İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
TT sözlüğü · madde

aġız isim

41 geçiş 20 biçim 13 eser KBMaitKuTTTDLTIBManAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Ağız: “aġızları birle ayurlar” ağızlarıyla söylerler; “aġız aġrıġ igig” ağız ağrısı hastalığı; “ḳızıl aġzı ḳan teg” kırmızı ağzı kan gibi; “aġızlarıntın ört yalın öner” ağızlarından alev çıkar. Tanıklar: MaitUKB
  2. “aġız til” ağız ve dil, söz: “aġız til bezeki köni söz turur” ağzın, dilin süsü doğru sözdür. Tanıklar: AH2
  3. “adı ködrülmiş altun aġızın” Yüce Buda’nın altın ağzıyla (söylenmiş söz). Tanıklar: Abh

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): aġız — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • aġız 9 (KB, TT, AH, U) · agız 1 (Man)
  • aġzı 3 (KB, DLT) · agzı 2 (IB)
  • agzın 2 (Mait) · aġzın 2 (Huast, DLT)

Çekimli biçimler (18):

aġızları 5 aġzı 3 agzı 2 agzın 2 aġzın 2 aġzıŋ 2 aġızdın 2 aġızta 2 aġızın 2 agazka 1 agzımıztın 1 agzınta 1 aġzında 1 aġzıŋa 1 aġızlar 1 aġızlarıntın 1 aġızınta 1 aġızḳa 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (3) →

TT TT I-X

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.17.-107 etüz 15. T II Y 36.5. iki ḳırḳ / törügei [.] üntedeçi til aġız tapġai [.]
T III D 25925. 26020.-96–97 küntemek tıı siznii körgü üçün [.] adaḳın yorıp siznii atayu [.] aġızınta siznii öge alḳayu [.] ançulayu amrar ertii siznii tözügü .
T III D 2604-139–141 … r-tın ozḳuluḳ . arıġ nomlarta ḳatıġ -lanu [.] anoşagan ortuta toġḳu üçün . aġız arıġın ermek çḫşaptġ küze tii [.] ḳut ḳoluntılar tözügü . ḳutluġ . . . . . …