Abh sözlüğü · madde
burḫan isim
Tanım
- Buda; aydınlanmış olan: “tŋri tŋrisi burḫan yarlıḳamış” tanrılar tanrısı Buda buyurdu; “burḫanıġ ögüp nomuġ ögüp” Buda’yı, öğretiyi övüp; “burkan kutın bultı” Budalığa erişti; “teŋri şakimun burḳanḳa” Tanrı Buda Şakyamuni’ye; “tükel bilge maytrı burkan” her şeyi bilen Buda Maitreya; “burḫanlar ḳutıŋa yükünür men” Budaların kutsallığına eğilirim. Tanıklar: KİPMait2AbhShoR
- (Maniheist metinlerde) peygamber, ilahi elçi: “ḳaŋı teŋri mani burhan” baba tanrı Mani Burhan. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
burḳan, burkan, buḳan yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): burḫan — yalın hâliyle 313 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- burḫan 304 (Abh, Mait, Sek, ShoR) · burhan 9 (Man, EÇS)
- burkan 146 (Mait) · burḳan 15 (KİP, AO, Tövbe, U)
- burḫanlar 52 (Sek, Abh, U, Mait) · burhanlar 2 (Man, KuT)
- burḫanḳa 28 (Abh, Sek, ShoR, U) · burḫanqa 1 (ShoR)
- burkanka 17 (Mait) · burḳanḳa 5 (KİP)
- burkanıg 15 (Mait) · burḳanıġ 1 (AO)
- burkanlar 7 (Mait) · burḳanlar 2 (KİP)
- burkanlarka 3 (Mait) · burḳanlarḳa 1 (KİP)
Çekimli biçimler (46):
burkan 146
burḫannıŋ 68
burḫanlar 52
burḫanḳa 28
burḫanlarnıŋ 28
burkanka 17
burkannıŋ 16
burkanıg 15
burḫanıġ 15
burḳan 15
burka 12
burḫanlarḳa 8
burḫanta 8
burkanlar 7
burkanag 6
burḫanlarda 6
burḳanḳa 5
burḫanlarnŋ 4
burkantın 3
burkanlarka 3
burḫantın 3
burḫanlarıġ 3
burkanta 2
burhanlar 2
burḫanlarta 2
burḫanlarġ 2
burḫanlardın 2
burḳanlar 2
buḳan 2
burḳanıġ 1
burḫanqa 1
burkannaŋ 1
burkannınŋ 1
burḫanım 1
burḫanın 1
burkanlarnaŋ 1
burḫanlaraġ 1
burkanlarnıŋ 1
burkanlarıg 1
burḳanlarḳa 1
borḫanlarıġ 1
burḫanlaġ 1
buḫantın 1
burḫanlarnın 1
buḳanlar 1
furḫan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (252) →Abh Abhidharma (Shogaito)
252 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 79–82 | … ġrayu ḳayu abipiray-ı tėp答şasdirakarė söz-ler birök uḳıdmaḳ-nıŋ erser tŋri | burḫan-nıŋ | anıŋ et’öz-si-nıŋ yėg ayaġuluḳ ertüki üz-e ertmış-in aşmış-ın adın tüz-ün- … |
| Abh.Sho. 96 | ol tŋri | burḫan-nıŋ | sav-ı ezügsüz igitsiz adırtsız öŋi-siz çınkėrtü üçün. |
| Abh.Sho. 123–127 | … rügüg öz-in ök tuġz-un aġır ayançaŋ-lıġ bolmaḳ ne kergek ikileyü ögüp tŋri | burḫan-nıŋ | edgü -ler-i-niŋ yėg ayaġuluḳ erdükin tėp答爲有一類bar birer uġuş-luġ tınlġ-lar … |
