U sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →U Uigurica I-IV
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y.32-8–10 | barır-bız tip . . öz biligsiz | bilge | küçinte bu muntaġ emgek içinte aġtaru tongtaru tegzinür-ler |
| U II, T II B1-7-18 | utġuraġ | bilge | bėligin adırtlayu uḳar |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 8–10 | birök igil tlmçi ḳarı törüçi ḳarı ḳılı | bilgeler | körkün ḳutrulġu tınlġlar . . . . [erser] ḫuanşı ım pusar ol tınlġlar-ḳa ig … |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 8–10 | … rkün ḳutrulġu tınlġlar . . . . [erser] ḫuanşı ım pusar ol tınlġlar-ḳa igil | bilge | törüçi körkin körkürü nomlayur ḳutġarur |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 11–12 | birök ėlçi | bilgeler | körkin ḳurtulġu erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġlar-ḳa ėlçi bilgeler körkin … |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 11–12 | … ök ėlçi bilgeler körkin ḳurtulġu erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġlar-ḳa ėlçi | bilgeler | körkin körtkürür noml--ayur ḳutġarur |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 17–19 | birök adın adın üge | bilge | atlġ yüzlüg er içi körkin ḳurtulġu tınlġ-lar erser ḫuanşı ım pusar ol tınl … |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 17–19 | … kin ḳurtulġu tınlġ-lar erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġ-lar-ḳa adın adın üge | bilge | atlġ yüzlüg er içi körkin körtkürü nomlayur ḳutġarur |
| U II, T. II Y. 52,1-10–11 | ai meniŋ ḳızım | bilge | bėligin mıntada utduŋ yigedtiŋ |
| U II, T. III M. 207 b.-9–12 | örtük-süz tıtıġ-sız | bilge | bėlig-ke tükel-lig bolup .. uluġ bodıstv-lar-nıŋ köŋül-ı birle teŋ köŋül-ü … |
| U II, T. II, Y., 48-54–56 | ḳaçan ḳayu kün tükel | bilge | maitri tŋri tŋrisi burḫan bu yėrtinçü yėr suv-ta blgürü yrlıḳasar .. ol oġ … |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).