ShoR sözlüğü · madde
burḫan isim
Tanım
- Buda; aydınlanmış olan: “tŋri tŋrisi burḫan yarlıḳamış” tanrılar tanrısı Buda buyurdu; “burḫanıġ ögüp nomuġ ögüp” Buda’yı, öğretiyi övüp; “burkan kutın bultı” Budalığa erişti; “teŋri şakimun burḳanḳa” Tanrı Buda Şakyamuni’ye; “tükel bilge maytrı burkan” her şeyi bilen Buda Maitreya; “burḫanlar ḳutıŋa yükünür men” Budaların kutsallığına eğilirim. Tanıklar: KİPMait2AbhShoR
- (Maniheist metinlerde) peygamber, ilahi elçi: “ḳaŋı teŋri mani burhan” baba tanrı Mani Burhan. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
burḳan, burkan, buḳan yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): burḫan — yalın hâliyle 313 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- burḫan 304 (Abh, Mait, Sek, ShoR) · burhan 9 (Man, EÇS)
- burkan 146 (Mait) · burḳan 15 (KİP, AO, Tövbe, U)
- burḫanlar 52 (Sek, Abh, U, Mait) · burhanlar 2 (Man, KuT)
- burḫanḳa 28 (Abh, Sek, ShoR, U) · burḫanqa 1 (ShoR)
- burkanka 17 (Mait) · burḳanḳa 5 (KİP)
- burkanıg 15 (Mait) · burḳanıġ 1 (AO)
- burkanlar 7 (Mait) · burḳanlar 2 (KİP)
- burkanlarka 3 (Mait) · burḳanlarḳa 1 (KİP)
Çekimli biçimler (46):
burkan 146
burḫannıŋ 68
burḫanlar 52
burḫanḳa 28
burḫanlarnıŋ 28
burkanka 17
burkannıŋ 16
burkanıg 15
burḫanıġ 15
burḳan 15
burka 12
burḫanlarḳa 8
burḫanta 8
burkanlar 7
burkanag 6
burḫanlarda 6
burḳanḳa 5
burḫanlarnŋ 4
burkantın 3
burkanlarka 3
burḫantın 3
burḫanlarıġ 3
burkanta 2
burhanlar 2
burḫanlarta 2
burḫanlarġ 2
burḫanlardın 2
burḳanlar 2
buḳan 2
burḳanıġ 1
burḫanqa 1
burkannaŋ 1
burkannınŋ 1
burḫanım 1
burḫanın 1
burkanlarnaŋ 1
burḫanlaraġ 1
burkanlarnıŋ 1
burkanlarıg 1
burḳanlarḳa 1
borḫanlarıġ 1
burḫanlaġ 1
buḫantın 1
burḫanlarnın 1
buḳanlar 1
furḫan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (74) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
74 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 | … emgektin tartġalı qut qolunup : olarnı ozġuru tükettükde olarqa nom nomlap | burḫanıġ | ögüp nomuġ ögüp bodistvlar quvraġın ögüp : montaġ öge küleyü tükettükde ög … |
| Sho.Rosia 2.2.2.V /4 | … ü öglilerke tuş]up ///////// qutın bolġuluq ärs [er] /// köni tüz t[uyma]q | burḫan | /// öritü-ü tegi [n-///] [qut qolunu küsüş küseyü teginürmn: |