| Abh.Sho. 139–146 | … nı üz-e anın kergek aŋayu ögmek tŋri burḫan-nıŋ edgü-ler-in tėp munda tŋri | burḫan-ıġ | ögmek -niŋ abipiray-ı üz-e uḳıdġalır üçün erür tŋri burḫan-nıŋ edgü-ler-i- … |
| Abh.Sho.158 | yindem ögmiş erser tŋri | burḫan-ıġ | . |
| Abh.Sho. 189 | aşnu-ça ögüp tŋri | burḫan-nıŋ | edgü-ler-in. |
| Abh.Sho. 219–220 | anın şasdr-nıŋ başında aşnu-ça uḳıd -mış erür tŋri | burḫan-ıġ | ögmiş-in tėp 有餘师説bar adın baḫşı -lar söz-ler. |
| Abh.Sho. 242 | kim tŋri | burḫan-nıŋ | yrlıġ-ın. |
| Abh. Sho. 359 | neçe bililü tükedser yme tŋri | burḫan-nıŋ | ertüki. |
| Abh.Sho. 389–390 | anın bilmiş kergek tŋri | burḫan | erür alḳu tınlıġ-lar-nıŋ öz baḫşı tėp有二意 munda bar iki türlüg abipiray-lar … |
| Abh.Sho. 485–486 | nedegin bolur bilgeli kim tėgüçi sav üz-e uḳıdur-ın tŋri | burḫan-ıġ | tėptėser ḳaltı yörügin tudmaḳ üz-e adın tuġurmaḳ üz-e. |
| Abh.Sho. 498–502 | inçip bu şasdr yindem erür üçün tŋri | burḫan | yrlıḳamış anın amtı yükünmiş erür tŋri burḫan-ḳa yükünmemiş erür adın tüz- … |
| Abh.Sho. 517 | burḫan | tėp開敷義 者açıl<-mış> yarıl<-mış> tėp yörüg’ol tėptėmşl-i erser. | |
| Abh.Sho. 535–537 | … 师子之義baḫşı-lı tıdsı-lı-nıŋ yörügi üz-e törü ol ḳavşurup ḳadnayu söz-legülük | burḫan | adı ködrülmiş tėp bu savıġ çadişkodi. |
| Abh.Sho. 551 | yindem | burḫan | adı ködrülmiş-niŋ erür tėp. |
| Abh.Sho. 582 | tarġarmaḳ yindem turup tŋri | burḫan-ta | nıŋ samaz yörüg büdüp viyakiran yaŋıŋa ėyin bolur. |
| Abh.Sho. 718 | yindem | burḫan | adı ködrülmiş-ler ök uyur-lar üçün birdemleti arıdġalı. |
| Abh.Sho. 802 | anı üçün | burḫan | adı ködrülmiş-ler büdün umaḳ üz-e tarġarġalı ol kirlig birle yene kirsiz i … |
| Abh.Sho. 887–889 | olar tördegü yme ḳayu ol tėptėser aŋ’il -ki | burḫan | nom(-ın) ikinti erde ıraḳ ödüg三erde ıraḳ orun-uġ四 ulatı ḳayu yörüg uġuş-ı- … |
| Abh.Sho. 947–948 | … ında ulatı-lar-nıŋ adırt-ı üz-e : munı munçulayu tört türlüg ıraḳ-lar-ıġ : | burḫan-lar-ta | öŋi yoḳ bil -geli udaçı tėp :: |
| Abh.Sho. 1082–1085 | ançulayu oḳ yme | burḫan-lar | (-nıŋ) bışrunup buyan-lı bilge bilig-lig barmaḳ-lar-ı erser tuyunmaḳ-ḳa tö … |
| Abh.Sho. 1160–1161 | adı ködrülmiş-ler yėrdinçü-te ündükte ḳaltı udumbar ḫu-a teg | burḫan-lar | alp tuşuşġuluḳ üçün anın söz -lemiş ol alp üŋülük tėp. |
| Abh.Sho. 1294 | 論öge tükedmiş boldı tŋri | burḫan-nıŋ | edgü-ler-in basa uḳıdur ayayu aġırlayu yükünmiş-in tėp. |
| Abh.Sho. 1514 | nedegin bolur bilgeli tŋri | burḫan-nıŋ | bilge biliglig edgü-sin tėptėser. |
