Abh sözlüğü · madde
emgek isim
Tanım
- Acı, ıstırap, sıkıntı: “sini ḳoldı tün kün bu emgek bile” gece gündüz bu sıkıntıyla seni diledi; “yıl ay tutġunı boldum emgek bile” yıllarca sıkıntıyla tutsak oldum; “bulmaslar özleri içinde emgek” içlerinde bir sıkıntı bulmazlar; “emgek körü ulındı” sıkıntı görüp inledi; “bilnip ajun emgekin tükel uḳar” dünyanın sıkıntısını tümüyle anlar. Tanıklar: KuTKB2DLT2
- (Budist metinlerde, Sanskritçe duḥkha) varoluşun acısı: “ed tavar … yoḳ kurug emgek tözlüg” mal mülk boş, acı özlüdür; “emgekte nom bilge bilig” acı hakkındaki öğreti bilgisi; “sansar emkekintin ozḳalıı” sansaranın acısından kurtulmak için; “avış tamu emkekin biltürtüŋüz” Avīci cehenneminin acısını bildirdiniz. Tanıklar: MaitAbhTT2
- Zahmet, emek, güçlük: “telim tapġı erse üküş emgegi” hizmeti çoksa zahmeti de çoktur; “munıŋ emgekin yulġu tapġın bilip” bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli; “alpın emgekin toyın kıltı” güçlükle, zahmetle rahip yaptı. Tanıklar: MaitKB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
emgekin, emgegi, TT’deki emkek yazımı vb. biçimler bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): emgek — yalın hâliyle 183 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- emgeki 14 (KB, Sek, KİP) · ėmgėki 1 (IB)
Çekimli biçimler (33):
emgeki 14
emgekin 13
emgekte 13
emgekke 11
emgekig 11
emgekniŋ 8
emgektin 8
emgekinte 7
emgeklerinte 6
emgeklerke 6
emgeklerig 6
emgekleri 4
emgeke 4
emgekler 3
emgekindin 2
emgeklerte 2
emgeklerintin 2
emkekin 2
emgekimiz 1
emgegi 1
emgekde 1
emgekimizni 1
emgekini 1
emgeklerim 1
emgeklertin 1
emgekemezin 1
emgekintin 1
emgekiŋ 1
emgklerintin 1
emkek 1
emgekni 1
emkekintin 1
ėmgėki 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (69) →Abh Abhidharma (Shogaito)
69 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 642 | emgek-te | nom bilge bilig taplaġ-tın. | |
| Abh.Sho. 649–651 | dayandaçı yıd yuḳ nedegin tarıḳmaz-un bu tıldaġ-ın | emgek-te | nom bilge bilig taplaġ -tın vaçrapam dyan-ḳadegi tuş sayu ikin ar-a biligs … |
| Abh.Sho. 774–775 | adın niz-vanı -lar munda | emgek | üz-e yaḳın yaġuḳ emgedteçi ermez üçün anın neçe barça -nı tarġarsar yme. |
| Abh.Sho. 1185–1196 | 論adı ködrülmiş (amrayu) ėrinçkeyü yrlıḳap tėp釋日 körüp | emgek | üz-e berdiŋülük bolmış-larıġ et’öz-i köŋül-i tidrep teprep alḳu erklig-ler … |
| Abh.Sho. 1262 | munı üz-e tegzinü tul -ınu teginür-ler ḳamaġ | emgek-ler-ig | tėp :: |
| Abh.Sho. 1543–1545 | emgek-tin | ündürdeçi yol-ta ḳorḳınçsız tėp論yükünüp çınkėrtü töz-lüg baḫşı-ḳa tapıŋ ol … | |
| Abh.Sho. 1565 | umuġ ınaġ bolup alḳu | emgek-ler-tin | tardtaçı üçün. |
| Abh.Sho. 1845–1846 | anın adamış ol yėg yörüg tėp 若如是者birök andaġ erser | emgek | tėrgin yol üç kėrtü-ler erür üçün aḳıġ-sız bilge bilig-ke bilgülük adḳanġu … |
| Abh.Sho. 1877 | ḳaltı ürlüg-süz | emgek | ḳuruġ men-siz erür. |
| Abh.Sho. 2052–2061 | … lur bulġalı tüpin ikinti kėŋi üz-e alp bolur üŋeli sansar yme andaġ oḳ求息苦源 | emgek-niŋ | töz-in amırt{ġ}urġalı tiledeçi-ler-ke teriŋi üz-e bulġalı bolmaġuluḳ erür … |
| Abh.Sho. 3267 | bar bir kkir-lig nom ḳaltı | emgek-ig | körmek üz-eki-si tarıḳu tüketdükte. |
| Abh.Sho. 3268–3272 | … erser bu tėrgin-ke ėrdeçi niz-vanı-lar-ta ḳamaġ-ta yorıdaçı-sı adḳanur ol | emgek | kėrtüg bu emgek kėrtü aŋa adḳaġ bolmış üçün adamış ol ḳoşuldaçı tėp又如修道yen … |
