ShoR sözlüğü · madde
emgek isim
Tanım
- Acı, ıstırap, sıkıntı: “sini ḳoldı tün kün bu emgek bile” gece gündüz bu sıkıntıyla seni diledi; “yıl ay tutġunı boldum emgek bile” yıllarca sıkıntıyla tutsak oldum; “bulmaslar özleri içinde emgek” içlerinde bir sıkıntı bulmazlar; “emgek körü ulındı” sıkıntı görüp inledi; “bilnip ajun emgekin tükel uḳar” dünyanın sıkıntısını tümüyle anlar. Tanıklar: KuTKB2DLT2
- (Budist metinlerde, Sanskritçe duḥkha) varoluşun acısı: “ed tavar … yoḳ kurug emgek tözlüg” mal mülk boş, acı özlüdür; “emgekte nom bilge bilig” acı hakkındaki öğreti bilgisi; “sansar emkekintin ozḳalıı” sansaranın acısından kurtulmak için; “avış tamu emkekin biltürtüŋüz” Avīci cehenneminin acısını bildirdiniz. Tanıklar: MaitAbhTT2
- Zahmet, emek, güçlük: “telim tapġı erse üküş emgegi” hizmeti çoksa zahmeti de çoktur; “munıŋ emgekin yulġu tapġın bilip” bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli; “alpın emgekin toyın kıltı” güçlükle, zahmetle rahip yaptı. Tanıklar: MaitKB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
emgekin, emgegi, TT’deki emkek yazımı vb. biçimler bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): emgek — yalın hâliyle 183 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- emgeki 14 (KB, Sek, KİP) · ėmgėki 1 (IB)
Çekimli biçimler (33):
emgeki 14
emgekin 13
emgekte 13
emgekke 11
emgekig 11
emgekniŋ 8
emgektin 8
emgekinte 7
emgeklerinte 6
emgeklerke 6
emgeklerig 6
emgekleri 4
emgeke 4
emgekler 3
emgekindin 2
emgeklerte 2
emgeklerintin 2
emkekin 2
emgekimiz 1
emgegi 1
emgekde 1
emgekimizni 1
emgekini 1
emgeklerim 1
emgeklertin 1
emgekemezin 1
emgekintin 1
emgekiŋ 1
emgklerintin 1
emkek 1
emgekni 1
emkekintin 1
ėmgėki 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (33) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.1 /1–7 | … qut waḫşik naivazikilarıġ saqınıp yene yalŋuq ajuntaqı alqu yalŋuqlarta ne | emgek | teginteçilerke neteg umuġ bolġuluq ol tép saqınıp : montaġ saqınu körü tük … |
| Sho.Rosia 2.2.1 /8–9 | olarnı | emgektin | tartdaçı erür tép bilip : bir uçluġ köŋülin bir ikintişke : bo birerig saq … |
| Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 | … anlar -ta ulatılar ol tép körüp : montaġ körü saqınu tükettükde birök olar | emgek | taginmiş üdte kent[ü] özleri : öz saqınçın ol kişilerke barıp tegip et’özl … |
| Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 | … öz saqınçın ol kişilerke barıp tegip et’özlerin tüze swyyp sıqap : olarnı | emgektin | tartġalı qut qolunup : olarnı ozġuru tükettükde olarqa nom nomlap burḫanıġ … |
| Sho.Rosia 2.2.5.V /1–6 | … kötrülmiş tép atanu yarlıqamaqı üze ülgüsüz üküş yalŋuqlarıġ sansar -taqı | emgklerintin | tartıp ozġuru yarlıqadaçı erürler : |
| Sho.Rosia 2.2.9.R /6 | birtemleti [yene] altı yollarta açıġ tarqa | emgekler | üze emgetışmezün [-ler] toqıṡmazunlar : |
| Sho.Rosia 2.2.9.V/2 | … ndaqı ergürmiş qızıl baqırıġ aġızta qart[uru]p iç içegü sızılmaq bışmaqlıġ | emgeklerke | tegmelim : |
| Sho.Rosia 2.2.10.R /3 | yılqı yol -ındaqı soyılmaqlıġ yırtılmaqlıġ | emgeklerke | yuqmalım : |
