Mait sözlüğü · madde
arıt- fiil
Tanım
- Arıtmak, temizlemek: “özüŋdin arıtġıl yazuḳuŋ münüŋ” günahını, kusurunu kendinden arıt; “alḳu ayıġ yavız yollarıġ artuḳraḳ uz arıtdaçı” bütün kötü yolları iyice arıtan; “yıdan yparan arıtzunlar” kokularla arıtsınlar; “uruġuġ arıdmasar” tohumu arıtmazsa. Tanıklar: SekAbhUKB
- Arındırmak, (günahtan) temize çıkarmak: “arıtmak üçün taŋrı anlarnı kim bittiler” Tanrı iman edenleri arındırmak için. Tanıklar: KuT
- Karşılaştırmalarda “arıtırça” arıtır gibi: “eligin arıtırça” elini temizler gibi. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arıt- — yalın hâliyle 6 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arıtmaḳ 4 (KuT, KB) · arıtmak 1 (KuT)
Çekimli biçimler (21):
Bağlamlar
Bütün geçişler (4) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.021.07–13 | … ge biligin ögrünçün todurtum (kantur-) -um.. ol mėni yėrtinçülüg suvın ... | arıtdı | erser anı men seki(z) ... tözün yullug suvın yud(um) ... |
| Mai.Tek.052.53–56 | v(i)rhar saŋram--larıg açınsar agrınsar v(i)rhar saŋram yėrin sipirser | arıtsar | evig bark--ag kodup toyın dıntar bolsar baçag olursar arıg çhşapt ... -d- … |
| Mai.Tek.057a.14–15 | bir kata nom işi--dip alku nizvanı- -larıg | arıtıp | ar--hant kutıŋa teginti.. |
| Mai.T-11.11b.23–26 | birisi yılıġ birisi soġuḳ (.) ol suw üze bodiswtaġ yuyurlar | arıturlar | .. turḳ-aru başınta yürüŋ köligelik tegsinü turur .. |
Aynı gövdeden maddeler
“arıt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).