İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
TT sözlüğü · madde

ed isim

93 geçiş 19 biçim 11 eser AbhMaitTTUShoRManKBSukh Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Mal, eşya, varlık; hep “ed tavar” ikilemesiyle: “ed tavar kentü artayur buzulur” mal mülk kendiliğinden bozulur, yok olur; “ed tavar tileser bultuŋ” mal istersen buldun; “ediŋ twarıŋ yayıldı” malın mülkün çoğaldı; “ediŋ twariŋ ḳoḳtı” malın mülkün eridi; “tawġaç eḍi” Çin malı (ipekli). Tanıklar: Mait2TT4ShoRKB
  2. (Abhidharma çevirisinde) nesne, töz, varlık (dravya): “ḳamġ tınlġlı tınsızlı iki törlüg ed tuġar” bütün canlı cansız iki türlü nesne doğar; “bu kamag edler üze yme ḳaltı ıdmış boltı” bütün bu nesneleri de bırakmış oldu. Tanıklar: SekMan

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ed — yalın hâliyle 42 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ed 41 (Mait, Abh, U, TT) · eḍ 1 (KB)
  • edi 7 (Abh, Mait, ShoR) · eḍi 1 (KB) · ėdi 1 (T)
  • edig 4 (Abh, Mait) · ėdig 2 (Abh)

Çekimli biçimler (17):

edin 150 edler 11 edi 7 ediniŋ 6 edig 4 ediŋ 3 edlerig 3 eddin 2 edim 2 edlerte 2 ėdig 2 edke 1 edlerniŋ 1 edlerteki 1 eḍi 1 eḍiŋe 1 ėdi 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (9) →

TT TT I-X

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-10 ür oġul köseser bultuŋ [.] ed tavar tileser bultuŋ . taptıŋ .
T II Y 36.3.-49–50 igiŋ aġrıġıŋ açıdı [. ] ediŋ twarıŋ yayıldı . saŋa udruntaçı kişi-ler ançulayu bolur ḳaltı .
T II Y 36.3.-58 tegirmi-leyüki yaġıŋ telim boltı . ası -ġıŋ ayaġıŋ egsüdi . ediŋ twariŋ ḳoḳtı .
T II Y 36.15-72–76 … kiçig iş kötügler yme büdün ermez . til talaşur çasut yoŋaġ tikileşir [.] ed twar saçılur . yala yaŋaru ökliyür [.] oġramış iş bütmez edikmez . ḳılmış …
T II Y 36.15-77–80 ig tapa körser sn ed öŋedmeki alp - yıraḳ barmış kişi klmeki sarp . bosuş ḳadġu belgüsi eŋire t …
T II Y 36.17.-96–97 tarḳrsar . ḳamġaḳ barır teg ediŋ kitdi . ḳas tıŋı teg edgüŋ basdı .
T II Y 36.17.-98–99 ig tapa körser sn [.] törü yawız . üküş ed twar yuŋlġıl üküş telim ögrünç köŋül tutġıl .
T II Y 36.7.-187–191 yėg edler tegşilip bışıġ boltı [.]
T II Y 36.7.-195–197 toruş -ta tüdüş-te saḳlanġu ol . ed yol tilemek-te ıçanġu ol . küzeçig küzedip snmasar aş bėrdeçi i-diş ol [.]