| Sho.Rosia 2.2.3. V /5 | … rtinçü] yüknürmn yipüp öŋ [lü]g yalın yaroqluġ sıru[qlar éligi atlġ] teŋri | burḫan | qu[tı]ŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.4 /4–5 | [yüknürmn] erdini lénḫua çeçek üze yorıdaçı [maŋdaçı atlġ teŋri] | burḫan | qutıŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.4.V /1–2 | yükünürmn süŋüşte çer[i]gte utmı[ş yégedmiş atlġ teŋri] | burḫan | qutıŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.4.V /4–5 | yükünürmn tüz[ün] /// erdemler üze étiglig yaratıġ-lıġ at[lġ teŋri | burḫan] | qutıŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.4.V /6 | yükünürmn maitri at[lġ] teŋri | burḫan | qutıŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.5.V /1–6 | … eliksiz er : tosın erenlerig turulturdaçı teŋrilerniŋ yalŋuqlarnıŋ baḫşısı | burḫan | atı kötrülmiş tép atanu yarlıqamaqı üze ülgüsüz üküş yalŋuqlarıġ sansar -t … |
| Sho.Rosia 2.2.8.R /3–6 | … [dyanlar]ıġ : üç törlüg qut qolunmaqlarqa kéŋürü tegip [ ] saqınġu[l]uqta | burḫanıġ | körteçi bolalım : |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/4 | … ŋülte ö(y)ü ////’ tegir uyur yértinçüg yarturġalı yaşutġalı // [bo ajun]ta | burḫanıġ | ömek atlġ butanu-simirti dyan /// [et’öz qu]dġa(r)suq üdte ınça qaltı uuqa … |
| Sho.Rosia 3.1.1.R /6 | … ptın ilip ///yq yoqar //////// teŋri burḫan öskinte erip // // t’ sürü /// | [bur]ḫan | alıp yérke tört[kil] ol çindan türtmiş [man]dal büter : |
| Sho.Rosia 3.1.2.R/1 | içgerdeçi atlġ tamġa başın iki yégirminç | burḫan[larıġ | ötün] -mek samadi diyan atlġ tamġa-qategi iki yégirmi tamġ[aların] tükel q … |
| Sho.Rosia 3.1.2.R /8–9 | anta yene kentünüŋ | burḫan | qutı üzeki ’/// qılıp köni olorup : qamaġ darni erkligi teŋri[si] /// turu … |
| Sho.Rosia 4.2.2/38–40 | … nür mn qamıġ tınlġ oġlı bilen oġadmatın tüş bolalım mai[tri] teŋri teŋrisi | burḫanqa | : |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/5–6 | /// [sidar]ti-nıŋ titsı-ları tép 乃能Ο mon[taġ] /// /// | [burḫan | quvraġlarıġ] iki arqa qılmış erme[z] |
| Sho.Rosia 7.2 /89–107 | … 空於貧 ḳuruġ üz-e öz-ke tutmaḳ erür az[-ıġ ///] 於甚深佛法 teriŋ-te teriŋ t(e)ŋri | burḫan | [nomınta 現聖慧眼得] 入 yügerü töz-ün ıduḳ bilge bilig-lig köz-üg bulmaḳ [/// et … |
| Sho.Rosia 7.2 /216 | 佛興未曽有 | burḫan | [-lar ///] muŋadınçıġ taŋl(a)mçıġ ay : ênçgülüg esemgülüg ḳılur yêrtinçü-t … |
| Sho.Rosia 7.2 /278–280 | … n êyin evdin ündeçi-ler-niŋ 或刹利種 antaġ y[ana /// uruġ-] ta 彼佛出家 ol t(e)ŋri | burḫan | evdin barḳ-tın üntük-te 而随出[家 inçip êyin evdin] barḳ-tın ünteçi-ler-niŋ 是名 … |
| Sho.Rosia 7.2 /295 | t(e)ŋri | burḫan-ḳa | barır mn têp bir maŋ ḳy-a [///] altı y(ê)g(i)rminç ülüş-niŋ bir-ki erti :: |
| Sho.Rosia 7.2 /300 | 長者 seniŋ : 佛興於世 | burḫan-l[arnıŋ | ///] y yêrtinçü-te 非為小事 neŋ az ḳy-a sav üz-e ermez ’ergey :: |
| Sho.Rosia 8.3 /15 | alp/bulġuluḳ | burḫan | ḳutıŋa. |
