Mait sözlüğü · madde
ed isim
Tanım
- Mal, eşya, varlık; hep “ed tavar” ikilemesiyle: “ed tavar kentü artayur buzulur” mal mülk kendiliğinden bozulur, yok olur; “ed tavar tileser bultuŋ” mal istersen buldun; “ediŋ twarıŋ yayıldı” malın mülkün çoğaldı; “ediŋ twariŋ ḳoḳtı” malın mülkün eridi; “tawġaç eḍi” Çin malı (ipekli). Tanıklar: Mait2TT4ShoRKB
- (Abhidharma çevirisinde) nesne, töz, varlık (dravya): “ḳamġ tınlġlı tınsızlı iki törlüg ed tuġar” bütün canlı cansız iki türlü nesne doğar; “bu kamag edler üze yme ḳaltı ıdmış boltı” bütün bu nesneleri de bırakmış oldu. Tanıklar: SekMan
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ed — yalın hâliyle 42 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ed 41 (Mait, Abh, U, TT) · eḍ 1 (KB)
- edi 7 (Abh, Mait, ShoR) · eḍi 1 (KB) · ėdi 1 (T)
- edig 4 (Abh, Mait) · ėdig 2 (Abh)
Çekimli biçimler (17):
Bağlamlar
Bütün geçişler (31) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
31 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.03 | ed | tavar kentü artayur buzulur yoḳ kurug emgek tözlüg adalıg turur.. | |
| Mai.Tek.001.13–19 | muna ertimlig et-özümüz ertip barsar al(ku) | ed | tavar barça tolp karılsar alp bulġu--lug kişi et-özin bulmışım yoḳsuz bolġ … |
| Mai.Tek.010.13–15 | ançama (ö)miş alkamış törü erür.. kim esirgençsiz köŋülin | ed | tavar buşı bėrmek.. |
| Mai.Tek.010.28–29 | aya yavaşım kim meniŋ kiçigde berü yıgmış kazġanmı(ş) | edim | tavarım erdi erser.. |
| Mai.Tek.010.30–36 | … çın ıḳi yigirmi yıl tüni küni üz(lünçsüz) paşantaḳ atlıg yaġış yaġadım(ız) | ed | tavar esirgençsizin alḳ(u) buşıçılarka buşı bėrdim |
| Mai.Tek.011.12–15 | kaçan neŋ ezük söz--lemeçi-men bir baḳar teŋinçe | edim | tavarım yoḳ bėş yüz baḳar taḳı kanta (b)ulġay bulġanıp terkişlenip niridan … |
| Mai.Tek.012.09–10 | ed | tavar mıŋ (miŋ) tümen tümen kurla ... bėrdiŋiz.. | |
| Mai.Tek.012.11–12 | teginteçi dıntarlar | ed | tavar bulup ertiŋü ögrünçülüg sevinçlig boldılar |
| Mai.Tek.012.43–48 | … egi kün küniŋe sen karımaḳlag suḳ yek sora sora suġurduŋ kamag aglıḳımtaḳı | ed | tavarımın buşıçı koltġuçı dıntarlar ilitdi--ler |
| Mai.Tek.013.17–21 | uḳġulug törülerig alku uḳtı bilti bulġulug | edlerig | tükel bultı atı küsi yadaltı teŋri yalaŋuḳnuŋ baḳşısı ol uḳar tüpüg oloḳ t … |
| Mai.Tek.018.32–34 | tört buluŋ yıŋaḳ yarudı yaşudı kök kalıḳda bra askug köligelik | ed | tavar--lar közünti.. |
| Mai.Tek.021.29–30 | ... (t)uru (t)eŋri teŋrisi (burkan) ... - | edi | .. ... |
