Abh sözlüğü · madde
arıt- fiil
Tanım
- Arıtmak, temizlemek: “özüŋdin arıtġıl yazuḳuŋ münüŋ” günahını, kusurunu kendinden arıt; “alḳu ayıġ yavız yollarıġ artuḳraḳ uz arıtdaçı” bütün kötü yolları iyice arıtan; “yıdan yparan arıtzunlar” kokularla arıtsınlar; “uruġuġ arıdmasar” tohumu arıtmazsa. Tanıklar: SekAbhUKB
- Arındırmak, (günahtan) temize çıkarmak: “arıtmak üçün taŋrı anlarnı kim bittiler” Tanrı iman edenleri arındırmak için. Tanıklar: KuT
- Karşılaştırmalarda “arıtırça” arıtır gibi: “eligin arıtırça” elini temizler gibi. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arıt- — yalın hâliyle 6 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arıtmaḳ 4 (KuT, KB) · arıtmak 1 (KuT)
Çekimli biçimler (21):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →Abh Abhidharma (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 715 | kedigde uruġ-uġ | arıdmasar | bulmış ol yıt yuḳ tėgüçi adıġ. |
| Abh.Sho. 717 | munı kim uyur | arıdġalı | tėptėser. |
| Abh.Sho. 718 | yindem burḫan adı ködrülmiş-ler ök uyur-lar üçün birdemleti | arıdġalı | . |
| Abh.Sho. 2547–2552 | … ḫşapt-nıŋ töz-in barça yme ök ol çḫşapt-nıŋ töz-iŋe tayaḳ-lıġ erür ḳadnayu | arıdġalır | üçün anıŋ ujik-in kėŋürü yörmek üz-e anıŋ yörügin yme ök tayaḳ bolur tėp 此 … |
| Abh.Sho. 2633 | arıdġalır | üçün ol kirig bu tıldaġ-ın aşnu söz-lep aḳıġ -lıġ-ın kėn söz-lemiş erür aḳ … |
Aynı gövdeden maddeler
“arıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).