arıġ sıfat

248 geçiş 18 biçim 16 eser KB KuT ShoR Mait U Abh Huast Man Anlam haritasında göster

Tanım

Temiz, arı, saf: “arıġ topraḳ” temiz toprak; “arıġ ton” temiz giysi; “ay teŋriniŋ arıġ yaruḳı” ayın temiz ışığı; “araġ turug köŋül” arı, duru gönül. Tanıklar: Man U ShoR
Ahlakça temiz, iffetli, günahsız: “arıġ bolsa özi, yorısa köni” kendisi temiz olsa, doğru yürüse; “arıġ çḫşapt” temiz (tutulan) ahlak kuralları; “arıġ yaruḳ ezrua teŋri” temiz, aydınlık Zurvan tanrı. Tanıklar: Huast Mait ShoR KB
(Kuran çevirisinde) helal, temiz (ṭayyib); “arıġlar” temiz şeyler: “helal ḳılur olarḳa arıġlarnı” onlara temiz şeyleri helal kılar. Tanıklar: KuT
Koru, bahçe (Mait): “lumbani atlıġ arıġda” Lumbini adlı koruda. Tanıklar: Mait

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): arıġ — yalın hâliyle 208 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (16):

arıġın 8 arıġlardın 6 arıġlar 5 araġ 4 arıgda 2 arıġdın 2 arıġraḳ 2 arıġta 2 arıġtın 2 arag 1 araġda 1 arıglarda 1 arıġlarnı 1 arıġlarnıŋ 1 arıġḳa 1 arḍıġ 1

AO-1–4	burḳan atl(ı)ġ baḳşı-ḳa bo bo	arıġ	nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ erdini-ke bodum-ın tutuşu ınanur-m(ė)n
AO-18–19		arıġ	şuntsi munçuḳ-luġ adın-larıġ içkerür
AO-23–24		[arı]ġ	meŋi-lig uluş-uġ [a]///lıġ munta oḳ körkidür
AO-60–63	… ġul ḳız birle ḳavışġu üçün alḳu ada-larta umuġ boltaçı bo nom erdinig arış	arıġ	ögdi
AO-64–65	eşdep yükünç-i birle	arıġ	uz bitidip uġrayu soḳ-a tamġa-ḳa indürüp artuḳ-suz ögsüksüz miŋ küün yaḳdu …
AO-66–68	bo buyan-nıŋ arış	arıġ	edgülüg tüş-inte bodistv uġuş-luġ ḳaġan ḳatun tük tümen yaşaz-un

“arıg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).