Abh sözlüğü · madde
bütün sıfat
Tanım
- Bütün, tam, eksiksiz: “ajun barça bütün” bütün dünya; “bütün ilgü beglik” bütün ülkenin beyliği; “barça etözümüz bütünün katagın turzun” bütün bedenimiz eksiksiz, sağlam dursun; “bitigde bütünrek” yazıda daha yetkin. Tanıklar: KB2
- Dürüst, güvenilir, içten: “baġırsaḳ tapuġçı bütün çın kişi” şefkatli hizmetkâr, dürüst, doğru kişi; “bu sözni bütün çın tutar” bu sözü dürüstçe, doğru tutar; “bilgen bütün işlig” (Tanrı) bilen, hikmetle iş gören. Tanıklar: KuTKBAH
- (Abhidharma çevirisinde, “büdün”) bütünüyle, tamamen: “abipirayı birle büdün alışsız bėrişsiz bolur” amacıyla bütünüyle uyumlu olur; “burḫanlar birle büdün adırılur” Budalardan tamamen ayrılır. Tanıklar: Abh2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bütün — yalın hâliyle 160 kez
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →Abh Abhidharma (Shogaito)
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 227–229 | yaradmış şasdr-nıŋ abipiray-ı birle | büdün | alış-sız bėriş-siz bolur亦欲令他yme ök küsemiş üçün kim adın-lar-nıŋ tuġutd-ġa … |
| Abh.Sho. 781 | <inçip> | büdün | uḳulur tŋri burḫan -nıŋ iki türlüg öz-ke asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-i. |
| Abh.Sho. 784 | ödrü umaz üçün | büdün | uḳulġalı iki türlüg öz -ke asıġ ḳılmaḳ-lıġ edgü-ler-i. |
| Abh.Sho. 802 | anı üçün burḫan adı ködrülmiş-ler | büdün | umaḳ üz-e tarġarġalı ol kirlig birle yene kirsiz iki türlüg bilmemek-ler-i … |
| Abh.Sho. 805 | kirsiz bilmemekig bir yindem tarġarmamaḳ üz-e burḫan-lar birle | büdün | adırılur. |
| Abh.Sho. 949–954 | … lür erti şiravak-ta ulatı-lar -nıŋ bilge biligi-niŋ burḫan-lar-nıŋ birle < | büdün | > adırılur-ı negülük ol <işledip uḳıdġusı>. |
| Abh.Sho. 2091–2000 | … adın alḳu niz-vanı-larıġ tarġardaçı yėg adruḳ al aldaġ tėp iki padak -lar | büdün | ulatı kėnki padak-taḳı bu tıldaġ-ın tėgüçi iki ujik-ler üz-e munı üz-e uḳı … |
| Abh.Sho. 2407–2411 | … -arim-nıŋ adırtı öŋi-si sudur-nuŋ adırtı öŋi-si birle yörüg töz-inçe erser | büdün | adırılmur tėp又yene saŋgabadrė baḫşı söz-ler ḳaltı bar erser alḳu ni’kay-la … |
| Abh.Sho. 2923 | ikinti padak üz-e | büdün | adırıp uḳıdur aḳıġ-lıġ nom-larıġ. |
| Abh.Sho. 3104 | büdün | ed-siz-i üz-e tıtdaçı örtdeçi yoḳ-ındın adı bolur ermez tıdıġ-sız tėp. | |
| Abh.Sho. 3686 | tek erür aŋa yöleşürüg yme | büdün | bilmetin öçmek-niŋ yörügi ermez üçün. |
Aynı gövdeden maddeler
“bütün” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).