| Sho.Rosia 8.3 /19 | (alp bulġuluḳ | burḫan | ḳutın bulup. |
| Sho.Rosia 8.3 /72 | buyan edgü ḳılınç-ın | burḫan-larda | öŋi kim bolġay (tüzü tükel) 脱言 udaçı :: |
| Sho.Rosia 8.3 /78 | muna bo 四 törlüg tılḍaġ-lar üz-e | burḫan | ḳutıŋa atiçit 心 öriḍür-ler :: |
| Sho.Rosia 8.3 /83 | ol üdteki {艹+廾} -lar-nıŋ 智 -leri | burḫan-lar-nıŋ | edgü téḍyük nom-luġ aş taḍıġ-ın dyan-lıġ suv-ın taḳı ölimiş şilenmiş bolma … |
| Sho.Rosia 8.3 /100–101 | şramanéri 戒 -ın közedü | burḫan | ḳutı üz-eki 心 -lerin bek yarp ḳılġu üçün buşı başlap 六 paramit-larda ançan … |
| Sho.Rosia 8.3 /131 | 二者 yüz öŋi | burḫan-lar-nıŋ | körü ḳanınçsız körk-lerin 見 uyur-lar. |
| Sho.Rosia 8.3 /142 | kentü öz-leri yene yérmetin arasında | burḫan | ḳutın bulup :: |
| Sho.Rosia 8.3 /152–154 | … ük tüş et’öz-te turu yarlıḳamış burḫan-larda aŋ baştınḳı 七 erdinin éḍiglig | burḫan-lar | uluş-ında oloru ornanu yarlıḳadaçı 六十万 kolḍi nayut bere (大) bodluġ-luġ sın … |
| Sho.Rosia 8.3 /162–163 | arıġ süz-ök teŋridem köz-leri üz-e 千 öŋi | burḫan-lar | uluş-ın 見 up. |
| Sho.Rosia 8.3 /176 | 一 kşan üdte yüz 千 kolḍi nayut sanınça | burḫan-lar | uluş-ın 見 uyur-lar. |
| Sho.Rosia 8.3 /198–200 | bo üdte {艹+廾} -lar (ḳamaġ) | burḫan-lardın | 七 törlüg üd-ke erig-ke tegir-ler bo üḍ-ke erig-ke tegmegü-çe erser ötrü ol … |
| Sho.Rosia 8.3 /212–215 | … ġ oron-ḳa aġḍınur -lar ötrü anta 一 kan üdte 十 ḳata 不可説 yüz 千万 koldii nayut | burḫan | uluş-ı-nıŋ parmanu-ları sanınça samadi dyan-larıġ bulup :: |
| Sho.Rosia 8.3 /232–234 | borḫan-larıġ | öŋi kéḍerip anta öŋi bo sansar içinde kadgi-visanakalpiki pratikabut-lar-t … | |
| Sho.Rosia 8.3 /237 | tüzkerinçsiz yég üstünki tüzü köni tuymaḳ | burḫan | ḳutın bulu yarlıḳap. |
| Sho.Rosia 8.3 /260–261 | 七宝 -in éḍilmiş | burḫan | (lar) uluş-lar-ta olorup 十 oron-taḳı {艹+廾} -larḳa oron-lar yıġınça et’öz 化 … |
| Sho.Rosia 8.3 /275 | ḳaltı şakimuni teŋri | burḫan | baḫşımz bo (çanbudivip) 世 -te 化 nom 説 yarlıḳamış-ı teg tınlġ-larḳa asıġ tu … |
| Sho.Rosia 8.3 /280–281 | … 廾} -lar (三 asanki altı paramit-lar) 初 yaŋırḍı burḫan ḳutıŋa 心 öriḍip ulaḍı | burḫan | ḳutın bulġu üd-ke teginçe-keḍegi yüz kalp 三 asanki 六 paramit-lar içinde 進 … |
| Sho.Rosia 8.3 /288–291 | anın teŋri teŋrisi | burḫan | bo oḳ taipajaké sudur-ta yarlıḳamış erür şaripuḍiri-ya men yüz kalp 三 asan … |
| Sho.Rosia 8.3 /293–295 | bo 大般若経 erser 三 üdki alḳu | burḫan-lar-nıŋ | öŋi anası erür meniŋ yme (üzeki töz-ki) ögüm anam erür bo oḳ nomlarıġ eşid … |
Aynı gövdeden maddeler
“burhan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).