İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

beg isim

712 geçiş 41 biçim 20 eser KBMaitBKKTDLTUTTShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bey, soylu, yönetici: “türük begler bodun, bunı eşidiŋ” Türk beyleri, halkı, bunu işitin; “begli bodunlıġ yoŋaşurtuḳin üçün” beylerle halkı birbirine düşürdüğün için; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begler begin azıttı” beylerin beyini yanılttı; “tanġut begin yaġıladı” Tangut beyiyle savaştı. Tanıklar: KT2BK2DLT3
  2. Hükümdar, efendi: “bezendim begim boldı ḫaḳan uluġ” yüce hakan beyim oldu, onurlandım; “özüŋ eḍgü ḳolma, begiŋ eḍgü ḳol” kendi iyiliğini değil, beyinin iyiliğini dile. Tanıklar: KB2

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): beg — yalın hâliyle 254 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • beg 251 (KB, Mait, TT, EÇS) · bėg 2 (IB) · beġ 1 (KB)

Çekimli biçimler (38):

Man Manichaica I-III

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 171-174–225 … ruk kün t(e)ŋriçe törtünç bilge biligin ançulayu k(a)ltı ölügüg tiriglügli beg ay t(e)ŋriçe yme bėşinç körk meŋiz tegşürmekin ançulayu k(a)ltı ulug elig …
T II D 171-226–236 … ürkdün pr(a)sda[nk]lı çigil arslan el tirgök [alp] borguçan alp [t(a)r]kan beg elantük erksintük u[gurın]ta yme amtı bolzun
T II D 173a2-456 … unç lagzın yılka ötükenteki nom ulugı tükel erdemlig y(a)rlagkançuçı bilge b(e)g t(e)ŋri m(a)r mew mani m(a)histaka ay(a)gın bu eki ⟦TM 159 (Vorderseite) : …
T II D 172a-542 t(e)ŋrim siz yarl(ı)kasar begi boluŋ

Aynı gövdeden maddeler

“beg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).