Man sözlüğü · madde
arıt- fiil
Tanım
- Arıtmak, temizlemek: “özüŋdin arıtġıl yazuḳuŋ münüŋ” günahını, kusurunu kendinden arıt; “alḳu ayıġ yavız yollarıġ artuḳraḳ uz arıtdaçı” bütün kötü yolları iyice arıtan; “yıdan yparan arıtzunlar” kokularla arıtsınlar; “uruġuġ arıdmasar” tohumu arıtmazsa. Tanıklar: SekAbhUKB
- Arındırmak, (günahtan) temize çıkarmak: “arıtmak üçün taŋrı anlarnı kim bittiler” Tanrı iman edenleri arındırmak için. Tanıklar: KuT
- Karşılaştırmalarda “arıtırça” arıtır gibi: “eligin arıtırça” elini temizler gibi. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arıt- — yalın hâliyle 6 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arıtmaḳ 4 (KuT, KB) · arıtmak 1 (KuT)
Çekimli biçimler (21):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →Man Manichaica I-III
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-23–25 | … ög t(e)ŋri wad-jiwantag t(e)ŋri olar bėş t(e)ŋrilerig horm(u)zta t(e)ŋride | ar(ı)ttılar | |
| T II D 172a-553 | … çe [k(a)ltı] üstüz kapakug yme yügürügli akıglı suvka k(e)mişip … [eli]gin | arıt[ır]ça | eligke y(a)ragulukt(e)g yuntug arıtırça kinti(y)ürçe takı yme inçe k(a)ltı … |
| T II D 172a-553 | … kıglı suvka k(e)mişip … [eli]gin arıt[ır]ça eligke y(a)ragulukt(e)g yuntug | arıtırça | kinti(y)ürçe takı yme inçe k(a)ltı t(e)pizlig yėrde urug saçıp örmezçe yme … |
Aynı gövdeden maddeler
“arıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).