| Mai.Tek.023.01 | ? = 113 290 376 | edler | birle tuşmış erür (biz) |
| Mai.Tek.031.01–04 | ol kayda tört eren işilerke kedgü tonaġu itig yaratag yivig tizig | ed | tavar üzüksüz e(gs)üksüz kergeksiz bolur--lar |
| Mai.Tek.041.45–48 | ol oḳ teginmek tıltaġınta ajunlarka | ed | tavarka erkke türkke azlanm--aḳ turur.. ötrü bodis(a)v(a)t inçe saḳ--ınç s … |
| Mai.Tek.042.14–17 | alku (em)gek öŋ urug ... -ġı bolmış kop | edlerniŋ | tıltag- -ı bolmış bir kşn (ü)d ... bilig at öŋ ... (e)rür |
| Mai.Tek.061.20–21 | taḳı yėme kodı--kı yavaz | ed | tavarlarıg satıgka tegzün tėp ögdümüz.. |
| Mai.Tek.061.22–23 | yıvdımız adnaġunuŋ edgü | edin | tavarın yėrdimiz mündimiz.. |
| Mai.Tek.061.24–26 | satıg yul(ug) ogrınta ant antıḳtımız.. bir | edig | tavarıg alış bėriş ogrınta öŋi öŋi meŋzin tegşürüp |
| Mai.Tek.067.26 | ... (s)eŋik seŋrem sanlıg | edin | (tavarın) yėmeŋler yuŋlamaŋlar.. |
| Mai.Tek.069.13–16 | yėrin suvın baġın borluḳın erin atın oḳlatdımız.. seŋrem sanlıg | edin | tavarın artattımız aymandımız açınmadımız.. |
| Mai.Tek.070.57–60 | … er begler atlıglar bolup kentü erkimizte ötrü v(i)rhar saŋram sanlıg seŋıḳ | edin | tavarın basınıp kuntumuz.. |
| Mai.Tek.084.20–29 | … ar kim yėme edgü kutlug tınlıglarıg ... -ki kılıp erkin türkin ... -m yėme | ed | tavar üçün ... ölürserler.. kim yėme ... ölür- |
| Mai.Tek.085.30–34 | … ... et-özinteki / - ... ... -un işzün ... / / arka yizün saŋram sanlıg | edin | tavarın aşın içgüsin yėmezün yuŋlamazun ... |
| Mai.Tek.099.01–07 | … yine ... artamaduḳ ... - / ol dıntar künte kırk tümen altun yartmaḳ sataġı | ed | (tavar) aş içgü yėgeli yuŋlaġalı ... bolur taḳı ne ayıtmış (kergek k)içig … |
| Mai.Tek.100.03–07 | … (şari)putri ne üçün tėp tėser ... bu yėr suvda burkan kutınta yėgrek adın | ed | tavar arıtı bultuḳmaz ... |
| 7b-21–24 | … . özte yaşta irinç . . . şakimun burḫan şazinın-. . . [e]mgekin ḳızġanmış | ed | tawa[r] . . . birgeyler . . . |
| Mai.T-11.9a.21–27 | .. yükünür biz tŋrim ḳop ḳamaġ yirtinçüdeki | edler | {edler} tawarlarda yigetmiş utmış ḳız ḳunçuylar erdiniŋe .. trk ödün ünsüz … |
| Mai.T-11.9a.21–27 | .. yükünür biz tŋrim ḳop ḳamaġ yirtinçüdeki edler | {edler} | tawarlarda yigetmiş utmış ḳız ḳunçuylar erdiniŋe .. trk ödün ünsüz si- … - … |
| Mai.T-11.9b.28 | … iş tür- lüg yaruḳlar ünerler üç mıŋ uluġ mıŋ yit suwdaḳı [ḳar]arıġ tünerig | edlerig | alḳu yoḳatdurur .. |
| Mai.T-11.14a.02–05 | … ödteki linḫua çeçek osuġluġ közin arıtı yum<m>az .. taġ yış tam ewlerdeki | ed | tawarlaraġ tıdıġsız tutuġsuz körür .. |