| Sho.Rosia 2.2.10.R /4–5 | … ]uq ajunınta erser mn tört yüz tört tör -lüg igler et’özlerke bürtürmeklig | emgeklerke | tegmelim : |
| Sho.Rosia 2.2.10.R /6 | [u]luġ isig uluġ tumluġ tözlüg elp seriŋülük | emgek[lerke] | [yol] uqmayın |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/2 | bı bıçġu üze : aġuluġ oot üze artoqraq adaq[maqlıġ] | emgeklerke | tegmeyin : |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/3 | açmaq suvsamaq üze sıqılmaqlıġ taŋılmaq -lıġ | emgeklerke | yoluqmayın : |
| Sho.Rosia 3.1.4.V/1–7 | : / kördüm luular //ky aġ[ır u]l[uġ] | e[m]gek | turġaq teginmişlerin : kim ol // [luularıġ irinç] kep tsuyurqap ol emgekle … |
| Sho.Rosia 3.1.4.V/1–7 | … e[m]gek turġaq teginmişlerin : kim ol // [luularıġ irinç] kep tsuyurqap ol | emgeklerinte | turġaqlarınta ozġur [up] yértinçüdeki tınlġlarıġ yme emgekde öŋi [üdrültür … |
| Sho.Rosia 3.1.4.V/1–7 | … urqap ol emgeklerinte turġaqlarınta ozġur [up] yértinçüdeki tınlġlarıġ yme | emgekde | öŋi [üdrültürüp] ///syz emgetdeçisiz qılġalı saqıntuqumta ötrü [ol üdün] s … |
| Sho.Rosia 3.2.1.V/1 | t[ört]t yégirminç aġır ig aġrıġta | emgekte | //[ölmegey :] |
| Sho.Rosia 3.2.1.V/9 | [béşinç ] /// /// [mün]süz qadaġsız altı qaçıġq[a tegi tüke ] /// | emgekinte | ozġurduŋuz qutġardıŋız |
| Sho.Rosia 3.2.2.R /3 | yoq çıġay bolmaqlġ | emgeklerintin | ozġurduŋ [uz qutġartıŋız :] |
| Sho.Rosia 4.2.2/10–12 | … nç énç tép qut qolu küsüş öritü teginürmn üç yavlaġ yoltaqı tınlġları açıġ | emgeklerintin | oz ozzunlar qutulsunlar : |
| Sho.Rosia 5. 1 | busuş qadġu | emgek | tolġaq sıqıġ taŋıġ uluġ emgeklig ükmek blgülüg bolmaqı bolur : |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/21 | erk türk üz-e /// /// qarı anityat qamaġ igl(e)mek | emgek | turġaq erür |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/25–26 | yene terk tavraq ül[gülegülük]/// [alqu | emgek]-lerig | ada-larıġ kez-dükde | | | uġan-ın sıġan-ın öz /// ötrü adırtlaġalı bolur |
| Sho.Rosia 6.2.2.1/20 | … z-üŋ qılmaqıŋ üz-e ası- 5) ġ-sız sav-larıġ : ür kéç tegiŋey sn [tamu]-taqı | emgekig | tép 頗由本Ο neçök ol öŋrek- 6) i tıltaġ uġrınta ma inçip yazuq-lar çaḫşpt-ıġ … |
| Sho.Rosia 7.2 /205 | biz amtı tuş[tumuz | emgekke | ///] ///anı üçün keltim ınanġalı :: |
| Sho.Rosia 7.2 /215 | [///] tegiŋey ertim kesdemi | emgekig | têp :: |
| Sho.Rosia 7.2 /260 | bilmedeçi-ler erser avınt-lar-tın tıltaġ-lar[tın tuġarın | emgekler-] | niŋ :: |
| Sho.Rosia 7.2 /260 | ulatı | emgek-niŋ | avınt-lar-tın tıldaġ-lar-tın têrilür-in [:: |
| Sho.Rosia 7.2 /260 | bo alḳu | emgeklerte | :: |
| Sho.Rosia 7.2 /262 | tüz///] | emgekin | amırtġurġuluḳ oron-ḳa barmaḳ-ıġ yme :: |
| Sho.Rosia 7.2 /335 | [turu tüketmeki yeme ök] | emgek | ol :: |
| Sho.Rosia 7.2 /335 | turmamaḳı yme ök inçip | emgek | ol :: |
| Sho.Rosia 7.2 /367 | ḳayu-ta inçip evrilmez yêrtinçü-teki-niŋ [alḳu | emgek | /// :: |
| Sho.Rosia 7.2 /372–373 | ///] küsüş-süz bolsar :: oz-ur ḳutrulur alḳu | emgek-tin | 汝所 [間解脱 seniŋ ayıtġuluḳ] oz-maḳ ḳutrulmaḳ :: anta inçip öçer aḳılur :: |
Aynı gövdeden maddeler
“emgek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).