligim : tek yazmaduq üçün /// yüüz yügerü bolmaq-ın neçe işleşip témin ö … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /25 | küseyü teginürbiz bilgeli çın kétrü tözüg bildürteçi aqıġsız arıġ | bilge | biliglig ondın sıŋar qut qolu küsüş üntürü |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … ḳ köŋülin turġursar調伏 [心 turultursar] yavaltursar köŋülin止觀一心等受 d(i)yan-ta | bilge | bilig-te bir uçluġ köŋül-l[erin] tüz-in teginip 分別於法bölüp adırıp nomta 量度 … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … ni nomuġ] ötgürüp tupulup 現見 b(e)lkiz b(e)lgülüg körür körmek adırtlamaḳıġ | [bilge | biligin] k(e)ntün ök tuyar têp 如是淨戒具足 monı monçulayu arıġ çḫşa[ptḳa tükell … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … n-ta köni-sinçe yıġınmaḳ[-lıġ 具足 ///] tükel-lig bolmaḳ üz-e montaġ osuġluġ | bi(l)ge | bilig-ke 心業 [köŋülin ḳılınçıġ] y(e)ne ikileyü ḳılmaz 聞不喜耶 esidip êyin ögir … |
| Sho.Rosia 7.2 /89–107 | … ] 於甚深佛法 teriŋ-te teriŋ t(e)ŋri burḫan [nomınta 現聖慧眼得] 入 yügerü töz-ün ıduḳ | bilge | bilig-lig köz-üg bulmaḳ [/// etöz nom] erür üçün et’öz-ke tayaḳlıġ nom 於身属 … |
| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … ] yêlig 以一杷土断 bir atuḍ topraḳ üz-e 我行 m(e)n yorıdu[ḳ 信智 /// kêrtgünçlügüg] | bilge | bilig-lig-ke bir ikintişin oḫşaştursar 亦住 yme o[lurup /// öŋdün-] ki kênki … |
| Sho.Rosia 7.2 /168 | oz /// ḳutrul/// etözke] | bilge | bilig-lig et’öz-ke yme an[taġ :: |
| Sho.Rosia 7.2 /180 | anta bar erser | bil[ge | biliglig :: |
| Sho.Rosia 7.2 /237 | bilge | biligig uz başlataçı ’er ḳılıp :: | |
| Sho.Rosia 7.2 /249 | köni | bilge | biligin oz-up ḳutrul[up :: |
| Sho.Rosia 7.2 /308 | bilge | biliglig yêg adruḳ öz-lüg yaş-lıġ-lar-ta :: | |
| Sho.Rosia 7.2 /310 | uluġ | bilge] | biliglig şariputri :: |
| Sho.Rosia 7.2 /312 | kwlymky edgü öglim t/// yme 一切世間智 [alḳu yêrtinçüdekiler-] niŋ | bilge | biligin :: |
| Sho.Rosia 7.2 /313 | … l)ŋuz öŋi kêterip me ançulayu kelmiş-niŋin [oḫşatsar şariputuri-] ları-nıŋ | bilge | biligiŋe :: |
| Sho.Rosia 7.2 /314 | yêtmez altı y(ê)g(i)rminç ülüş-inte bir-iŋe yme [/// şarıputrılarnıŋ] | bilge | biligin :: |
| Sho.Rosia 7.2 /315 | oḫşat[sar ançulayu kelmişniŋ | bilge | biligin-] ge :: |
| Sho.Rosia 7.2 /342 | 持戒明暗慧 turup çḫşapt | bilge | [bilig /// :: |
| Sho.Rosia 7.2 /344 | bulup teŋ tüz | bilge | [biligig :: |
| Sho.Rosia 7.2 /344 | bulup teŋ tüz | bilge | [biligig :: |
| Sho.Rosia 7.2 /356 | [bilge | /// çḫşapt-] ta yaratınıp turdaçi :: | |
| Sho.Rosia 7.2 /356 | içtin sıŋar köŋülinte | bilge | biligig bışrundaçı ögretinde[çi :: |
| Sho.Rosia 8.3 /13 | aşay-ḳa tükel-lig teriŋ/ | bilge | biliglig tınlġ-lar :: |
| Sho.Rosia 8.3 /81 | 乾恵地 tégme taḳı yaşarmaduḳ | bilge | biliglig oron-ta turmış bolur-lar :: |
| Sho.Rosia 8.3 /82 | taḳı yaşarmaduḳ | bilge | biliglig oron tédi téser. |
| Sho.Rosia 8.3 /171–172 | … tegdükde ötrü anta töz-ün {艹+廾} -lar altınç oron ḳaḍında 十 törlüg al altaġ | bilge | bilig-lerig yügerü ḳılıp :: |
| Sho.Rosia 8.3 /244 | 八 bilig-lerke tayaḳ-lıġ-ın 大 tegirmi közüŋü | bilge | bilig-tin büḍmiş :: |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).