Abh sözlüğü · madde
er isim
Tanım
- Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
- Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →Abh Abhidharma (Shogaito)
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 563 | bu üç vibakdi-lar -ıġ barça | er-ke | tayaḳ-lıġ tėmiş-teki nıŋ samaz üz-e yörmiş kergek. |
| Abh.Sho. 682 | bu iki bilmemek-ler-te erdmiş öd -ki-si | erde | tüketdi yene ikileyü turmaz. |
| Abh.Sho. 858–861 | erde | ıraḳ ödteki orun-taḳı ulatı alḳu yörüg uġuş-ı-nıŋ uçsuz ḳıdıġ-sız adırdın- … | |
| Abh.Sho. 887–889 | olar tördegü yme ḳayu ol tėptėser aŋ’il -ki burḫan nom(-ın) ikinti | erde | ıraḳ ödüg三erde ıraḳ orun-uġ四 ulatı ḳayu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız … |
| Abh.Sho. 887–889 | … rdegü yme ḳayu ol tėptėser aŋ’il -ki burḫan nom(-ın) ikinti erde ıraḳ ödüg三 | erde | ıraḳ orun-uġ四 ulatı ḳayu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız adırt-ın :: |
| Abh.Sho. 901–902 | bar üçün kirsiz bilmemeki極遠時者 | erde | ıraḳ erser ḳaltı ertmiş kelmedük üç asankė kalp-ta taş şiravak-lar-nıŋ pra … |
| Abh.Sho. 911–913 | … rlıḳadı inçe tėp 彼人解脱種ol kişi<-te> ḳudrulmaḳ-lıġ uruġ-ı-nıŋ : men körd -üm | erde | yinçge-sin : inçe ḳaltı alḳu (ḳamaġ) altun taş <-lar-ı-nıŋ ar-a-sın-ta> : … |
| Abh.Sho. 916 | şiravak-ta ulatı-lat körser(-ler) | erde | ıraḳ ödüg ünmez üç asankė -ta taş極遠處者erde ıraḳ orun erser. |
| Abh.Sho. 916 | … iravak-ta ulatı-lat körser(-ler) erde ıraḳ ödüg ünmez üç asankė -ta taş極遠處者 | erde | ıraḳ orun erser. |
| Abh.Sho. 2474–2476 | … üg ög turuḳ-ında ulatı -lar-nıŋ ujikin ne yme söz-leser siz saŋgitapiriyay | errü | abidarim tėp yme ök yörüg töz-iŋe yaraşı bolmaz. |
| Abh.Sho. 4258 | … asdu-suz bolu tükedmek üz-e bekiz belgülüg bilmiş kergek yme ök öz töz-süz | errü | tėp. |
| Abh.Sho. 4353–4356 | … i ḳab şėg tėgme altı türlüg adır-a ḳabşuru yörgülük samaz-lar-nıŋ arasında | er-ke | tayaḳ -lıġ tėmiş-teki nıŋ samaz üz-e yörmiş kergek tėp. |
| Abh.Sho. 4365–4366 | biligsiz-niŋ | er | iş-i tüş-i teprençsiz ḳılınç erür biligsiz -niŋ erksinm-e tüş-i kirsiz aḳı … |
| Abh.Sho. 4391–4394 | … ḳab şėg tėgme altı türlüg adır -a ḳabşuru yörgülük samaz-lar-nıŋ arasında | er-ke | tayaḳ-lıġ tėmiş -teki niŋ samaz üz-e yörmiş kergek. |