İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

er isim

682 geçiş 14 biçim 21 eser KBAHKuTMaitAbhIBDLTŞU Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
  2. Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)

Çekimli biçimler (12):

Abh Abhidharma (Shogaito)

14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 563 bu üç vibakdi-lar -ıġ barça er-ke tayaḳ-lıġ tėmiş-teki nıŋ samaz üz-e yörmiş kergek.
Abh.Sho. 682 bu iki bilmemek-ler-te erdmiş öd -ki-si erde tüketdi yene ikileyü turmaz.
Abh.Sho. 858–861 erde ıraḳ ödteki orun-taḳı ulatı alḳu yörüg uġuş-ı-nıŋ uçsuz ḳıdıġ-sız adırdın- …
Abh.Sho. 887–889 olar tördegü yme ḳayu ol tėptėser aŋ’il -ki burḫan nom(-ın) ikinti erde ıraḳ ödüg三erde ıraḳ orun-uġ四 ulatı ḳayu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız …
Abh.Sho. 887–889 … rdegü yme ḳayu ol tėptėser aŋ’il -ki burḫan nom(-ın) ikinti erde ıraḳ ödüg三erde ıraḳ orun-uġ四 ulatı ḳayu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız adırt-ın ::
Abh.Sho. 901–902 bar üçün kirsiz bilmemeki極遠時者erde ıraḳ erser ḳaltı ertmiş kelmedük üç asankė kalp-ta taş şiravak-lar-nıŋ pra …
Abh.Sho. 911–913 … rlıḳadı inçe tėp 彼人解脱種ol kişi<-te> ḳudrulmaḳ-lıġ uruġ-ı-nıŋ : men körd -üm erde yinçge-sin : inçe ḳaltı alḳu (ḳamaġ) altun taş <-lar-ı-nıŋ ar-a-sın-ta> : …
Abh.Sho. 916 şiravak-ta ulatı-lat körser(-ler) erde ıraḳ ödüg ünmez üç asankė -ta taş極遠處者erde ıraḳ orun erser.
Abh.Sho. 916 … iravak-ta ulatı-lat körser(-ler) erde ıraḳ ödüg ünmez üç asankė -ta taş極遠處者erde ıraḳ orun erser.
Abh.Sho. 2474–2476 … üg ög turuḳ-ında ulatı -lar-nıŋ ujikin ne yme söz-leser siz saŋgitapiriyay errü abidarim tėp yme ök yörüg töz-iŋe yaraşı bolmaz.
Abh.Sho. 4258 … asdu-suz bolu tükedmek üz-e bekiz belgülüg bilmiş kergek yme ök öz töz-süz errü tėp.
Abh.Sho. 4353–4356 … i ḳab şėg tėgme altı türlüg adır-a ḳabşuru yörgülük samaz-lar-nıŋ arasında er-ke tayaḳ -lıġ tėmiş-teki nıŋ samaz üz-e yörmiş kergek tėp.
Abh.Sho. 4365–4366 biligsiz-niŋ er iş-i tüş-i teprençsiz ḳılınç erür biligsiz -niŋ erksinm-e tüş-i kirsiz aḳı …
Abh.Sho. 4391–4394 … ḳab şėg tėgme altı türlüg adır -a ḳabşuru yörgülük samaz-lar-nıŋ arasında er-ke tayaḳ-lıġ tėmiş -teki niŋ samaz üz-e yörmiş kergek.