U sözlüğü · madde
ed isim
Tanım
- Mal, eşya, varlık; hep “ed tavar” ikilemesiyle: “ed tavar kentü artayur buzulur” mal mülk kendiliğinden bozulur, yok olur; “ed tavar tileser bultuŋ” mal istersen buldun; “ediŋ twarıŋ yayıldı” malın mülkün çoğaldı; “ediŋ twariŋ ḳoḳtı” malın mülkün eridi; “tawġaç eḍi” Çin malı (ipekli). Tanıklar: Mait2TT4ShoRKB
- (Abhidharma çevirisinde) nesne, töz, varlık (dravya): “ḳamġ tınlġlı tınsızlı iki törlüg ed tuġar” bütün canlı cansız iki türlü nesne doğar; “bu kamag edler üze yme ḳaltı ıdmış boltı” bütün bu nesneleri de bırakmış oldu. Tanıklar: SekMan
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ed — yalın hâliyle 42 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ed 41 (Mait, Abh, U, TT) · eḍ 1 (KB)
- edi 7 (Abh, Mait, ShoR) · eḍi 1 (KB) · ėdi 1 (T)
- edig 4 (Abh, Mait) · ėdig 2 (Abh)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →U Uigurica I-IV
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II B1-7-13–15 | ol oḳ teginmek tıltaġınta azunlar-ḳa | ed | tavar-ḳa erkke türkke azlanma--aḳ turur |
| T. III M. 225-2 | … arḳa yükin kötürü ünzüzin (=ünsüzin) önüp tavış-sızın yaşıḳıp adınlar-nıŋ | ed | tvar üzeki ėsig özin üzüp kntü et’öz--ümin igidtim erser .. er yutuzıŋa ya … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … n ḳılmaġuluḳ [st. ḳır-] ḳılınç-larıġ ḳıltım-m erser .. vrḫar saŋram sanlıġ | ed | tvar-ıġ alıp ısletip yanḳısın yantutın birmedim erser .. azu satıġ yuluġ o … |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … nç ütret burḫan-larıġ öp saḳınıp bu biziŋ et’özüg ertimlig ermiş ḳazġanmış | ed | tvar ḳaltaçı ermiş tėp bilip uḳup .. artamaḳsız bozulmaḳsız ed tavar buyan … |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … ş ḳazġanmış ed tvar ḳaltaçı ermiş tėp bilip uḳup .. artamaḳsız bozulmaḳsız | ed | tavar buyan edgü ḳılınç-ta adın yoġ tėp .. anın bu alḳu ayıġ ḳılınç-larıġ … |