| Abh.Sho. 3273–3276 | … nılayu oḳ adı bolur badaçı tėp ḳaltı anuşayakoş-ta <karik>-da söz-lemiş ol | emgek -ig | körmek üz-eki-si tarıḳu tüketdükte adın ḳamaġ-ta yorıdaçı ėyin yatdaçı-lar … |
| Abh.Sho. 3408 | inçip tanuḳ-lamış ödte ol | emgek | körmek üz-e tarġarġuluḳ niz-vanı -lar-nıŋ bilip öçmekin yme ök tanuḳ-lap b … |
| Abh.Sho. 3413–3416 | emgek-te | nom bilge bilig ödinte tanuḳ-layur öçmekin bu iki kşan-lar-ta ödrü tanuḳ-l … | |
| Abh.Sho. 3413–3416 | … eki alḳu bilip öçmekig tanuḳ-lap bulu tüketser alḳu bilip öçmekig即従苦忍inçip | emgek-te | nom taplaġ-tın ulatı vçra’upam kşan-ḳadegi. |
| Abh.Sho. 3533–3539 | … bilip öçmek ol tėp söz-legüçi baḫşı-nıŋ-taḳı-ça erser tanuḳ-layu tüketükte | emgek | körmek üz-e tarġarġuluḳ öçmekig ikileyü bolmaġu kergek tėrgin öçmek yol-ta … |
| Abh.Sho. 3831 | ançulayu oḳ | emgek-te | nom bilge bilig ulatı yol-ta basaḳı bilge biliglig bu yaŋça bolur bilgeli. |
| Abh.Sho. 4156–4157 | tudyaḳ yükmek tigitr -lig | emgek | tėrgin yėrdinçü körüm orun-ı üç bolmaḳ-ta ulatı-lar üz-e yörgeli bu ėdigli … |
| Abh.Sho. 4305 | yme ök tėlür-ler tigirt-lig ulatı | emgek | tėrgin yėr -tinçü körüm orunı üç bolmaḳ tėp ulatı tėp. |
| Abh.Sho. 4467 | uyur üçün tardġalı | emgek-ig | yme ök adı. |
| Abh.Sho. 4473–4474 | erser bu | emgek | ḳamaġ-ḳa bir tek erür. |
| Abh.Sho. 4476–4477 | emgek | teginmek及yėtdükte et’öz-ler-in. | |
| Abh.Sho. 4479 | tüz-ün-ler ḳılınç | emgek-te | ulatı alḳu aḳıġ-lıġ ed-ler-te arduḳraḳ tuġu -rur-lar üçün irip öŋi üdrülme … |
| Abh.Sho. 4483 | bu sıḳış taŋış-lar-nıŋ tayaḳ orun-ı erür ol | emgek-niŋ | tıldaġ-ı. |
| Abh.Sho. 4489 | ḳarşı üçün erür | emgek | tėp. |
| Abh.Sho. 4491 | neŋ bildürteçi ermez | emgek-niŋ | yörügin emgek-ig bildürdeçi erser yindem erür ḳılınç emgek. |
| Abh.Sho. 4491 | … rteçi ermez emgek-niŋ yörügin emgek-ig bildürdeçi erser yindem erür ḳılınç | emgek | . |
| Abh.Sho. 4494 | ḳılınç emgek üz-e | emgek | üçün世尊経中adı ködrülmiş-niŋ (sudur-ta) ḳavır-a-sınça yrlıḳamaḳ-ı erser. |
| Abh.Sho. 4496 | 問birök ḳılınç | emgek | üz-e yükmek emgek bolur tėptėser. |
| Abh.Sho. 4496 | 問birök ḳılınç emgek üz-e yükmek | emgek | bolur tėptėser. |
| Abh.Sho. 4498–4499 | munda söz-leser aḳıġ-lıġ yükmek erür | emgek | tėp tudulup emgek alḳın -maz. |
| Abh.Sho. 4500 | nedegin tėptėser alḳu ėdiglig nom-lar barça erür üçün | emgek | tėp 答yok kėrtü neçe ḳılınç emgek üz-e emgek erser yme. |
| Abh.Sho. 4500 | … ėser alḳu ėdiglig nom-lar barça erür üçün emgek tėp 答yok kėrtü neçe ḳılınç | emgek | üz-e emgek erser yme. |
| Abh.Sho. 4503–4504 | ḳayu nom usar usar ḳuruldurġalı örledgeli inçip irmiş üçün ol nom bolur | emgek | tėp. |
| Abh.Sho. 4506 | yme ök ḳılınç emgek üz-e irgülük tidgülük ermez anı üçün yok kėrtü | emgek | ermez. |
| Abh.Sho. 4508 | uyur üçün tardġalı | emgek-ig | tėptėmiş-i erser. |
| Abh.Sho. 4514 | erür erü isdeyü anın tıldaġ-ın bilip bu | emgek-niŋ | tıldaġ-ı erser ḳaltı tėrgin erür tėp. |
| Abh.Sho. 4519 | neŋ bu | emgek-niŋ | tıldaġ -ı ermez anın yol tėrgin ermez. |
| Abh.Sho. 4572–4573 | … n vibakdi üz-e yörmiş kergek 或有有故azu-ça yme bolmaḳ bolmış üçün inçip bolur | emgek-niŋ | tuġmaḳ-ı. |
Aynı gövdeden maddeler
“emgek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).