| Abh.Sho. 1797 | tŋri | burḫan | yrlıḳamış sudur ulatı vinay barça uḳıtdaçı erür. |
| Abh.Sho. 2005–2007 | … udrė kikinç bėrü adı ködrülmiş-ke söz -lemiş-i alḳu ḳamaġ nom-lar-nıŋ tŋri | burḫan | bolmış ol töz-i yıldız-ı tŋri burḫan bolmış ol köz-i ḳaraḳ-ı. |
| Abh.Sho. 2018–2019 | azu bu tŋri | burḫan | yrlıḳamış mu ol birök erür erser tŋri burḫan yrlıḳamış ödrü tegimlig ol kė … |
| Abh.Sho. 2102–2103 | kėnki padak-ta tŋri | burḫan | yrlıḳamış ol (abidarim-ıġ) tėgüçi tört ujik-ler üz-e uḳıdur nomladaçı kişi … |
| Abh.Sho. 2153–2156 | ḳaltı tŋri | burḫan | sudur-uġ nomlayu tüketdükte bar erser kėn keldeçi-ler adı ködrülmiş yıġıp … |
| Abh.Sho. 2202 | alḳu ni’kay-lar-ta söz-legüçi erser barça erür üçün tŋri | burḫan | yrlıḳamış tėmek tıldaġ erür. |
| Abh.Sho. 2210–2216 | … ḳamış ermez tėp bu yme ök erür tŋri burḫan yrlıḳamış nedegin tėptėser tŋri | burḫan-ḳa | taplaġulḳ tapırḳanġuluḳ bolmış üçün ḳaltı saŋgidaparyay sudur-ta ulatı-lar … |
| Abh.Sho. 2228 | bolmış ol tŋri | burḫan | yrlıḳamış ol tėgüçi adıġ sudur vinay iki aġılıḳ-ıġ ujiki ėyin saŋgit ḳılmı … |
| Abh.Sho. 2265 | birök yrlıḳamamaḳ üz-e tayanıŋlar tėp tŋri | burḫan | yrlıḳamış ermez tėp. |
| Abh.Sho. 2278–2280 | abidarim-ta kėŋürü yörer erip sudur-uġ ne üçün seçe sėzinür siz-ler tŋri | burḫan | yrlıḳamış ermez tėp此説不然 esdiramati baḫşı söz-ler bu söz-lemiş-iŋiz-ler and … |
| Abh.Sho. 2373–2376 | 衆贤復云saŋ’gabadrė baḫşı yene söz-leser siz tŋri | burḫan-nıŋ | ödlemeki erser anant-a Abh.Sho. 2374. tayanıŋlar sudur-luġ ülgü-ke tėp u … |
| Abh.Sho. 2415–2417 | birök andaġ erser abidarim inçip tŋri | burḫan | yrlıḳamilş ermez üçün amtı siz-ler-ke ayıdalım sudur-uġ şasdr birle birök … |
| Abh.Sho. 2441–2444 | … ygrmi bölük sav-ta bėrmiş nom-lar-ta tudulmaz birök anda tudul -masar tŋri | burḫan | yrlıḳamış ermez bolġu kergek tėp又衆贤云yene saŋga -badrė baḫşı söz-ler ḳaltı … |
| Abh.Sho. 2518 | tüz-ün upali ayıtduḳ-ta tŋri | burḫan -ḳa | kelmedük ötde bolġay alḳu toyın-lar. |
| Abh.Sho. 2561–2562 | üç ödki alḳu | burḫan-lar-nıŋ | nom-ı bu sanvar çḫşapt sim -lıġ üçün猶如四州inçe ḳaltı tört divip-lar çakirava … |
| Abh.Sho. 2630–2631 | ödrü bolur alḳu | burḫan-lar-nıŋ | ünüp belgürüp yėrdinçü-te körgidmeki tüz-ün yol-ta ulatı nom-larıġ. |
Aynı gövdeden maddeler
“burhan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).